A. Xiyimo xa Khabinete eka timhakankulu
1. Ku kula ka vupfhumba, ku ndlandlamuxiwa ka vutleketli bya swihahampfhuka na magoza ya vuhlayiseki bya vaendzi
1.1 Khabinete yi amukerile matirhelo yo tiya ya sekithara ya vupfhumba leyi hi ku ya hi Xiviko xa Vupfhumba bya Matiko ya Misava xa Tinhlayohlayo ta Afrika-Dzonga, yi rhekhodeke 989 329 wa ku fika ka vapfhumba hi Dzivamisoko 2026. Leswi swi fungha ku kula ka le henhla ka n’hweti na n’hweti ka lembe na lembe loku nga tshama ku rhekhodiwa, leswi tiyisisaka nakambe ku tsakisa ka Afrika-Dzonga loku nga heriki tanihi ndhawu ya vupfhumba bya misava hinkwayo.
1.2 Ku kondletela nsusumeto lowu, mfumo wu ya emahlweni wu ndlandlamuxa vuhlanganisi bya swihahampfhuka bya matiko ya misava, sweswinyana vutleketli bya swihahampfhuka bya LATAM byi teke xiboho xo yisa emahlweni, ku simekiwa ka swihahampfhuka swa byona swinharhu swa vhiki na vhiki swo kongoma exikarhi ka São Paulo na Cape Town kufikela hi Mawuwani 2026, emahlweni ka xedulu ya byona yo sungula ya Ndzati. Ku engetela kwalaho, hi 24 Khotavuxika 2026, Swihahampfhuka swa Europa swi simekile xihahampfhuka xa swona xo kongoma exikarhi ka Madrid na Joni lexi nga ta tiyisisa vuhlanganisi na Yuropa na ku seketela ku kula eka swiyenge hinkwaswo swa vupfhumba na vuyeni.
1.3 Ku tlakuka ka ku fika ka vupfhumba ku ta endzhaku ka ku hunguteka loku vikiweke ka tinhlayohlayo ta vugevenga eka swiyenge swa nkoka na mikarhi yo hatlisa yo cinca hi ku sindzisiwa ka nawu ku herisa milandzu ya vugevenga.
2. Matirhelo ya swa Timali na Matirhelo ya Telkom lama nga humelelangiki
2.1 Khabinete yi hoyozerile Telkom, khamphani ya vunyingi bya mfumo, eka matirhelo ya yona yo tiya ya swa timali na matirhelo eka lembeximali leri heleke hi 31 Nyenyankulu 2026. Hi nkarhi lowu, migingiriko ya Telkom yi seketerile 362 wa tiSMME hi ku tirhisa swivandlanene swa ku xava swa R593 wa timiliyoni, yi seketerile ku tumbuluxiwa ka 74 114 wa mitirho hi ku tirhisa nongonoko wa nhluvukiso wa SMME, 1 524 wa vantshwa lava nga tirhiki va leteriwile hi ku tirhisa tidyondzo ta ICT. Telkom yi tlhele yi tlula timiliyoni timbirhi ta vahoxaxandla.
2.2 Mfumo wu ta kuma kwalomu ka R559 wa timiliyoni eka tihakelo ta swiavelo (ku nga katsiwi swiavelo swa vuyelo eka swiyenge leswi nga ni nkavelo eka bindzu leswi nga ehansi ka mfumo). Muholo lowu wo engetela wu ta pfuneta ku seketela swilo swa nkoka swa nhluvukiso swo anama swa mfumo na ku tinyiketela ka mphakelo wa vukorhokeri bya mfumo.
2.3 Khabinete yi tlhele yi amukela xiave lexi khamphani yi xi endlaka ekuhlanganiseni ka ku avana ka xidijitali na ku seketela nhluvukiso wa ikhonomi lowu katsaka hinkwavo, naswona ya tshemba leswaku Telkom, ehansi ka vurhangeri bya CEO wa Ntlawa Tatana Serame Taukobong na Huvo ya Vafambisi va ta tshama va ri karhi va tiyisela eka xiyimo xa sweswi xa ikhonomi lexi nga na ntlhontlho.
3. Ku lwisana hi vun’we na matirhelo ya swidzidziharisi leswi nga riki enawini na tisindikheti
3.1 Khabinete yi bumabumerile Valawuri va Vulawuri bya Mindzilakano, tiyuniti ta Hawks, SAPS K9 na tiejensi tin’wana hinkwato to sindzisa nawu leti katsekaka eka ku kavanyetiwa loku fambisiwaka hi vunhlori ka mphakelo wa swidzidziharisi lowu durhaka kwalomu ka R1 wa tibiliyoni endhawini yo nghena ha yona eBeitbridge.
3.2 Ntirho lowu hlanganeke hi 27 Mudyaxihi 2026 wu endle leswaku ku khomiwa lori leyi a yi famba hi le Zimbabwe yi nghena eAfrika-Dzonga. Ku lavisisa lokukulu ka xiviri ku endle leswaku ku kumiwa kwalomu ka 713 000 tigiramu ta methaqualone, leyi tivekaka hi ntolovelo tanihi ABBA, nchumu lowu tirhisiwaka ngopfu eka ku endliwa ka Mandrax.
3.3 Ku ya emahlweni, Khabinete yi bumabumerile Vukorhokeri bya Maphorisa ya Afrika-Dzonga eka ku khomiwa ka 11 wa vaehleketeleriwa, ku katsa na vaakatiko va mune va le Mexico, endzhaku ka ku tshuburiwa ka laboratori yo endla swidzidziharisi ya timiliyoni ta tirhandi epurasini eSwartruggens eXifundzheninkulu xa N’walungu-Vupeladyambu.
4. SA yi seketela nyimpi ya tikonkulu yo lwisana na Ebola
4.1 Khabinete yi seketela xitshembiso xa tiko xa ku hoxa xandla ka US$5 wa timiliyoni eka kungu ra ku tilulamisela na ku hlamula ra tikonkulu ra $319 wa timiliyoni endzhaku ka ntungu wa Ebola lowu hangalakeke eRhiphabiliki ra Xidemokirasi ra Congo na Uganda.
4.2 Hambileswi ku tumbuluka ka vuvabyi lebyi ku tivisiweke tanihi xiyimo xa xihatla xa rihanyo ra vaaki lexi karhataka matiko ya misava hi Nhlangano wa Rihanyo wa Misava sweswi a ku na xivangelo xa ku chava eAfrika-Dzonga. Ebola a yi tshamiseki eAfrika-Dzonga naswona ku tluleriwa hi vanhu ku ya eka vanhu ku humelela hi ku khumbana hi ku kongoma na mati ya miri ya munhu loyi a tluleriweke, loyi a nga na swikombeto.
5. Khomixini ya Matiko mambirhi ya SA-Botswana
5.1 Afrika-Dzonga na Botswana va hetile hi ndlela leyi humelelaka Khomixini ya Matiko mambirhi (BNC) ya vutsevu hi nkarhi wa Riendzo ra Mfumo ra masiku mambirhi ra sweswinyana ra Phuresidente Cyril Ramaphosa eBotswana.
5.2 BNC yi tiyisisile vuxaka bya matiko mambirhi lebyi tiyeke na bya matimu exikarhi ka matiko lawa mambirhi loko yi ri karhi yi yisa emahlweni ntirhisano eka tindhawu ta nkoka to fana na sayense, thekinoloji, vutumbuluxi, mabindzu, vupfhumba na nhluvukiso wa miganga.
5.3 BNC yi fikelele makumu hi ku sayiniwa ka switirhisiwa swa mune leswintshwa swa matiko mambirhi leswi kongomisiweke eka ku yisa emahlweni ku kula ka ikhonomi loku nga heriki na ku hlanganisiwa ka miganga naswona leswi swi engetela eka switirhisiwa swa nawu swa 28 leswi se swi tirhisiwaka.
5.4 Switirhisiwa swa mune leswintshwa swa matiko mambirhi hi leswi: Memorandamu ya Ntwanano (MoA) eka Vulawuri bya Nhlanganelo bya Khwalithi ya Mati na Tinxaka leti Hlaselaka ematini eNdhawini ya Nambu wa Limpopo wa le Henhla; Ntwanano wa Nhlanganiso wa Vukorhokeri bya ku Lavisisa na ku Ponisiwa ka Swihahampfhuka; Ntwanano wa Ntirhisano eka Ndhawu ya Eneji; na Memorandamu ya Ntwanano (MoA) eka Ntirhisano eka Xiyenge xa Vukorhokeri bya Ndzulamiso na Makhotso.
6. Riendzo ra mfumo wa Kenya (Ku nghena)
6.1 Phuresidente Cyril Ramaphosa u amukerile Muchaviseki Phuresidente William Ruto wa Riphabliki ra Kenya loyi a nga eka rendzo ra mfumo eAfrika-Dzonga kusukela hi 3 kufikela hi 5 Khotavuxika 2026. Hi ku rhambiwa hi Phuresidente Ramaphosa.
6.2 Riendzo leri ra mfumo ri yisa emahlweni mabindzu, vuvekisi, na ntirhisano na mitwanano ya tsevu (6) leyi sayiniweke eUnion Buildings eTshwane.
6.3 Memorandamu ya Mintwanano leyi sayiniweke i ya ku Fambisa Mabindzu hi ku tirhisa Ntirhisano eka Tindhawu ta Mpimo, Vulawuri bya Xithekiniki, Nkambisiso wa ku Fambisana, Mpfumelelo, Metroloji; Ntirhisano wa Swikepe na swa le Lwandle; Dyondzo na Vuleteri bya Xithekiniki na Vutshila; Ku Tlakusa Ntirhisano eka Ndzingano wa Rimbewu na ku Havexerisiwa Matimba ka Vavasati; Vutshila, Ndhavuko & Ndzhaka; na Mitlangu & Vuhungasi.
6.4 Riendzo ra Mfumo ri katsa Foramu ya Mabindzu leyi vumbiwaka hi tisekithara ta phurayivhete ta Afrika-Dzonga na Kenya, laha vatekaxiave va avelane vuxokoxoko na ntokoto eka mbangu wa mabindzu na ku lavisisa mikarhi yo ndlandlamuxa mabindzu yo tlherisela na vuvekisi.
7. Riendzo ra ntirho ra Xandla xa Phuresidente ro ya eIndia
7.1 Xandla xa Phuresidente Shipokosa Paulus Mashatile u tekile riendzo ra ntirho ro ya eNew Delhi, eIndia
7.2 Riendzo ri tiyisisile ntirhisano eka tiforamu ta matiko yo tala to fana na UN, BRICS na G20, na ku ndlandlamuxa ntirhisano eka mabindzu, vuvekisi, ndzavisiso, ku hundziseriwa ka thekinoloji, loko ku ri karhi ku seketeriwa mabindzu lamatsongo.
7.3 Xandla xa Phuresidente u nghenelerile eka nhlengeletano ya matiko mambirhi na Xandla xa Phuresidente C.P. Radhakrishnan, naswona u endle riendzo ra xichavo eka Muchaviseki Manana Smt. Droupadi Murmu, Phuresidente wa Riphabliki ra India.
B. Swiboho swa Khabinete
1. Endlelo ro angarhela ro lawula ndzhurho eAfrika-Dzonga
1.1 Khabinete yi amukerile no pasisa endlelo ro angarhela ra ndzhurho eAfrika-Dzonga, leri tumbuluxiweke hi Komiti ya le Xikarhi ka Vaholobye eka Ndzhurho, naswona yi tlhele yi pasisa Xiviko xa Matiko xa Kungu ra Matirhelo ra Rixaka (NAP) eka Ndzhurho eAfrika-Dzonga.
1.2 Phuresidente u ta vulavula na rixaka hi mhaka leyi.
2. Qhinga ra Nhluvukiso wa Tiindasitiri leri Pfuxetiweke (IDS)
2.1 Khabinete yi pasisile Kungu leri Pfuxetiweke ra Nhluvukiso wa Tiindasitiri ku tirhisiwa. Ku tumbuluxiwa hi ku tirhisa ku burisana lokukulu, maqhinga ya kongomisa eka vumaki bya tiindasitiri lebyi nga na nkucetelo wa le henhla, lebyi katsaka hinkwavo bya ikhonomi ya Afrika-Dzonga. Qhinga ri fambisana na swilo swa nkoka swa pholisi swa Vulawuri bya vu7 naswona ri khomiwile eka tiphuphu tinharhu ta nkoka ku fambisa ku kula ka tiindasitiri na ku cinca, ku nga: ku susiwa ka khaboni, ku tirhisiwa ka xidijitali, na ku cinciwa ka swilo.
2.2 IDS yi rhangisa emahlweni tisekithara ta nkoka eka vumaki, ku katsa na nsirhelelo wa tiindasitiri ta maqhinga to fana na nsimbi, mimovha, vumaki na migodi. Yi tlhela yi tlakusa ku ndlandlamuxiwa eka tindhawu ta ku kula ka nkarhi lowutaka ku katsa na ku lulamisiwa ka swa vurimi, ikhonomi ya xidijitali na ikhonomi ya rihlaza. Ku engetela kwalaho, maqhinga ya kongomisa eka tisekithara leti nga na vuswikoti byo tiya bya ku kula ka ikhonomi na ku tumbuluxiwa ka mitirho, ngopfungopfu eka vantshwa, ku katsa na vupfhumba na vukorhokeri bya mabindzu ya misava hinkwayo.
2.3 DS yi languteriwile ku tumbuluxa magidi ya mitirho lembe na lembe, hi ku kongomisa swinene eka nhluvukiso wa vuswikoti na ku lulamisela vanhu lava nga tirhiki eka tisekithara leti lavekaka swinene to fana na eneji leyi pfuxetiwaka na vumaki. Komiti ya Vaholobye, leyi mutshamaxitulu ku nga Phuresidente, yi ta langutela ku tirhisiwa ka maqhinga ku tiyisisa mphakelo na nkucetelo lowu hlanganeke.
2.4 Tsalwa leri heleleke ri kumeka eka webusayiti ya dtic eka: www.thedtic.gov.za.
3. Ku pfala Phurojeke yo Antswisa Magondzo Lamakulu ya Gauteng (GFIP)
3.1 Khabinete yi amukerile leswaku SANRAL yi tirhisa ku pfala ka GFIP ku katsa na ku lulamisiwa loku hlelekeke ka milandzu ya OUTA, ku khomiwa ka ku paluxiwa kwihi kumbe kwihi ka milandzu leyi saleke, na ku pfala timhaka hinkwato leti fambelanaka na ku vuyiseriwa ka matimu ka xikweleti xa e-toll.
3.2 Leswi swi landzela xiboho xa mfumo xo yimisa sisiteme ya ku hakela hi xielekitironiki eka GFIP loku sunguleke ku tirha hi 12 Dzivamisoko 2024.
3.3 Khabinete yi xiyile swibumabumelo hi SANRAL ku dlaya swikweleti leswi kolotiwaka hi vatirhisi va magondzo lava nga hakeriki, na leswaku Nkwama wa Timali wa Rixaka wu ta tirhela xikweleti lexi, na leswaku vatirhisi va magondzo lava hakeleke mali ya tihakelo a va nge tlheriseriwi hikuva lowu a ku ri nawu hi nkarhi wolowo.
4 Swiviko swa nhluvuko wa malembe mambirhi eka Rimba ra Maqhinga ya Nkarhi wa le Xikarhi
4.1 Khabinete yi amukerile no langutisisa swiviko swa nhluvuko swa malembe mambirhi eka ku tirhisiwa ka Kungu ra Nhluvukiso wa Nkarhi wa le Xikarhi (MTDP) ra 2024–2029 hi nkarhi wa Nhlangula 2025 ku ya eka Nyenyankulu 2026. Swiviko swi nyika nkatsakanyo wa matirhelo ya tindzawulo ku ya hi swilo leswi rhangisaka emahlweni swa mfumo, ku kombisa ku humelela ka nkoka, ku humelela loku endliweke na mitlhontlho ya ku tirhisiwa.
4.2 Khabinete yi xiya nhluvuko wo tiya eka ku tirhisiwa ka MTDP eka swilo swa nkoka.
4.3 Holobye wa Mapulanelo, Vulanguteri na Nkambelo swin’we na Vatshamaxitulu va Mintlawa ya Khabinete, va ta hlamusela hi vuxokoxoko byin’wana eka swiviko swa nhluvuko swa malembe mambirhi eka nkarhi wa Nhlangula 2025 ku ya eka Nyenyankulu 2026. GCIS yi ta nyika vuxokoxoko bya nhlengeletano.
5 Ku susiwa ka Mpfapfarhuto wa Pholisi ya Vutlhari byo Endliwa (AI)
5.1 Khabinete yi pasisile ku susiwa ka mpfampfarhuto wa pholisi ya AI, leyi nga kandziyisiwa ku nyika mavonelo ya vaaki hi Nyenyankulu 2026. Ku susiwa ku ta pfumelela ku tirhiwa nakambe ka pholisi ya AI ku tiyisisa leswaku yi fikelela swikongomelo swa yona leswi kunguhatiweke na leswaku yi simeka swipimelo swa rixaka eka matirhiselo ya mahanyelo ya AI.
C. Nawumbisi
1. Ku herisiwa ka Nawumbisi wo karhi wa Milawu ya Vululami ya le Mahlweni ka 1994, wa 2026
1.1. Khabinete yi pasisile ku yisiwa ka Nawumbisi wa ku herisiwa ka Milawu yo karhi ya Vululami ya le Mahlweni ka 1994, wa 2026 ePalamende leswaku yi ya emahlweni yi langutisisiwa. Nawumbisi wu lava ku langutisisa na ku herisa milawu ya nkarhi wa vukoloni na ya xihlawuhlawu leyi hundzeriweke hi nkarhi leyi nga ha fambelaniki na mipimanyeto ya mafambiselo ya vumbiwa ya xidemokirasi naswona yi nga ha tirhisi xikongomelo lexi tirhaka.
1.2. Loko se wu hetisisiwile hi Palamende, Nawumbisi wu ta herisa swiphemu swa 149 swa milawu ya vululami ya nguva ya Xihlawuhlawu leyi a yi tshama yi ri karhi yi tirha na ku tirha hambi ku ri eka nguva ya mfumo wa xidemokirasi. Ndzawulo ya Vululami na Nhluvukiso wa Vumbiwa se yi sungurile ku tirha eka milawu yo engetela ya vululami ya nguva ya Xihlawuhlawu leswaku yi herisiwa.
D. Swilo swintshwa swa Khabinete
1. Ku rhurhela Samiti ya SADC ya 2026
1.1. Khabinete yi amukerile xitiviso mayelana na malulamiselelo ya Afrika-Dzonga ku rhurhela Samiti ya vu46 ya Nhlangano wa Nhluvukiso wa Dzonga wa Afrika (SADC) kusukela hi 16 kufikela hi 17 Mhawuri 2026. Samiti yi ta fungha ku sungula ka nkarhi wa Afrika-Dzonga wa tin’hweti ta 12 tanihi Mutshamaxitulu wa SADC. Nhlengeletano ya Vaholobye va Matiko ya le Handle ya SADC yi khomiwile kusukela hi 22 kufikela hi 24 Mudyaxihi 2026 eka Skukuza, eMpumalanga, laha varhumiwa va burisaneke hi tindlela to tiyisisa ntirhisano wa miganga.
1.2. Nhlengeletano yi burisanile hi tindhawu ta ntlhanu ta swiyenge leswi hlanganisiweke swa vutivi, ku nga Nhlanganiso wa Swifundzankulu hi swa Timali, Vuvekisi, Vulawuri bya Swikweleti swa Mfumo na ku Hlengeleta Mivuyelo ya le Kaya, Ku Endliwa ka Tiindasitiri, Tixaka ta Nxavo na Mabindzu; Switirhisiwa, Vutleketli na Vutleketli bya nhundzu na ku Fambafamba ka Vanhu, Nhundzu na Vukorhokeri hi Ntshunxeko; Eneji, Oyili na Gasi na Switirhisiwa swa Timinerali; na Vurimi, Switirhisiwa swa Vurimi, Tixaka ta Mphakelo, Timakete na Vuhlayiseki bya Swakudya, naswona ku hlawurile magoza ya nkoka ya goza ra nhlanganelo.
1.3. Ku rhurhela samiti ya SADC na ku teka Vutshamaxitulu i swa nkoka swinene tanihileswi swi nga ta endla leswaku Afrika-Dzonga ri kota ku rhangela ku cinca ka ikhonomi ya xivumbeko xa miganga, ku fambisa vumaki bya tiindasitiri, na ku tlakusa nhlanganiso wa tipolitiki na ikhonomi eka xifundzankulu hinkwaxo.
2. Swiviko swa Lembe na Lembe na Kotara yo Sungula swa Vulawuri bya Matlhari ya Ntolovelo ya Rixaka (NCACC).
2.1 Khabinete yi amukerile xiviko eka xiviko xa lembe na lembe xa NCACC xa 2025 xikan’we na xiviko xo sungula xa kotara xa 2026 mayelana na ku hundziseriwa loku pfumeleriweke ka matlhari ya ntolovelo.
2.2 Eka lembe leri heleke hi N’wendzamhala 2025, NCACC yi pasisile 582 wa mpfumelelo wo rhumela swibalesa ehandle ka ntsengo wa R10 wa tibiliyoni, 197 wa switifikheti swo tsarisa, na 183 wa mpfumelelo wa tikontiraka lowu ringanaka R41 wa tibiliyoni.
2.3 Mpfumelelo wo nghenisa swibamu leswi amukeriweke wu fikelele ntsengo wa 366 hi ntsengo wa R269 wa timiliyoni kasi 132 wa Mpfumelelo wo Rhumela eMatikweni mambe wa Matirhiselo mambirhi lama nga na nkoka wa R600 wa timiliyoni wu amukeriwile eka nkarhi wolowo. Afrika-Dzonga ri nghenise switirhisiwa swa ntsengo wa R269 wa timiliyoni.
2.4 Xiviko xi ya emahlweni xi xiya leswaku, hi 2025, 5% wa tikhamphani to tala ti tsarisiwile loko ku pimanisiwa na 2024.
3 Ku lulamisiwa ka Tikhoto
3.1 Khabinete yi hlamuseriwile hi ntirho lowu endliweke ku kongomisa eka ku ringanisela ka tindhawu ta vulawuri bya Swiyenge swa Khoto ya le Henhla naswona yi seketerile ku tirhisiwa ka switsundzuxo swa xihatla swa Komiti ya Ndzulamiso mayelana na swifundzankulu swa majisitarata na swifundzantsongo leswi switulu leswikulu na swa miganga swa Swiyenge swa Khoto ya le Henhla swi nga ta tirhisa vulawuri eka swona. Leswi swi kongomisiwile ku ndlandlamuxa mfikelelo wa vululami naswona swi seketela endlelo ra swiyenge ro engetela swivandla swa vuavanyisi ku lulamisa swipimelo swa vuswikoti endzeni ka vuavanyisi, xikan’we na ku simekiwa ka switulu swo engetela swa miganga eka swiyenge leswi hlawuriweke.
3.2 Holobye Kubayi u ta nyika vuxokoxoko byin’wana eka mhaka leyi vhiki leri taka. GCIS yi ta nyika vuxokoxoko bya nkandziyiso.
E. Ku thola
Matholelo hinkwawo ma fanele ma kambisisa tidyondzo ni ku basisiwa eka manyala.
1. Ttn Bongikhaya Dayimani tanihi Mulawuri-Jenerali eka Ndzawulo ya Mpfuxeto wa Misava na Nhluvukiso wa Tindhawu ta le Makaya
2. Mnn Gcobisa Joyce Soci tanihi Xandla xa Mulawuri-Jenerali (DDG): Mufambisi eka Ndzawulo ya swa Vuhlanganisi na Tithekinoloji ta Dijitali
3. Ttn Dick Andries Sono tanihi DDG: Switirhisiwa swa Dijitali na Thekinoloji eka Ndzawulo ya swa Vuhlanganisi na Tithekinoloji ta Dijitali
4. Mnn Jeanette Morwane Mmatsiate tanihi DDG-Vuhangalasamahungu na Vuxokoxoko eka Ndzawulo ya swa Vuhlanganisi na Tithekinoloji ta Dijitali
5. Huvo ya Nhlangano wa Ndzindzakhombo wa Swikweleti swa ku Rhumela eMatikweni mambe wa Afrika-Dzonga
a. Ttn Sipho Bhanisi tanihi muyimeri wa Nkwama wa swa Timali ta Rixaka
6. Ku thoriwa ka swirho swo engetela eka Huvo ya Afrika-Dzonga ya ku nga hangalasiwi ka Matlhari yo Lovisa Vanhu vo tala
a. Muyimeri wa tiko Tebogo Seokolo; (Xandla xa Mutshamaxitulu na muyimeri wa DIRCO); na
b. Dkd Praise Sibuyi (Muyimeri wa Ejensi ya Nhlayiseko wa Mfumo)
7. Ku thoriwa ka Huvo ya Poso ya Afrika-Dzonga
c. Mnn Regina Sizakele Madlala (Mutshamaxitulu);
d. Mnn Margarete Mosibudi Phiri (Xandla xa mutshamaxitulu);
e. Ttn Vuyo Mafata;
f. Mnn Tanya van Meelis;
g. Mnn Mantombi Lekhuleni;
h. Gqweta Mthokozisi Daluxolo Xulu;
i. Dkd Mduduzi Justice Kennedy Bophela;
j. Ttn Charley Fred Chain;
k. Ttn David Mangena; na
l. Ttn Khonanjalo Buthelezi.
F. Migingiriko Leyitaka
1. Ku Simekiwa ka ku Hangalasiwa hi Swiyenge ka Lenacapavir
1.1 Phuresidente Ramaphosa hi ku seketeriwa hi Holobye wa Rihanyo, Dkd Aaron Motsoaledi u ta simeka mphakelo wa Lenacapavir, ku nga murhi wo pfula ndlela wo sivela HIV lowu tirhaka nkarhi wo leha lowu nyikiwaka kambirhi hi lembe.
1.2 Ku nghenelela ku ndlandlamuxa tindlela to sivela HIV, ngopfungopfu eka vanhu lava lwisanaka na ku nwa PrEP ya nomu ya siku na siku. Ku hangalasiwa hi swiyenge ku vumba xiphemu xa maqhinga ya nhlanganelo wa Afrika-Dzonga yo sivela HIV lama kongomisiweke eka ku hunguta ku tluleriwa lokuntshwa na ku antswisa khwalithi ya vutomi.
1.3 Ku simekiwa ku humelela hi Ravuntlhanu, 5 Khotavuxika 2026 eXitediyamu xa Lilian Ngoyi, eSecunda, eMpumalanga
2. N’hweti ya Vantshwa
2.1 N’hweti leyi Afrika-Dzonga ri fungha ku tlangela matimu ya malembe ya 50 ya Xitereko xa Soweto hi 1976, xitsundzuxo xa matimba xa ku tinyiketela lokukulu ka vantshwa va hina eka ku lwela ntshunxeko, vululami na ndzingano.
2.2 Ku xixima ndzhaka leyi nga heriki ya Tlilasi ya 1976, N’hweti ya Vantshwa yi ta tsundzukiwa ehansi ka nhlokomhaka leyi nge “RESET@50 – Vumundzuku bya Huwelela”. Hi ku tlangela xiendlakalo xa nkoka, mfumo wu ta humesa nongonoko wa lembe hinkwaro lowu kongomisiweke eka ku hlanganisa nyimpi ya matimu ya ntshunxeko na ku nyikiwa matimba ka vantshwa ka manguvalawa. Nongonoko wu ta kongomisa ngopfu eka dyondzo yo ringana, ku nghenelela ka ikhonomi loku katsaka hinkwavo, nhluvukiso wa vuswikoti, na vaakatiko lava tirhaka.
2.3 Khabinete yi kombela swiyenge hinkwaswo swa vaaki ku tirhisana na mfumo eka ku nghenelela loku fambisaka mitirho ya vantshwa, ku tlakusa vubindzurisi na ku vuyisela ntshembo eka vantshwa. Hi ku tirhisa matshalatshala lawa ya ntirhisano, rixaka ri ta ya emahlweni ri tiyisisa ku nghenelela ka vantshwa eka ku aka rixaka na ku cinca ka ikhonomi.
3. Ku tlangela Swiendlakalo swa Ntshunxeko
3.1 Mfumo wu ta sungula Pfhumba ra Swiendlakalo swa Ntshunxeko ehansi ka nhlokomhaka leyi nge “Ku xixima Nkarhi lowu hundzeke, ku humesa Vumundzuku” hi 18 Khotavuxika 2026 eUnion Buildings.
3.2 Khabinete yi ta seketela ku simekiwa ka Xitsundzuxo xa vu70 xa ku macha ka Vavasati ka 1956 loku vumbeke xiphemu xa migingiriko ya Swiendlakalo swa Rixaka swa Ntshunxeko, ku fungha ku sungula ka nongonoko wa rixaka wa migingiriko yo tsundzuka ku macha ka Matimu ka Vavasati ka 1956.
4. Ku tsundzuka ku hangalasiwa ka swingwece
4.1 Khabinete yi pasisile tipulani to tlhelela endzhaku ka ku hangalasiwa ka swingwece swa xitsundzuxo leswi nga ta humesiwa hi Bangikulu ya Afrika-Dzonga (SARB) hi 2026 ehansi ka nhlokomhaka ya dyondzo. Nxaxamelo lowu wu ta katsa swingwece swa R2 swo tsundzuka 125 wa malembe ya ku tlangela ku lwela ku tinyiketela ku thwasa ka Charlotte Maxeke, leswi nga ta n’wi fungha tanihi wansati wo sungula wa muntima wa Afrika-Dzonga ku kuma digiri ya le yunivhesiti.
4.2 Swingwece swa xitsundzuxo swa R2 swi ta tlhela swi humesiwa hi SARB ku tlangela malembe ya 50 ya xitereka xa Soweto hi 1976, ku tsundzuka malembe ya 30 ya Vumbiwa ra Afrika-Dzonga, na ku tsundzuka malembe ya 70 ya machi ya vavasati ya matimu ya 1956 yo ya eUnion Buildings. Ku engetela kwalaho, swingwece swa R5 swi ta kombisa swikombiso leswi yimeriweke eka swingwece swa R2. Switsundzuxo leswi swi kombisa xiave xa dyondzo ekuyiseni emahlweni mipimanyeto ya vumbiwa na ku tlakusa ku nghenelela ka vaaki na ikhonomi loku katsaka hinkwavo.
5. Mahelo ya Vhiki yo Tsarisa Vavhoti ya Nhlawulo wa Mfumo wa Miganga ya 2026
5.1 Khabinete yi tsundzuxa vavhoti hinkwavo lava ringaneleke ku tsarisa eka Nhlawulo wa Mfumo wa Miganga lowutaka hi 4 Hukuri 2026.
5.2 Mahelo ya vhiki yo sungula yo tsarisa vavhoti ya humelela hi Mugqivela, 20 Khotavuxika 2026, na Sonto, 21 Khotavuxika 2026 eka ntsariso wa vona wa vavhoti wa le kusuhi, KUMBE hi ku endzela registertovote.elections.org.za, KUMBE ku endzela tihofisi ta vona ta Khomixini ya Nhlawulo ta miganga hi nkarhi wa ntirho
5.3 Vaaki va tsundzuxiwa leswaku va nga vhota ntsena laha va tsariseke kona naswona va nga tlhela va kuma xitichi xa vona xo vhota lexi faneleke eka maps.elections.org.za/vsfinder.
5.4 Khabinete yi kombela vantshwa, ngopfungopfu, ku nghenelela hi xihatla ekuvumbekeni ka vumundzuku bya miganga ya vona hi ku nghenelela eka nhlawulo.
6. Makhadi ya Sassa
6.1 Khabinete yi hlohlotela vavuyeriwa hinkwavo va mpfuneto wa vaaki lava tirhisaka Makhadi ya Nsuku ya SASSA ku ma siva hi Makhadi ya Ntima ya Bangi ya Poso lamantshwa ku nga si fika siku ro hetelela ra 31 Mhawuri 2026.
6.2 Endlelo ro cinca a ri hakeriwi naswona ri nga hetisisiwa eka tindhawu leti vekiweke ta vukorhokeri bya Bangi ya Poso eka tindhawu ta vuxavisi leti nghenelaka etikweni hinkwaro.
Mahungu
1. Michavelelo
Khabinete yi yise michavelelo eka mindyangu ni vanghana va:
• Mutsari wa mahungu loyi a xiximiwaka, Baldwin Ndaba, loyi ntirho wa yena wo hlawuleka wu nga hlanganisa mikandziyiso yo hlayanyana eka malembe yo tala. U ta tsundzukiwa hi rirhandzu ra yena eka tiko ra hina, vutshila bya yena na ku tinyiketela eka ntiyiso.
• Ma Griet Margaret Messelaar, wansati wo xiximeka wa Griqua Royal House loyi a hundzeke emisaveni a ri na malembe yo hlamarisa ya 106. U ta tsundzukiwa tanihi muyimeri wa ririmi ra Griqua na ndzhaka, xikan’we na xindzhuti xa yena lexikulu na vutlhari bya yena.
• Manana Dina na Ernest Marais, vatekani lava dlayiweke eKNP naswona va bumabumela SAPS na tiejensi tin’wana to sindzisa nawu eka ku khomiwa hi xihatla ka vaehleketeleriwa eka ku dlaya loku.
2. Ku hoyozela
Khabinete yi hundzisile mahungu ya yona yo hoyozela ni ku navelela mikateko eka:
• Xipano xa bolo ya milenge xa rixaka xa Bafana Bafana tanihileswi xi yimelaka tiko eka Khapu ya Misava ya FIFA ya 2026 eAmerika. Khabinete yi navelela xipano matimba, vun’we na ku humelela eka xiteji xa misava. Endlani leswaku tiko ri tinyungubyisa!
• Mamelodi Sundowns (Masandawana, Kabo Yellow) eka ku tlhomiwa xidlodlo xa vunghwazi bya CAF ya 2026. Xipano xi endlile rixaka ra hina ri tinyungubyisa eka xiteji xa tikonkulu, xi tlhela xi kombisa xiyimo xa xona tanihi matimba ya ntiyiso eka bolo ya milenge ya Afrika.
• Orlando Pirates (The Buccaneers, Zimnyama Ngenkani) eka ku tlhomiwa xidlodlo xa vunghwazi bya PSL ya 2026.
• DJ wa ndhuma wa Afrika-Dzonga Black Coffee eka vuyimbeleri bya yena laha ku tlanga ka yena ku xaviseke vundzeni hinkwabyo byaO2 Arena ya le London, ku va DJ wo sungula kusuka eAfrika ku fikelela ntirho lowu. Rixaka ra Black Coffee ra tiDJ ta Afrika-Dzonga ri pfunetile ku tisa vuyimbeleri bya ncino wa Afrika-Dzonga eka vayingiseri lava tolovelekeke emisaveni hinkwayo, naswona u tlangile eka tindzhawu ta ndhuma to fana na Ibiza, Coachella na Madison Square Garden.
Swivutiso:
Sisiteme ya Vuxokoxoko bya Vuhlanganisi bya swa Mfumo (GCIS)
Vutihlanganisi: Mnn Nomonde Mnukwa, Mulawuri-Jenerali wo Khomela
Siku: 4 Khotavuxika 2026
Riqingho: 083 653 7485
