A. Mafhungo ane a khou bvelela shangoni
1. Nyaluwo ya zwa vhuendelamashango, vhuendi ha muyani ho engedzwaho na maga a tsireledzo ya vhaendelamashango
1.1 Khabinethe yo ṱanganedza kushumele kwavhuḓi kwa sekithara ya vhuendelamashango ye u ya nga Muvhigo wa zwa Vhuendelamashango ha Dzitshaka wa vha Tshiimiswa tsha zwa Mbalombalo tsha Afrika Tshipembe, wa rekhoda tshivhalo tsha vhaendelamashango vha swikaho 989 329 vhe vha dalela ḽino ḽashu nga ṅwedzi wa Lambamai 2026. Hezwi zwo sumbedza nyaluwo ya nṱhesa ya ṅwedzi ya ṅwaha nga ṅwaha ye ya vhuya ya rekhodiwa u tou bva tshenetsho, zwine hezwi zwa khwaṱhisedza hafhu u kunga ha shango ḽa Afrika Tshipembe sa fhethu havhuḓisa ha zwa vhuendelamashango ḽifhasini.
1.2 U itela u bvela phanḓa nga luvhilo ulwu, muvhuso u khou bvela phanḓa na u engedza zwa vhuṱumani ha muyani ha dzitshaka, zwenezwino khamphani ya zwa Vhufhufhi ha Muyani ya LATAM yo dzhia tsheo ya u sendedzela tsini mushumo wa u rwelwa ṱari ha mabufho ayo ane a fhufha vhukati ha ḓorobo ya São Paulo na ḓorobo ya Kapa luraru nga vhege u ya kha ṅwedzi wa Fulwana 2026, phanḓa ha ḓuvha ḽe mushumo uyu wa vha wo dzudzanyelwa ḽone mathomoni. U ḓadzisa kha zwenezwo, nga ḽa 24 Fulwi 2026, khamphani ya Air Europa yo rwela ṱari vhufhufhi hayo ha vhukati ha ḓorobo ya Madrid na ya Johannesburg vhune ha ḓo khwaṱhisa vhuṱumani na dzhango ḽa Yuropa khathihi na u tikedza nyaluwo kha sekithara dza zwa vhuendelamashango na vhuṱanganedzavhueni.
1.3 Zwa u engedzea ha vhaeni vha zwa vhuendelamashango zwi khou vha hone nga murahu ha mivhigo ya u tsela fhasi ha mbalombalo dza zwa vhugevhenga kha zwigwada zwa ndeme khathihi na zwifhinga zwa u fhindula nga u ṱavhanya nga vha mazhendedzi a zwa mulayo hu tshi itelwa u tandulula milandu ya zwa vhugevhenga.
2. Mashumele avhuḓi kha zwa Matshimbidzele na zwa Masheleni a Eskom
2.1 Khabinethe yo fhululedza Telkom, khamphani ine tshipiḓa tshayo tshihulwane tsha vha nga fhasi ha vhuṋe ha muvhuso, kha kushumele kwayo kwavhuḓi kha zwa masheleni na matshimbidzele kha ṅwaha wa muvhalelano wo fhelaho nga ḽa 31 Ṱhafamuhwe 2026. Nga tshifhinga tshenetshi, mishumo ya Telkom yo tikedza dziSMME dzi swikaho 362 nga kha zwikhala zwa u renga tshumelo na thundu zwa masheleni ane a swika R593 miḽioni ya dovha hafhu ya tikedza zwa u sikwa ha mishumo i linganaho 74 114 nga kha mbekanyamushumo ya mveledziso ya SMME, vhaswa vha swikaho 1 524 vha sa shumi vho wana vhugudisi nga kha mbekanyamushumo ya zwa vhugudisi ha mishumo ya ICT. Telkom yo kona u vha na vhashumisi vho ḓivhaṅwalisi vha fhiraho miḽioni mbili.
2.2 Muvhuso u ḓo wana masheleni a swikaho R559 miḽioni a mbuelo ya mikovhe (hu sa katelwi mikovhe kha zwiṅwe zwiimiswa zwa vhaṋe vha mikovhe zwi langwaho nga muvhuso). Mbuelo iyi yo engedzwaho i ḓo thusa u tikedza zwipikwa zwa mveledziso zwo ṱanḓavhuwaho zwa muvhuso na vhuḓiimiseli ha nḓisedzo ya tshumelo dza muvhuso.
2.3 Khabinethe yo dovha hafhu ya ṱanganedza mushumo une khamphani ya khou ita kha u vala tshikhala tshine tsha vha hone kha zwa tswikelo ya didzhithaḽa khathihi na u tikedza mveledziso ya ikonomi yo katelaho, nahone i na fulufhelo ḽa uri Telkom, nga fhasi ha vhurangaphanḓa ha Mulanguli Muhulwane wa Tshigwada Vho Serame Taukobong na Bodo ya Vhalanguli vha ḓo bvela phanḓa na u dzula vho khwaṱha na kha tshiimo tsha zwino tshi konḓaho tsha ikonomi.
3. Nndwa khulwane ya u lwa na mishumo khathihi na zwigwada zwa thengiso ya zwidzidzivhadzi zwi siho mulayoni.
3.1 Khabinethe yo fhululedza vha Maanḓalanga a Ndangulo ya Mikano, Hawks, yuniti dza K9 dza SAPS na maṅwe mazhendedzi oṱhe a zwa u tevhedza mulayo ane o shela mulenzhe kha mushumo wa u wanwa ha mihwalo ya zwidzidzivhadzi zwa mutengo wa masheleni a swikaho R1 biḽioni hu tshi shumiswa maitele a zwa vhusevhi fhaḽa Mukaṋoni wa u Dzhena ngaho wa Beitbridge.
3.2 Fulo iḽo ḽe ḽa vha ḽo dzudzanyea zwavhuḓi ḽe ḽa farwa nga ḽa 27 Lambamai 2026 ḽo ita uri hu kone u thivhelwa ṱhiraka ye ya vha i tshi khou bva kha shango ḽa Zimbabwe i tshi livha kha ḽa Afrika Tshipembe. Mushumo muhulwane wa u ṱoḓana na ṱhiraka iyi wo ita uri hu wanale zwidzidzivhadzi zwi ḓivhiwaho sa methaqualone zwa tshileme tshi swikaho 713 000 gireme, zwine kanzhi zwa ḓivhiwa sa ABBA, ine ya vha tshishumiswa tshine tsha shumiswa vhukuma kha u bveledza zwidzidzivhadzi zwa Mandrax.
3.3 Zwiṅwe hafhu, Khabinethe yo fhululedza vha Tshumelo ya Mapholisa ya Afrika Tshipembe nge vha kona u fara vhahumbulelwa vha swikaho 11, hu tshi katelwa na vhadzulapo vhaṋa vha shango ḽa Mexico, nga murahu ha u tumbulwa ha ḽaborothari ya u bveledza zwidzidzivhadzi ya rannda dza dzimiḽioni fhaḽa kha bulasi ine ya vha ngei Swartruggens kha Vunḓu ḽa Devhula-Vhukovhela.
4. Shango ḽa Afrika Tshipembe ḽi khou tikedza nndwa ya dzhango ḽa Afrika ya u lwa na dwadze ḽa Ebola
4.1 Khabinethe i khou tikedza pfulufhedziso ya shango ya u ṋetshedza masheleni a swikaho US$5 miḽioni kha pulane ya u ḓilugisela na u lingedza u wana thandululo ya dzhango ḽa Afrika ine zwazwino ya vha na masheleni a linganaho $319 miḽioni nga murahu ha u wa ha dwadze ḽa Ebola ḽe ḽa ṱanganya shango ḽa Riphabuḽiki ya Demokirasi ya Congo na ḽa Uganda.
4.2 Naho tshiwo itshi tsha dwadze iḽi tsho ḓivhadzwa sa tshiimo tsha shishi tsha zwa mutakalo wa vhadzulapo vha ḽifhasi nga Dzangano ḽa Mutakalo ḽa Ḽifhasi, zwazwino a hu tou vha na tshiitisi tsha u vha na mbilahelo fhano kha ḽa Afrika Tshipembe. Dwadze ḽa Ebola a ḽi wanali fhano kha ḽa Afrika Tshipembe nahone zwa u phaḓalala haḽo u bva kha muthu u ya kha muṅwe zwi vha hone musi arali ho vha na u kwamana thwii na zwiluḓi zwa muvhili wa muthu o kavhiwaho, nahone ane a vha na tsumbadwadze.
5. Khomishini ya Vhukati ha shango ḽa Afrika Tshipembe na ḽa Botswana
5.1 Shango ḽa Afrika Tshipembe na ḽa Botswana vhuvhili hao o swika he a khunyeledza nga nḓila yavhuḓi Khomishini ya Mashango Mavhili (BNC) ya vhurathi nga tshifhinga tsha Madalo a Muvhuso a zwenezwino a Phresidennde Vho Cyril Ramaphosa a maḓuvha mavhili kha ḽa Botswana.
5.2 BNC yo khwaṱhisedza vhushaka ho khwaṱhaho na ha ḓivhazwakale vhukati ha aya mashango mavhili ngeno i tshi khou bveledza phanḓa tshumisano kha masia a ndeme a ngaho saintsi, thekhinoḽodzhi, vhubveledzi, mbambadzo, vhuendelamashango na mveledziso ya dzingu.
5.3 BNC yo swika magumoni nga u sainiwa ha zwishumiswa zwiswa zwiṋa zwa mashango mavhili zwo livhiswaho kha u ḓisa nyaluwo ya ikonomi ine ya nga vha ya tshifhinga tshilapfu khathihi na u ṱanganya dzingu nahone hezwi zwi tou vha u engedza kha zwishumiswa zwa mulayo zwa 28 zwine zwa vha uri zwo no thoma u shumiswa.
5.4 Zwishumiswa izwi zwiswa zwiṋa zwa vhukati ha mashango aya mavhili ndi: Memorandamu wa Thendelano (MoA) dza nga ha Ndangulo yo Ṱanganelaho ya Vhunzani ha Maḓi na Tshaka dza Zwi Tshilaho Maḓini kha Besini ya Mulambo wa Nṱha wa Limpopo; Thendelano dza nga ha Matshimbidzele a Tshumelo dza u Ṱoḓa na u Phulusa dza Tshikhalani; Thendelano dza nga ha Tshumisano kha Sia ḽa zwa Fulufulu; na Memorandamu wa Thendelano (MoA) dza nga ha Tshumisano kha Sia ḽa Tshumelo dza Vhululamisi na Dzidzhele.
6. Madalo a muvhuso a shango ḽa Kenya (Ngomu shangoni)
6.1 Phresidennde Vho Cyril Ramaphosa vho ṱanganedza Muṱhomphei Phresidennde Vho William Ruto vha Riphabuḽiki ya Kenya vhane vha vha kha madalo avho a muvhuso fhano kha ḽa Afrika Tshipembe u bva nga ḽa 3 u swika nga ḽa 5 Fulwi 2026 nga murahu ha u ṱanganedza thambo u bva kha Phresidennde Vho Ramaphosa.
6.2 Madalo aya a muvhuso ndi ane a ḓo bveledza phanḓa zwa mbambadzo, vhubindudzi, na tshumisano nahone ho sainwa thendelano dza rathi (6) fhaḽa Union Buildings ḓoroboni ya Tshwane.
6.3 Memorandamu dza Thendelano dze dza sainwa ndi dza nga ha U Leludzwa ha Mbambadzo nga kha Tshumisano kha Masia a Ndinganyiselo, Ndangulo ya zwa Thekhiniki, Tsenguluso ya u Tevhedza, U ṋewa Thendelo, Metroḽodzhi; Tshumisano ya Vhuendi ha Zwikepe na Lwanzheni; Pfunzo na Vhugudisi ha Thekhinikhaḽa na Vhutsila; Ṱhuṱhuwedzo ya Vhushaka ha Tshumisano kha zwa Ndinganyo ya Mbeu na u Maanḓafhadzwa ha Vhafumakadzi; Vhutsila, Mvelele na Vhufa; Mitambo na Vhuḓimvumvusi.
6.4 Madalo a Muvhuso o katela Foramu ya Mabindu yo vhumbwaho nga sekithara dza phuraivethe dza shango ḽa Afrika Tshipembe na ḽa Kenya, he avho vhe vha shela mulenzhe vha kovhana mafhungo na tshenzhemo dzavho kha zwa mabindu khathihi na u lavhelesa kha zwikhala zwa u khwinisa mbambadzo na vhubindudzi vhune ha vha vhukati ha aya mashango mavhili.
7. Madalo a mushumo a Muthusaphresidennde kha shango ḽa India
7.1 Muthusaphresidennde Vho Shipokosa Paulus Mashatile vho vha na madalo a u shuma fhaḽa ḓoroboni ya New Delhi, kha ḽa India.
7.2 Madalo aya o khwaṱhisa tshumisano kha foramu dza dzitshaka dzo fhambanaho u fana na UN, BRICS na G20, khathihi na u khwinisa tshumisano kha zwa mbambadzo, vhubindudzi, ṱhoḓisiso, u kovhana thekhinoḽodzhi, ngeno hu tshi khou tikedzwa mabindu maṱuku.
7.3 Muthusaphresidennde vho vha na nyambedzano kha muṱangano wa mashango mavhili na Muthusaphresidennde Vho C.P. Radhakrishnan, nahone vha fhedza nga u dalela Muṱhomphei Mufumakadzi Vho Smt Droupadi Murmu, Phresidennde wa Riphabuḽiki ya India.
B. Tsheo dza Khabinethe
1. Maitele o fhelelaho a u langa zwa vhufhalali fhano kha ḽa Afrika Tshipembe
1.1 Khabinethe yo ṱanganedza na u tendela maitele o ṱanganelaho a zwa vhufhalali fhano kha ḽa Afrika Tshipembe, e a bveledzwa nga Komiti ya Vhukati ha Dziminisiṱa ya nga ha zwa Vhufhalali, ya dovha hafhu ya tendela Muvhigo wa Shango wa Pulane ya U shuma ya Lushaka (NAP) ya nga ha Vhufhalali fhano kha ḽa Afrika Tshipembe.
1.2 Phresidennde vha ḓo amba na lushaka nga ha fhungo ḽeneḽi.
2. Pulane yo Vusuludzwaho ya Mveledziso ya Nḓowetshumo (IDS)
2.1 Khabinethe yo ṱanganedza Pulane yo Vusuludzwaho ya Mveledziso ya Nḓowetshumo uri i thome u shumiswa. Nga murahu ha musi yo bveledzwa nga kha vhukwamani ho angalalaho, pulane iyi i ḓo sedzesa kha zwa u bveledza nḓowetshumo dzi re na mbuelo dza nṱha nahone dzi katelaho kha ikonomi ya ḽa Afrika Tshipembe. Pulane iyi i elana na zwipikwa zwa mbekanyamaitele zwa Ndangulo ya vhu 7 nahone yo ḓitika nga thikho tharu dza ndeme u itela u ṱuṱuwedza nyaluwo ya nḓowetshumo na tshanduko, dzine dza vha: u fhelisa muhasaladzo wa khaboni, u shandukela kha zwa didzhithaḽa, na u ita uri hu itwe zwithu zwo fhambana.
2.2 IDS i vhea phanḓa sekithara dzine dza vha dza ndeme kha zwa nḓowetshumo, hu tshi katelwa na tsireledzo ya nḓowetshumo dza ndeme dzi ngaho dza tsimbi, mimoḓoro, vhumagi na migodi. I dovha hafhu ya ṱuṱuwedza nyengedzedzo kha masia a nyaluwo ya tshifhinga tshi ḓaho ane khao ha katelwa u shandukiswa ha zwibveledzwa zwa vhulimi zwa vha zwiḽiwa, ikonomi ya didzhithala na ikonomi ya zwa vhulimi. Zwiṅwe hafhu, maga aya o livhiswa kha sekithara dzi re na khonadzeo khulwane ya nyaluwo ya ikonomi na u sika mishumo, nga maanḓa kha vhaswa, hu tshi katelwa vhuendelamashango na tshumelo dza ḽifhasi dza zwa mabindu.
2.3 IDS i khou lavhelelwa u sika mishumo ya zwigidi na zwigidi ṅwaha muṅwe na muṅwe, ho sedzeswa nga maanḓa kha mveledziso ya zwikili na u lugisela vhathu vha sa shumi kha sekithara dzine dza vha na ṱhoḓea khulwane u fana na fulufulu ḽi vusuludzeaho na zwa vhumagi. Komiti ya Dziminisiṱa, yo rangwa phanḓa nga Phresidennde, i ḓo lavhelesa kha zwa u thoma u shumiswa ha maga a u vhona uri hu vhe na nḓisedzo yo dzudzanywaho khathihi na mbuelo.
2.4 Ḽiṅwalo ḽo fhelelaho ḽi khou wanala kha webusaithi ya dtic ine ya vha: www.thedtic.gov.za.
3. U valwa ha Thandela ya Khwiniso ya Bada dza Firiwei kha ḽa Gauteng (GFIP)
3.1 Khabinethe yo tendela uri SANRAL i thome zwa u valwa ha GFIP hu tshi katelwa thandululo yo dzudzanyeaho ya milandu ya OUTA, u tandululwa ha milandu miṅwe na miṅwe yo salaho, na u valwa ha mafhungo oṱhe ane a elana na u wanwa murahu ha masheleni a zwikolodo zwa kale zwa e-toll.
3.2 Hezwi zwi khou vha hone nga murahu ha tsheo ya muvhuso ya u sa bvela phanḓa na sisṱeme ya u badelisa ya eḽekhiṱhironiki kha GFIP ye ya thoma u shuma u bva nga ḽa 12 Lambamai 2024.
3.3 Khabinethe yo dzhiela nzhele themendelo dza vha ha SANRAL dza u phumula zwikolodo zwa vhashumisi vha bada vhe vha si badele, na uri Muhasho wa Vhufaragwama ha Lushaka u ḓo badela zwikolodo izwo, na uri vhashumisi vha bada vhe vha badela mbadelo dza bada a vha nga ḓo humiselwa masheleni avho murahu ngauri izwo wo vha u mulayo nga tshenetsho tshifhinga.
4 Mivhigo ya nga ha mvelaphanḓa ya Luvhili nga ṅwaha ya Muhanga wa Pulane dza Vhukati ha Ṅwaha
4.1 Khabinethe yo ṱanganedza na u lavhelesa mivhigo ya mvelaphanḓa ya luvhili nga ṅwaha ya nga ha u thoma u shumiswa ha Pulane ya Mveledziso ya Tshifhinga tsha Vhukati (MTDP) ya ṅwaha wa 2024–2029 ya tshifhinga tsha ṅwedzi wa Tshimedzi 2025 u swika Ṱhafamuhwe 2026. Mivhigo iyi i ṋetshedza manweledzo a nga ha kushumele kwa muhasho musi ku tshi vhambedzwa na zwipikwa zwa ndeme zwa muvhuso wa lushaka ya dovha hafhu ya bvisela khagala, masia a ndeme e khao ha vha na u phuletshedza, mvelaphanḓa yo swikelwaho na khaedu dza kushumele.
4.2 Khabinethe yo dzhiela nṱha mvelaphanḓa khulwane kha zwa u thoma u shumiswa ha MTDP kha zwipikwa zwoṱhe zwa ndeme.
4.3 Minisṱa vha Muhasho wa Vhupulani, Vhuṱoli na Tsedzuluso khathihi na Vhadzulazwidulo vha Zwigwada zwa Khabinethe, vha ḓo ṱalutshedza hafhu nga ha zwiṅwe zwidodombedzwa zwa nga ha mivhigo ya mvelaphanḓa ya luvhili nga ṅwaha ya tshifhinga tsha ṅwedzi wa Tshimedzi 2025 u swika Ṱhafamuhwe 2026. GCIS i ḓo ṋetshedza zwidodombedzwa zwa muṱangano uyu.
5 U humiselwa murahu ha Mvetamveto ya Mbekanyamaitele ya Vhuṱali ha Vhuḓiiteli (AI)
5.1 Khabinethe yo tendela zwa u humiselwa murahu ha mvetamveto ya mbekanyamaitele ya AI, ye ya vha yo anḓadzwa nga ṅwedzi wa Ṱhafamuhwe 2026 hu tshi itelwa vhupfiwa ha vhadzulapo. Uhu u humiselwa murahu hu ḓo ita uri hu kone u vha na tshifhinga tsha u dovha u shuma hafhu mbekanyamaitele iyi ya AI u itela uri i kone u swikela zwipikwa zwayo zwo lavhelelwaho khathihi na uri i bveledze zwilinganyo zwa lushaka zwa nga ha u shumiswa ha AI nga nḓila ya vhuḓifari havhuḓi.
C. Mulayotibe
1. U Phumulwa ha Miṅwe Milayotibe ya Milayo ya zwa Vhulamukanyi ya Phanḓa ha Ṅwaha wa 1994, nga ṅwaha wa 2026
1.1. Khabinethe yo ṱanganedza zwa u humiselwa murahu ha Mulayotibe wa u Phumulwa ha Miṅwe Milayotibe ya Milayo ya zwa Vhulamukanyi ya Phanḓa ha Ṅwaha wa 1994, ya 2026 Phalamenndeni uri u sedzuluswe nga vhuḓalo. Mulayotibe uyu ndi une wa khou lavhelela u sedzulusa na u phumula milayo yo fhelelwaho nga tshifhinga ya tshifhinga tsha vhukoloni na tsha muvhuso wa tshiṱalula ine ya si tsha elana na maitele a milayo ya ndayotewa ya demokirasi nahone ya wanala uri a i tshe na mushumo.
1.2. Musi wo no khunyeledzwa nga Phalamennde, Mulayotibe uyu u ḓo phumula zwipiḓa zwa 149 zwa milayo ya vhulamukanyi ya tshifhinga tsha Muvhuso wa Khethululo ye ya vha i tshe hone nahone i tshi kha ḓi shuma na nga tshifhinga tsha muvhuso wa demokirasi. Muhasho wa Vhulamukanyi na Mveledziso ya Ndayotewa wo no thoma maitele a u phumula miṅwe milayo ya zwa vhulamukanyi ya tshifhinga tsha Muvhuso wa Khethululo.
D. Mafhungo maswa kha Khabinethe
1. U farwa ha Muṱangano wa SADC wa ṅwaha wa 2026
1.1. Khabinethe yo ṱanganedza mafhungo maswa a nga ha ndugiselo dza shango ḽa Afrika Tshipembe dza u fara Samithi ya vhu 46 ya Mashango a Tshitshavha tsha Mveledziso ya Tshipembe ha Afrika (SADC) u bva nga ḽa 16 u swika nga ḽa 17 Ṱhangule 2026. Samithi iyi i ḓo vha yone thangeli ya tshifhinga tsha shango ḽa Afrika Tshipembe tsha u vha Mudzulatshidulo wa SADC lwa tshifhinga tsha miṅwedzi ya 12. Muṱangano wa Dziminisṱa dza Mafhungo a Nnḓa dza SADC wo farwa u bva nga ḽa 22 u swika nga ḽa 24 Shundunthule 2026 ngei Skukuza, kha ḽa Mpumalanga, he vhurumelwa ha haseledza nga ha maga a u khwaṱhisa tshumisano ya dzingu.
1.2. Muṱangano uyu wo haseledza nga ha masia maṱanu a ndeme, ane a vha u Ṱanganelana ha Dzingu kha zwa Masheleni, Vhubindudzi, Ndangulo ya Zwikolodo zwa Muvhuso na U Kuvhanganywa ha Mbuelo dza Ngomu Shangoni, Nḓowetshumo, Vhubveledzi na Mbambadzo; Themamveledziso, Vhuendedzi na Vhuhwalathundu na Mbofholowaho ya u Enda ha Vhathu, Thundu na Tshumelo; Fulufulu, Ole na Gese na Zwiko zwa Minerala; na Vhulimi, Zwishumiswa zwa Vhulimi, Nḓisedzo, Mimaraga na Vhubveledzi ha Zwiḽiwa, na u ṱalusa maga a ndeme a u dzhia tsheo nga nḓila yo ṱanganelaho.
1.3. U farwa ha samithi ya SADC na u dzhia vhuimo ha u vha Mudzulatshidulo ndi zwa ndeme vhukuma sa izwi zwi tshi ḓo ita uri shango ḽa Afrika Tshipembe ḽi kone u ranga phanḓa tshanduko ya ikonomi kha dzingu, u ṱuṱuwedza mveledziso ya nḓowetshumo, na u ṱuṱuwedza ṱhanganelano ya zwa poḽotiki na ikonomi u mona na dzingu.
2. Mivhigo wa Ṅwaha na wa Kotara ya u Thoma (NACC) wa nga ha Thendelano dza Ndangulo ya Zwiṱhavhane ya Lushaka
2.1 Khabinethe yo ṱanganedza muvhigo wa nga ha muvhigo wa ṅwaha wa NACC ya 2025 khathihi na muvhigo wa kotara wa u thoma 2026 wa nga ha u fhiriselwa ha zwiṱhavhane zwo teaho.
2.2 Kha ṅwaha wo fhelaho nga ṅwedzi wa Nyendavhusiku 2025, NCACC yo ṋea thendelo dza u rengisela nnḓa zwiṱhavhane dza 582 dzine dza vha na ndeme ya masheleni a swikaho R10 biḽioni, ṱhanziela dza u redzhisiṱara dza 197, na thendelo dza u ṋetshedza ṱhanziela dza 183 dzine dza vha dza masheleni a swika R41 biḽioni.
2.3 Thendelo dza u ṱunḓa zwiṱhavhane dze dza ṱanganedzwa dzo vha 366 dzi re na ndeme ya masheleni a swikaho R269 miḽioni ngeno Phemithi dza u Rengisela nnḓa dzi Shumaho Kavhili dza ndeme ya masheleni a swikaho R600 miḽioni dzo tendelwa nga tshifhinga tshenetsho. Afrika Tshipembe ḽo renga zwishumiswa zwi linganaho R269 miḽioni u bva nnḓa.
2.4 Muvhigo u bvela phanḓa na u dzhiela nzhele zwauri, nga ṅwaha wa 2025, ho ṅwaliswa khamphani dzine dza vha nṱha nga 5% musi hu tshi vhambedzwa na ṅwaha wa 2024.
3 U fhungudzwa ha khothe
3.1 Khabinethe yo vhudzwa nga ha mushumo wo itwaho wo livhiswaho kha u fhungudza vhupo vhune ha vha nga fhasi ha ndangulo ya Khethekanyo ya Khothe Khulwane ya dovha ya tikedza na u tevhedzwa ha themendelo dza u ṱavhanya dza Komiti ya Phungudzo ya zwiṱiriki zwa madzhisiṱara na zwiṱiriki zwiṱuku zwine madzulo mahulwane na madzulo apo a Khethekanyo ya Khothe Khulwane a ḓo farelwa khao. Hezwi zwo livhiswa kha u khwinisa tswikelo ya vhulamukanyi khathihi na u tikedza maitele ane a ḓo itea nga u sielisana u itela u tandulula vhuleme ha vhukoni ha mashumele a zwa vhuhaṱuli, khathihi na u thomiwa ha zwidulo zwapo zwo engedzwaho kha khethekanyo dzo ṱaluswaho.
3.2 Minisṱa Vho Kubayi vha ḓo ṋetshedza zwiṅwe zwidodombedzwa nga ha fhungo iḽi vhege i ḓaho. GCIS i ḓo ṋetshedza zwidodombedzwa zwa muṱangano.
E. U tholwa
U tholwa hoṱhe hu ḓo khunyeledzwa nga murahu ha u khwaṱhisedza ndalukano na u ṱanzwa madzina ho teaho.
1. Vho Bongikhaya Dayimani sa Mulangi Muhulu wa Muhasho wa Mbuedzedzo ya Mavu na Mveledziso ya Vhupo ha Mahayani
2. Mufumakadzi Vho Gcobisa Joyce Soci sa Muthusamulangi Muhulu (DDG): Ndangulo kha Muhasho wa Vhudavhidzani ha Thekhinoḽodzhi ya Didzhithaḽa
3. Vho Dick Andries Sono sa DDG: Themamveledziso ya Didzhithaḽa na Thekhinoḽodzhi kha Muhasho wa Vhudavhidzani na Thekhinoḽodzhi ya Didzhithaḽa.
4. Mufumakadzi Vho Jeanette Morwane Mmatsiate sa DDG-Nyanḓadzamafhungo na Mafhungo kha Muhasho wa Vhudavhidzani na Thekhinoḽodzhi ya Didzhithaḽa
5. Bodo ya Koporasi ya Ndindakhombo dza Zwikolodo zwa Vhuvhambadzelannḓa
a. Vho Sipho Bhanisi sa muimeleli wa Vhufaragwama ha Lushaka
6. U tholwa ha miraḓo ya u ḓadzisa kha Khoro ya u Thivhela zwa u Phaḓaladzwa ha Zwiṱhavhane zwa Tshinyalelo Khulwane ya Afrika Tshipembe
a. Muambasada Vho Tebogo Seokolo; (Tshanḓa tsha Mudzulatshidulo na muimeleli wa DIRCO); na
b. Dokotela Vho Praise Sibuyi (muimeleli wa Zhendedzi ḽa Vhutsireledzi ha Muvhuso)
7. U tholwa ha Bodo ya Poswo ya Afrika Tshipembe
c. Mufumakadzi Vho Regina Sizakele Madlala (Mudzulatshidulo);
d. Mufamakadzi Vho Margarete Mosibudi Phiri (Tshanḓa tsha Mudzulatshidulo);
e. Vho Vuyo Mafata;
f. Mufumakadzi Vho Tanya van Meelis;
g. Mufumakadzi Vho Mantombi Lekhuleni;
h. Muambeli Vho Mthokozisi Daluxolo Xulu;
i. Dokotela Vho Mduduzi Justice Kennedy Bophela;
j. Vho Charley Fred Chain;
k. Vho David Mangena; and
l. Vho Khonanjalo Buthelezi.
F. Vhuṱambo vhune ha khou ḓa
1. U rwela ṱari ha fulo ḽa u ṋetshedza mushonga wa Lenacapavir
1.1 Phresidennde Vho Ramaphosa vha tshi khou tikedzwa nga Minisṱa vha Muhasho wa Mutakalo, Dokotela Vho Aaron Motsoaledi vha ḓo rwela ṱari u ṋetshedzwa ha mushonga wa Lenacapavir, ine ya vha muhaelo wa tshifhinga tshilapfu wa u thivhela HIV une wa ṋetshedzwa luvhili nga ṅwaha.
1.2 Maga aya a engedza dziṅwe nḓila dza u thivhela HIV, nga maanḓa kha vhathu vhane vha khou kundelwa u nwa PrEP nga mulomo ḓuvha ḽiṅwe na ḽiṅwe. U ṋetshedzwa uhu hu vhumba tshipiḓa tsha maga a u thivhela HIV o ṱanganaho a shango ḽa Afrika Tshipembe o livhiswaho kha u fhungudza u kavhiwa huswa na u khwinisa ndeme ya vhutshilo.
1.3 Uhu u rwelwa ṱari hu khou ḓo vha hone nga Ḽavhuṱanu, ḽa 5 Fulwi 2026 ngei Tshitediamu tsha Lilian Ngoyi, Secunda, Mpumalanga.
2. Ṅwedzi wa Vhaswa
2.1 Ṅwedzi uno Afrika Tshipembe ḽi khou pembelela vhuṱambo vhune ha vha ḓivhazwakale ya miṅwaha ya 50 ya Mvutshelano ya Soweto ya ṅwaha wa 1976, tshihumbudzo tshihulwane tsha u ḓikumedzela huhulwane ha vhaswa vhashu kha nndwa ya mbofholowo, vhulamukanyi na ndinganyiso.
2.2 U itela u hulisa ifa ḽi sa fheli ḽa Kiḽasi ya 1976, Ṅwedzi wa Vhaswa u ḓo pembelelwa fhasi ha thero ine ya ri “RESET@50 – The Future Calls”. Kha u pembelelwa ha ḽiga iḽi ḽingafha, muvhuso u ḓo ṋetshedza mbekanyamushumo ya ṅwaha woṱhe yo livhiswaho kha u ṱanganya nndwa ya ḓivhazwakale ya mbofholowo na u maanḓafhadzwa ha vhaswa vha musalauno. Mbekanyamushumo iyi i ḓo lavhelesa nga maanḓa kha pfunzo i linganaho, zwa u shela mulenzhe kha ikonomi nga nḓila i katelaho, mveledziso ya zwikili, na vhudzulapo vhu fhiseaho.
2.3 Khabinethe i khou ita khuwelelo kha sekithara dzoṱhe dza tshitshavha u shumisana na muvhuso kha zwa maga ane a ṱuṱuwedza mishumo ya vhaswa, u ṱuṱuwedza zwa mabindu na u vhuedzedza fulufhelo kha vhaswa. Nga kha tshumisano idzi, lushaka lu ḓo bvela phanḓa na u khwaṱhisa u shela mulenzhe ha vhaswa kha u fhaṱa lushaka na tshanduko ya ikonomi.
3. U pembelela mvelaphanḓa khulwane ya mbofholowo
3.1 Muvhuso u ḓo thoma Fulo ḽa Zwipikwa zwa Mbofholowo fhasi ha thero ine ya ri “U Ṱhonifha Zwo Fhiraho, U Ḓisa Vhumatshelo” nga ḽa 18 Fulwi 2026 ngei Zwifhaṱoni zwa Vhuthihi.
3.2 Khabinethe i ḓo tikedza u rwelwa ṱari ha Tshihumbudzo tsha vhu 70 tsha mumatsho wa Vhafumakadzi wa ṅwaha wa 1956 tshine tsha vha tshipiḓa tsha zwithu zwine zwa vha Ḽiga ḽa Lushaka ḽa Mbofholowo, zwine zwa vha mathomo a mbekanyamushumo ya lushaka ya mishumo ya u elelwa mumatsho uyo wa vhafumakadzi wa ṅwaha wa 1956 une wa vha ḓivhazwakale.
4. U phaḓaladzwa ha khoini dza tshihumbudzo
4.1 Khabinethe yo tendela zwa u dzudzanyululwa ha khoini dza tshihumbudzo nga murahu hadzo dzine dza ḓo bviswa nga Bannga ya Mbulungelo ya Afrika Tshipembe (SARB) nga ṅwaha wa 2026 fhasi ha thero ya pfunzo. Mutevhe u ḓo katela tshelede dza tsimbi dza R2 dzine dza khou elelwa miṅwaha ya 125 ya u ṱhaphudza pfunzo ha muhali wa nndwa Vho Charlotte Maxeke, zwe zwa ita uri vha vhe mufumakadzi wa u thoma wa murema wa Afrika Tshipembe u wana digirii ya yunivesithi.
4.2 Khoini dza R2 dza tshihumbudzo dzi ḓo dovha dza bviswa nga SARB hu tshi pembelelwa vhuṱambo ha vhu50 ha mvutshelano dza Soweto dza ṅwaha wa 1976, u elelwa vhuṱambo ha vhu30 ha Ndayotewa ya Afrika Tshipembe, na u elelwa vhuṱambo ha vhu70 ha ḓivhazwakale ya musumbedzo wa vhafumakadzi wa ṅwaha wa 1956 vho livha fhaḽa Union Buildings. U ḓadzisa kha zwenezwo, tshelede dza R5 dzi ḓo vha na zwiga zwi fanaho na izwo zwe zwa sumbedzwa kha tshelede dza R2. Zwihumbudzo izwi zwi sumbedzisa mushumo wa pfunzo kha u bvela phanḓa na ndeme dza ndayotewa khathihi na u ṱuṱuwedza u shela mulenzhe kha matshilisano na ikonomi i katelaho.
5. Mafhelo a Vhege a u Ṅwalisa Vhakhethi kha Khetho dza Muvhuso Wapo dza 2026
5.1 Khabinethe i humbudza vhakhethi vhoṱhe vho teaho u ḓiṅwalisela Khetho dza Muvhuso Wapo dzine dza ḓa farwa nga ḽa 4 Lara 2026.
5.2 Mafhelo a vhege a u thoma a u ṅwalisa vhakhethi a khou ḓo vha nga Mugivhela, wa ḽa 20 Fulwi 2026, na Swondaha, ya ḽa 21 Fulwi 2026 fhethu ha u ṅwalisa vhakhethi ha tsinisa, KANA nga u dalela registertovote.elections.org.za, KANA u dalela ofisi dza Khomishini ya Khetho dzapo nga awara dza mushumo.
5.3 Vhadzulapo vha khou humbudzwa uri vha ḓo tendelwa u voutha fhedzi kha vhupo he vha ḓiṅwalisa hone nahone vha nga dovha vha wana tshiṱitshi tshavho tsha u voutha tsho teaho kha maps.elections.org.za/vsfinder.
5.4 Khabinethe i ita khuwelelo kha vhaswa, nga maanḓa, u shela mulenzhe nga vhuḓalo kha u vhumba vhumatshelo ha zwitshavha zwa havho nga kha u shela mulenzhe kha khetho.
6. Garaṱa dza Sassa
6.1 . Khabinethe i ṱuṱuwedza vhavhuyelwa vhoṱhe vha magavhelo a matshilisano vhane vha shumisa Garaṱa dza Musuku dza SASSA uri vha dzi tshentshe nga Garaṱa ntswa Ntswu dza Poswo phanḓa ha ḓuvha ḽa u fhedzisela ḽine ḽa vha ḽa 31 Ṱhangule 2026.
6.2 . U tshentsha garaṱa idzi ndi mahala nahone zwi nga itwa kha tshumelo dza Poswo dzo tiwaho na kha mavhengele a u rengisa ane a khou shela mulenzhe shango ḽoṱhe.
Milaedza
1. Ndiliso
Khabinethe yo livhisa maipfi ayo a ndiliso kha khonani na vha miṱa ya:
• Ramafhungo a ṱhonifheaho, Vho Baldwin Ndaba, vhe mushumo wavho wo khetheaho wa katela khanḓiso dzo vhalaho lwa miṅwaha minzhi. Vha ḓo humbulwa nga lufuno lwavho kha shango ḽashu, mishumo yavho yavhuḓi na u ḓikumedzela kha ngoho.
• Vho Ma Griet Margaret Messelaar, mufumakadzi wa Nnḓu ya Vhuhosi ya Griqua vhe vha lovha vhe na miṅwaha i swikaho 106. Vha ḓo humbulwa sa muimeleli wa luambo na vhufa ha MaGriqua, tshirunzi na vhuṱali havho.
• Mufumakadzi Vho Dina na Vho-Ernest Marais, mukalaha na mukegulu vhe vha vhulahwa fhaḽa KNP khathihi na u fhululedza vha SAPS na maṅwe mazhendedzi a mulayo nge vha ṱavhanya u fara vhahumbulelwa kha mabulayo aya.
2. U fhululedza
Khabinethe yo livhisa maipfi ayo a u fhululedza na u Tamela Mashudu kha:
• Thimu ya lushaka ya bola ya milenzhe ya Bafana Bafana musi vha tshi imela shango kha mitambo ya tshiphuga tsha ḽifhasi tsha FIFA tsha ṅwaha wa 2026 ngei Amerika. Khabinethe i tamela tshigwada itshi nungo, vhuthihi na u bvelela kha vhuimo ha ḽifhasi. Itani uri lushaka lu ḓihudze!
• Thimu ya Mamelodi Sundowns (Masandawana, Kabo Yellow) nge vha ambadzwa khare ya u vha ngweṋa dza CAF dza ṅwaha wa 2026. Thimu yo ita uri lushaka lwashu lu ḓihudze kha vhuimo ha dzhango, nge vha dovha hafhu vha sumbedzisa vhuimo havho sa dzingweṋa dza bola ya milenzhe ya Afrika.
• Thimu ya Orlando Pirates (The Buccaneers, Ezimnyama Ngenkani) nge vha ambadzwa khare ya u vha ngweṋa ya PSL ya khalaṅwaha ya bola ya milenzhe ya ṅwaha wa 2026.
• DJ wa bvumo wa shango ḽa Afrika Tshipembe, Black Coffee kha mushumo wawe wa u tamba muzika we wa dzhenelwa nga vhathu vhanzhi fhaḽa London’s The O2 Arena ine ya kona u dzhia vhathu vha swikaho 20 000, a vha DJ wa u thoma u bva kha ḽa Afrika u swikela mushumo uyu. Black Coffee na murafho wawe wa dziDJ dza ḽa Afrika Tshipembe vho thusa u ḓisa muzika wa u tshina wa ḽa Afrika Tshipembe kha vhathetshelesi vhahulwane u mona na ḽifhasi, nahone vho tamba fhethu hune ha vha na bvumo sa Ibiza, Coachella na Madison Square Garden.
Mbudziso:
Sisteme ya Mafhungo na Vhudavhidzani ha Muvhuso (GCIS)
Vhukwamani: Mufumakadzi Vho Nomonde Mnukwa, Mulangi Muhulu vho tou Farelaho
Datumu: 4 Fulwi 2026
Luṱingothendeleki: 083 653 7485
