Xitatimente xa Nhlengeletano ya Khabinete leyi khomiweke hi Ravunharhu, 26 Mhawuri 2026

28 Aug 2026

Xiyimo xa Khabinete eka timhakankulu
Ku aka matimba ya ikhonomi na ku tiyisela
1. Mfumo na mabindzu va tiyisa ntirhisano ku hatlisisa ku kula ka ikhonomi na ku tumbuluxiwa ka mitirho
  1. Khabinete yi amukerile ku simekiwa ka Xiyenge xa vu3 xa Ntirhisano wa Mfumo na Mabindzu ku fambisa ku kula, ku koka rinoko ra vuvekisi na ku tumbuluxa mitirho yo tlula miliyoni hi 2030.
  2. Xiyenge xa 3 xi aka eka ku humelela ka ntirhisano wa Xiyenge xa 1 na 2 eka tisekithara ta nkoka. Ku humelela ka Xiyenge xa 2, ku katsa ku hela ka ku timiwa ka gezi hi ku siyerisana, ku antswisiwa ka matirhelo ya swiporo na le tibuweni; Ku huma ka Afrika-Dzonga eka nxaxamelo wa ku vekiwa tihlo eka matirhiselo ya swa timali hi FATF; na ku ndlandlamuxiwa ka xiyimo xa Swikweleti hi S&P na Fitch.
  3. Xiyenge xa 3 xi ta yisa emahlweni mpfuxeto, ku tiyisa ku tshemba ka vavekisi na ku ndlandlamuxa swivandlanene swa ikhonomi eka vanhu va Afrika-Dzonga hinkwavo. Hi swikongomelo swa nkoka swo ndlandlamuxa vuswikoti bya eneji, ku engetela tivholumo ta nhundzu, ku pfula vuvekisi lebyikulu, na ku ya emahlweni na ku tlakusa ku fika ka vaendzi va matiko ya misava hi 2027.

Afrika-Dzonga ri tilulamisela murhi wuntshwa wa nsawutiso wa vuvabyi bya rifuva
1. Khabinete yi hlamuseriwile hi ku humelela eka ku tumbuluxiwa ka murhi wuntshwa wa nsawutiso wa rifuva (TB), lowu sweswi wu nga ekuringetiweni eka Xiyenge xa 3, leswi nga hoxaka xandla swinene ekuheriseni ka TB tanihi nxungeto wa rihanyo ra vaaki.
  1. Khabinete yi lemukile leswaku mfumo wu tilulamisela ku tsarisiwa na ku simeka ka nsawutiso lowu loko ndzavisiso wa wona wo komba leswaku wu tirha hi ndlela leyi languteriweke.
Khabinete yi tlhele yi tlangela na ku amukela ntwanano na Serum Institute of India wo humelerisa misawutiso ya TB ku va yi ta hangalasiwa emisaveni hinkwayo, leswi nga ta tiyisisa vuswikoti bya Afrika-Dzonga byo endla misawutiso, ku seketela vutumbuluxi na ku hoxa xandla eka ku kula ka ikhonomi na ku tumbuluxiwa ka mitirho.

Ku veka masungulo ya vumundzuku bya eneji lebyi tiyeke swinene: Matirhelo ya Eskom yo tumbuluxa gezi
1. Eskom yi tlulerisile xiendlakalo xa nkoka eka nongonoko wa yona wo herisa ku hungutiwa ka ndzhwalo wa gezi eka swifundzankulu swa nkombo ku nga se fika nkarhi lowu vekiweke wa Nhlangula 2026. Kwalomu ka 1.2 wa timiliyoni ta tikhasimende ti vuyiseriwile eka swiyimo swa mphakelo swa ntolovelo, leswi hunguteke xiphemu xa tikhasimende leti khumbekaka ku ya eka 6.8% wa tikhasimende ta Eskom.
  1. Ku ya emahlweni, Eskom yi tlhele yi hunguta swinene ku tshembela ka yona eka dizele, laha matirhiselo ya mali ya nga hunguteka hi ku tlula 83% lembe na lembe kusuka eka R5.92 wa tibiliyoni ku ya eka R992 wa timiliyoni eka nkarhi lowu ringanisiwaka, tanihileswi matirhiselo ya Open Cycle Gas Turbine ya nga hunguteka kusuka eka 8.67% ku ya eka 1.10%.
  2. Ku hunguteka lokukulu ka matirhiselo ya dizele swi kombisa ku antswisiwa loku nga heriki eka matirhelo ya ntlawa wa switirhisiwa na sisiteme ya gezi leyi tshembekaka swinene, leyi tirhaka kahle na ku tiyisela. Afrika-Dzonga sweswi ri rhekhodile masiku ya 467 hi ku landzelelana ku ri hava ku timiwa ka gezi hi ku siyerisana kusukela hi ti16 Mudyaxihi 2025, ku nyika gezi ro tshembheka eka mindyangu na mabindzu na ku seketela nhluvukiso wa ikhonomi wo anama.
  3. Khabinete yi amukerile ku antswisiwa loku yaka emahlweni eka matirhelo ya Eskom laha Xivangelo xa Vukona bya Eneji xi fikeleleke xiyimo xa xona xa le henhla kusukela hi 2020, leswi kombisaka ntlawa wa switirhisiwa swo tumbuluxa gezi leswi tshembhekaka swinene. Ku antswisiwa loku ku nga heriki ku vuyisele kwalomu ka 6 100 wa timegawati ta vuswikoti byo tumbuluxa eka giridi, kasi ku timiwa loku nga kunguhatiwangiki ku hungutekile hi kwalomu ka 40% lembe na lembe
  4. Khabinete yi kombela MaAfrika-Dzonga ku endla swibumabumelo eka Mpfapfarhuto wa Pholisi ya Mixavo ya Gezi leyi Pfuxetiweke leyi sweswi yi pfulekeleke mavonelo ya vaaki. Magoza ya pholisi lama ringanyetiweke ya kongomisiwile eka ku hunguta nxavo wa gezi loko ku ri karhi ku hlayisiwa tihakelo leti langutisaka eka nxavo na ku sirhelela mindyangu leyi nga sirhelelekangiki na tisekithara ta ikhonomi ta nkoka.

Simposiyamu ya Nhluvukiso wa Switirhisiwa leswi Tiyiselaka ya Afrika-Dzonga ya vu5
1. Khabinete yi amukerile ku rhurhela ka Afrika-Dzonga loku humeleleka ka Simposiyamu ya Nhluvukiso wa Switirhisiwa leswi Tiyiselaka ya Afrika-Dzonga (SIDSSA) ya vu5 eKapa.
  1. Khabinete yi tlhele yi amukela ku kumiwa ka tiphurojeke ta switirhisiwa ta 263 leti nga na nkoka wa R1.99 wa tithiriliyoni eka switeji swo hambana swa nhluvukiso na ku tirhisiwa.
  2. Eka tin’hweti ta 18 leti hundzeke, 37 wa tiphurojeke leti durhaka R69 wa tibiliyoni ti hetisiwile, ku seketela ku kula ka ikhonomi na ku tumbuluxiwa ka mitirho.

Nawu wa ku Kula na Nkarhi wa Afrika
1. Khabinete yi amukerile ku engeteriwa ka Nawu wa ku Kula na Nkarhi wa Afrika (AGOA), lowu hlayisaka ku fikelela ko hlawuleka eka swikumiwa swa Afrika-Dzonga leswi faneleke eka makete wa United States of America (USA). Ku engeteriwa loku, loku nga ta fika emakumu hi ti31 N’wendzamhala 2028, ku nyika ku tiyisisa eka vahumelerisi va laha kaya na lava xaviselaka matiko va le handle, ku seketela ku hambanisiwa ka timakete, ku engeteleriwa ka ku xavisela matiko mambe na vuxaka lebyi dzikeke bya mabindzu na vuvekisi na USA.

Ntwanano wa mihandzu ya xilamula na India
1. Khabinete yi amukerile ntwanano exikarhi ka Afrika-Dzonga na India ku ndlandlamuxa tindlela ta makhomelo ya mihandzu ya xilamula yo tsakama ya Afrika-Dzonga leyi xaviseriwaka matiko mambe, endzhaku ka kwalomu ka khume ra malembe ya mikanerisano ya swa ku rhwariwa ka yona. Ntwanano wu ta nyika vahumelerisi va mihandzu ya xilamula ku cinca lokukulu ka swa marhwalelo xikan’we na ku seketela ku engeteleriwa ka ku xavisela tiko ra India – yin’wana ya timakete letikulu swinene ta misava leti kulaka hi ku hatlisa.
  1. Tanihi muxavisi wa vumbirhi hi vukulu wa mihandzu ya xilamula emisaveni hinkwayo hi 2.9 wa timiliyoni ta thani ta mihandzu ya xilamula leyi xavisiweke hi 2025 yi vuyeriwa hi US$2.1 wa tibiliyoni, indasitiri ya mihandzu ya xilamula ya Afrika-Dzonga yi seketela mitirho leyikulu eka nxaxamelo hinkwawo wa nkoka. Ku ndlandlamuxiwa ka ku fikelela makete swi ta tiyisa ku kula ka sekithara, ku rhumela ematikweni mambe na vuswikoti byo tumbuluxa mitirho.

Ku antswisa vuswikoti bya Afrika-Dzonga byo phikizana tanihi ndhawu ya vupfhumba, mabindzu na vuvekisi
1. Khabinete yi amukerile ku simekiwa ka pulatifomo ya Mpfumelelo wa Maendzo ya Elekitironiki ya Afrika-Dzonga (ETA) tanihi xiphemu xo hundzuluxa sisiteme ya tivhisa na vuhlapfa yi va ya dijitali.
  1. ETA yi siva maendlelo ya tivhisa to tsariwa hi mavoko hi sisiteme ya dijitali leyi hatlisaka, leyi tirhaka kahle.
  2. Hi ku hlanganisa ku tiyisisiwa ka bayometriki na thekinoloji ya xiyimo xa le henhla, ETA yi ta tiyisa vusirheleri bya mindzilekano, yi antswisa mafambiselo ya vuhlapfa na ku ndlandlamuxa vuswikoti bya Afrika-Dzonga byo phikizana tanihi ndhawu ya vupfhumba, mabindzu na vuvekisi.

Ku aka vuxaka bya matiko ya misava lebyi tiyeke
1. Afrika-Dzonga ri rhurherile Samiti ya SADC ya vu46 leyi humeleleke kahle
  1. Khabinete yi amukerile ku rhurhela loku humelelake ka Samiti ya SADC ya vu46 eDurban leyi sunguleke Vutshamaxitulu bya Afrika-Dzonga ehansi ka nhlokomhaka leyi nge: Vumaki bya Tiindasitiri lebyi Tiyeke, lebyi Tiyiselaka no Katsa Hinkwavo hi ku tirhisa Nhluvukiso wa Switirhisiwa, Vurimi na ku Cinca ka Timinerali ta Nkoka ku lavana na Misava yo Lulama”.
  2. Samiti yi amukerile no langutisisa swiviko mayelana na: ku tirhisiwa ka Pulani ya Nhluvukiso wa Maqhinga ya Swikombiso ya Xifundza (RISDP) 2020 -2030, leyi simekiweke eka matshalatshala lama yaka emahlweni yo lava ku antswisa ku rhula, vuhlayiseki, ikhonomi, rihanyo, na matirhelo ya switirhisiwa; ku humelela eka nhluvukiso wa Khorido ya Ikhonomi ya N’walungu-Dzonga (NSEC), ku simekiwa ka nongonoko wa Vuvekisi wa NSEC, na Nhlangano wa Vulawuri bya Khorido; na xilaveko xo kuma kwalomu ka tiphurojeke/tindhawu tinharhu (03) ta nkucetelo wa le henhla leti ku nga ta kaneriwa hatona eka nhlengeletano leyi landzelaka ya Huvo ya Vaholobye.
  3. Afrika-Dzonga ri tekile nkarhi ku hlamusela Samiti mayelana na vulawuri bya vuhlapfa etikweni na xilaveko xo khoma mbulavurisano wa SADC mayelana na mhaka leyi ku katsa na swivangelo swa ku famba ka vanhu ku suka endhawini yo karhi va ya eka yin’wana na ku hlanganisa timhaka ta vusirheleri.
2. Nhlengeletano ya vu4 ya Khomixini ya Matiko mambirhi ya Afrika-Dzonga-Zimbabwe
  1. Khabinete yi bumabumerile ku humelela ka Khomixini ya Matiko mambirhi ya Afrika-Dzonga na Zimbabwe ya vu4, leyi kambisiseke ntirhisano wa matiko mambirhi na ku tiyisa vuxaka exikarhi ka matiko lamambirhi.
  2. Khabinete yi lemukile leswaku Zimbabwe ri tshama ri ri rin’wana ra vatirhisani lavakulu va mabindzu ya Afrika-Dzonga eAfrika, laha mabindzu ya matiko mambirhi ya fikeleleke R81 wa tibiliyoni hi 2025.
  3. Nhlengeletano ya vu4 yi hetisile mitwanano ya tsevu leyintshwa ya ntirhisano, ku katsa na MoU ya mayelana na ku hundziseriwa ka vabohiwa lava gweviweke exikarhi ka matiko. Mitwanano yo engetela i ya mayelana na: vudiplomasi, vurimi, vutshila na mfuwo, na ku havexerisa vavasati matimba swi ta yisa emahlweni ku hlanganisiwa ka swifundza na ku cinca ka ikhonomi.
Nongonoko wo Vuyisa Vanhu lava a va ri eVuchavelahwahwa
1. Xiyenge xa Angola xa Nongonoko wo Vuyisa Vanhu lava a va ri eVuchavelahwahwa va Afrika-Dzonga
  1. Khabinete yi amukerile ku simekiwa ka xiyenge xa le Angola xa Nongonoko wo Vuyisa vanhu lava a va ri eVuchavelahwahwa wa Afrika-Dzonga ku kuma na ku tlherisela masalela ya vanhu va Afrika-Dzonga lava feleke eVuchavelahwahwa hi nkarhi wa nyimpi yo lwela ntshuxeko, tanihi xiphemu xa Kungu ra tiko ro Vuyisa Vanhu lava a va ri eVuchavelahwahwa ra Malembe ya Ntlhanu.
  2. Khabinete yi lemukile leswaku Angola ri na nhlayo leyikulu leyi tivekaka ya MaAfrika-Dzonga lava feleke eVuchavelahwahwa, laha ku nga tiviwa ku tlula 400 wa masirha lama kumekeke.
  3. Khabinete yi kombela mindyangu leyi varhandziwa va yona va nga lova, va nga nyamalala kumbe va lahliweke eAngola hi nkarhi wa nyimpi yo lwela ntshuxeko ku titsarisela eka Ejensi ya Swipfuno swa Ndzhaka ya Afrika-Dzonga (SAHRA) hi ku tirhisa SAHRA Exile Repatriation Portal eka https://www.sahra.org.za/exile-repatriation/.
  4. Mindyangu leyi lavaka mpfuneto yi nga tlhela yi tsarisa etihofisini ta SAHRA, Freedom Park, tihofisi ta Ndzawulo ya Mitlangu, Vutshila na Mfuwo ta xifundzankulu na hi ku tirhisa swiyenge swa khale ka masocha.

Afrika-Dzonga ri tlherisela masalela ya vanhu va Namibia ni tinhenha ta nyimpi ya ntshunxeko
1. Khabinete yi amukele ku tlheriseriwa endzhaku ka masalela ya vanhu va Namibia va 86, ku katsa tinhenha ta ntshunxeko Festus Nehale na Simon Niilenge, lava nga lova va ri ekhotsweni endzhaku ka loko va khotsiwile eRobben Island.
  1. Masalela lawa ya susiweke eNamibia eka nkarhi ewo ringana dzana ra malembe lama nga hundza, naswona ya tirhisiwile ku endlswikambelo swo ka swi nga ri kahle swa nkarhi wa vukoloni, ma ta lahliwa nakambe eNamibia eka Ndhawu ya Tinhenha.
  2. Khabinete yi amukele ku vuyisiwa ka masalela lawa tanihi goza ra nkoka ra vululami byo vuyisa leswi lahlekeke, leri xiximaka tinhenha ta ntshunxeko na ku nyika ku rhula ka moya eka vatukulu va tona.

Swiboho swa Khabinete
Ku cinciwa ka Tiatikili ta Ntwanano wa Bangi ya Matiko ya Misava ya ku Aka hi Vuntshwa na Nhluvukiso
1. Khabinete yi pasisile ku andlariwa ePalamende ka ku cinca loku ringanyetiweke ka Tatikili ta Ntwanano wa Bangi ya Matiko ya Misava ya ku Aka hi Vuntshwa na Nhluvukiso (IBRD) ku antswisa vuswikoti bya bangi byo lomba na ku seketela swilo swa nkoka swa nhluvukiso wa misava hinkwayo na swifundza.
2. Ku cinca swi va xiphemu xa ajenda yo anama ya mpfuxeto ya Tibangi ta Nhluvukiso wa Matiko yo Tala leyi seketeriweke hi G20 ku tiyisa vuswikoti bya swa timali na ku cincacinca ka matirhelo ya tiMDB.
3. Ku tiyisisiwa hi Afrika-Dzonga ku ta seketela swilo swa nkoka swa nhluvukiso wa tiko hi ku antswisa ku fikeleriwa ka timali leti lombiwaka hi swipimelo swo olova ku endlela nhluvukiso lowu nga ta kota ku ya emahlweni.

Swiviko swa Lembe na Lembe swa 2025/26 swo tirhisiwa ka Nawu wo Cinca Nawu wa Vugevenga (Milandzu ya swa Masangu na Timhaka leti fambelanaka na yona) wa 2007
1. Khabinete yi pasisile ku rhumeriwa ePalamende ka Swiviko swa Lembe na Lembe swa 2025/26 mayelana na ku tirhisiwa ka Nawu wo Cinca Nawu wa Vugevenga (Milandzu ya swa Masangu na Timhaka leti fambelanaka na yona), wa 2007.
2. Khabinete yi kombisile ku vilerisiwa hi tinhlayonhlayo letI nga ha riki ehenhla mayelana na ku pfinya na milandzu yin’wana ya swa masangu leyi kombisiweke eka Xiviko hambileswi ku nga na ku nghenelela ko tala ka mfumo, naswona yi kongomise ku tiyisisiwa ka migingiriko ya swiyenge swo hambana ehansi ka Pulani ya Maqhinga ya Rixaka eka Madzolonga lama Simekiweke eka Rimbewu na ku Dlayiwa ka Vavasati.
3. Ku tiyisiwa ka nhlamulo leyi hlanganeke eka milandzu ya swa masangu, vululami bya vugevenga, rihanyo, nhluvukiso wa vaaki na swiyenge swa dyondzo, ku tiyisa nsivelo, nseketelo wa vaxanisiwa, vutihlamuleri bya vaendlamilandzu na nsirhelelo wa mitlawa leyi nga sirhelelekangiki
Swiviko swa Lembe na Lembe swa 2025/26 swa ku tirhisiwa ka Nawu wa Vululami bya Vana, wa 2008 (Nawu wa Nomboro ya 75 wa 2008).
1. Khabinete yi pasisile ku rhumeriwa ePalamende ka Swiviko swa Lembe na Lembe swa 2025/26 mayelana na ku tirhisiwa ka Nawu wa Vululami bya Vana, wa 2008 (Nawu wa Nomboro ya 75 wa 2008): 1 Dzivamisoko 2025 -31 Nyenyankulu 2026
2. Khabinete yi lerisile leswaku ku endliwa matshalatshala yo tala ku tiyisa maendlelo lama hlanganeke yo sivela ku tlula nawu ka vana.
Swiengetelo swintshwa swa Khabinete

Ku tirhisiwa ka Qhinga ro Cinca Matirhelo ya Masipala
1. Khabinete yi hlamuseriwile hi ku humelela loku endliweke hi Komiti ya le Xikarhi ka Vaholobye (IMC) mayelana na Qhinga ro Cinca Matirhelo ya Masipala ekululamiseni ka mitlhontlho eka timasipala leti nga eka xiyimo xo tika.
2. Ku nghenelela ku ndlandlamuxiwile ku suka eka timasipala to sungula ta 10 ku ya eka 38 naswona ku kongomisa eka ku antswisa ku humelela eka swa timali, vulawuri, mphakelo wa vukorhokeri, mivuyelo ya oditi na vuswikoti bya nhlangano.
3. IMC yi tlhela yi seketela ku tirhisiwa ka ku nghenelela ka vumbiwa laha magoza ya nseketelo lama nga kona ya nga fikelelangiki mivuyelo leyi lavekaka.

Ku antswisiwa ka switirhisiwa swa le mindzilakaneni
1. Khabinete yi pasisile Pulani yo Antswisa Switirhisiwa swa le Mindzilakaneni (2026–2030) ku tiyisa na ku endla leswaku switirhisiwa swa le ndzilakaneni swa Afrika-Dzonga swi va swa manguvalawa tanihi xiphemu xa maqhinga ya mfumo yo anama ya vufambisi bya vuhlapfa.
2. Pulani yi ta tirhisiwa eka swifundzankulu hinkwaswo swa nkombo leswi nga ni mindzilekano naswona yi ta antswisa vusirheleri bya mindzilekano, ku fambafamba ekupaturuleni, mikarhi yo hlamula eka matirhelo, vuhlayiseki bya vatirhi, ku hlayisa switirhisiwa na nhlanganiso wa le xikarhi ka mfumo, loko ku ri karhi ku siveriwa ku nghena loku nga riki enawini ku tsemakanya mindzilekano.
Xiyimo xo lunghekela Nhlawulo wa Mfumo wa Muganga wa 2026
1. Khabinete yi tivisiwile mayelana ni xiyimo xo lunghekela Nhlawulo wa Mfumo wa Muganga wa 2026 (LGEs) naswona yi lemukile ku humelela loku endliweke eka malungiselelo ya nhlawulo lowu lulamisiweke ku khomiwa hi ti4 Hukuri 2026.
2. Khabinete yi lemukile leswaku maendlelo yo hlanganisa matirhelo eka swiyenge swa mfumo swa tiko hinkwaro, swa swifundzankulu na swa miganga ma le ku tirhweni ku seketela endlelo ra nhlawulo leri ntshunxekeke, ra kahle, ro tshembeka na ku va na ku rhula. Khabinete yi amukele magoza lama yaka emahlweni yo tiyisa ku nghenelela ka vavhoti, ku lwisana ni mahungu ya mavunwa ni ku tiyisisa ku lungheka ka matirhelo; naswona yi khutaze vanhu va Afrika-Dzonga hikwavo lava fanelekaka ku nghenelela eka endlelo ra xidemokirasi hi ku tirhisa mfanelo ya vona yo vhota.
3. Khabinete yi sole swinene ku dlayiwa ka vakhanselara ka sweswinyana naswona yi tlangela ku angula hi ku hatlisa ka vahlayisi va nawu ekukumeni ka vaendli va swiendlo leswo biha swa vugevenga bya tihanyi.
4. Khabinete yi kombele vanhu va Afrika-Dzonga hikwavo ku hlayisa ku tiyiselana eka mavonelo yo hambana ya tipolitiki, ku ala ku chavisiwa, madzolonga ni mahanyelo wahi na wahi lama onhaka vutshembeki bya endlelo ra nhlawulo loko tiko ri ri karhi ri tilulamisela Nhlawulo wa Mfumo wa Muganga wa 2026 lowu nga ta khomiwa hi ti4 Hukuri 2026.

Muhungu mantshwa ya Ntirhisano wa Mati
1. Khabinete yi amukele mahungu mantshwa mayelana ni migingiriko ya Hofisi ya Ntirhisano wa Mati (WPO), leyi seketelaka timasipala ku tiyisa ku nyikiwa ka vukorhokeri bya mati hi ku tirhisa vutirhisani na sekithara leyi nga riki ya mfumo.
2. Ehansi ka Nongonoko wa Mati lama nga Hakeleriwiki, WPO yi pfunile Masipala wa eThekwini ku kuma R379 wa timiliyoni eka malembe ya tsevu ku hunguta ku lahlekeriwa hi mati naswona yi seketela eThekwini na Dorobankulu ra Tshwane eka ku tirhisiwa.
3. Ehansi ka Nongonoko wo Tirhisa Mati Nakambe, timasipala ta 34 ti hetile swikambelo swa nxungeto wa maxelo, kasi US$235 wa timiliyoni ti tiyisisiwile kusuka eka Nkwama wa Maxelo ya Rihlaza ku yisa emahlweni tiphurojeke ta ku tirhisa mati nakambe.
4. WPO yi le ku tumbuluxeni ka bondo ya nkululo na nkwama ku seketela thekinoloji ya nkululo leyi nga riki na thyaka eka vutshamo lebyi nga riki bya ximfumo na le swikolweni.
5. Ehansi ka Nongonoko wo Susa Munyu eka Mati ya Lwandle, xiringanyeto xi rhumeriwile eka Dorobankulu ra Kapa ku seketela phurojeke ya ntirhisano wa mfumo na swiyenge leswi nga riki swa mfumo wo susa munyu wa Paarden Eiland
Milawumbisi
Nawumbisi wo Cinca swa Nhundzu ya Khale, wa 2026
1. Khabinete yi pasisile ku kandziyisiwa ka Nawumbisi wo Cinca swa Nhundzu ya Khale, wa 2026 ku kuma mavonelo ya vaaki. Nawumbisi wu lava ku tiyisa vulawuri bya sekithara ya nhundzu ya khale na ku pfala mavangwa yo lawula ku lwisana na nhundzu leyi yiviweke, ku onhiwa ka switirhisiwa, ku yiviwa ka tikhebulu na mabindzu ya tinsimbi lama nga riki enawini.
Nawumbisi wo Cinca swa ku Yiviwa ka Swifuwo, wa 2026
1. Khabinete yi pasisile ku kandziyisiwa ka Nawumbisi wo Cinca swa ku Yiviwa ka Swifuwo, wa 2026 leswaku vaaki va nyika mavonelo. Nawumbisi wu lava ku tiyisa magoza yo sivela, ku lavisisa na ku xupula eka ku yiva swifuwo, ku antswisa vulawuri bya vun’wini bya swifuwo na ku va na swifuwo, na ku antswisa nsirhelelo wa sekithara ya vurimi.
Nawumbisi wa Matikhomelo ya Swirho swa Vurhangeri, wa 2026
1. Khabinete yi pasisile ku kandziyisiwa ka Nawumbisi wa Matikhomelo ya Swirho swa Vurhangeri leswaku vaaki va nyika mavonelo. Nawumbisi wu cinca Nawu wa Matikhomelo ya Swirho swa Vurhangeri, wa 1998 ku tiyisa mipimo ya matikhomelo na vutihlamuleri, ku veka erivaleni xiave xa Musirheleri wa Vaaki, na ku antswisa vulawuri bya ku lwisana ka swilaveko na ku tirhisiwa ka hofisi ya mfumo hi ndlela yo ka yi nga fanelanaga.
Ku thoriwa

Ku thoriwa hinkwako ku ya hi ku tiyisisiwa ka tidyondzo ni ku kambisisiwa ka mbhasiso wa vusirheleri lowu faneleke.

Dkd Thembisile Lynette Xulu tanihi Mulawuri-Jenerali eka Ndzawulo ya Rihanyo ya Rixaka
Mnn Blikis Omar tanihi Xandla xa Mulawuri-Jenerali: Vulavisisi bya Pholisi na Milawu eka Ndzawulo ya Vumatsalani bya Vaaki bya Vukorhokeri bya Maphorisa.
Mnn Prudence Madiba tanihi Mufambisinkulu wa Nhlangano wa Nhluvukiso wa Eneji wa Rixaka wa Afrika-Dzonga.
Mnn Babalwa Mapisa tanihi Muofisirinkulu wa swa Timali wa Nhlangano wa Timali ta Tindlu ya Rixaka.
Ku thoriwa ka swirho leswi nga riki swa vulawuri eka Huvo ya Vafambisi va Nhlangano wa Vulawuri bya Mafambiselo ya swa le Magondzweni
Mnn Nomusa Mufamadi (Mutshamaxitulu);
Mnn Lerato Magalo (ku thoriwa nakambe);
Mnn Lindani Agness Mncwango;
Ttn Tshepiso Poho;
Mnn Nomkhita Mona;
Ttn Gift van Staden;
Mnn Malebo Matolong; na
Dkd Mpostol Mashinini.
Ku thoriwa ka swirho swa valawuri va nkarhinyana eka Mulawuri wa Eneji wa Rixaka wa Afrika-Dzonga
Mnn Sijabulile Makhathini;
Ttn Dharamraj Brijlal; na
Mnn Nompucuko Nontombana

Ku thoriwa nakambe ka Mutshamaxitulu na Xandla xa Mutshamaxitulu na Mulawuri un’we eka Huvo ya Nhlangano wa Rixaka wo Lahla Thyaka ra Radioactive

a. Dkd Lemao Dorah Modise (ku thoriwa nakambe na ku va Mutshamaxitulu);

b. Dkd Wolsey Barnard (ku thoriwa nakambe na ku va Xandla xa Mutshamaxitulu); na
Ttn Ashley Latchu
Ttn Graham Ian Wood tanihi Mutshamaxitulu wa Huvo ya Vupfhumba ya Afrika-Dzonga.
Mitirho na Tinhlengeletano
1. Samiti ya BRICS ya vu18
  1. Presidente Cyril Ramaphosa u ta rhangela vurhumiwa bya Afrika-Dzonga eka Samiti ya BRICS ya vu18 eIndia hi ti12 na ti13 Ndzati 2026 ehansi ka nhlokomhaka leyi nge: “Ku Aka ku Tiyisela, Vutumbuluxi, Ntirhisano ni swo Teka Nkarhi wo Leha”.
  2. Samiti yi ta nyika nkarhi eka Afrika-Dzonga ku yisa emahlweni swikongomelo swa yona swa nhluvukiso wa rixaka na wa Afrika, loko yi ri karhi yi tiyisa ntirhisano, mabindzu, vuvekisi na nhluvukiso lowu nga heriki endzeni ka BRICS.
2. Nhlengeletano ya Lembe na Lembe ya Khokasi ya Afrika ya Ntlawa wa Bangi ya Misava (WBG) na Nkwama wa Timali wa Matiko ya Misava (IMF) ya 2027
  1. Khabinete yi pasisile ku rhurhela ka Afrika-Dzonga ka Nhlengeletano ya Lembe na Lembe ya Khokasi ya Afrika ya Ntlawa wa Bangi ya Misava (WBG) na Nkwama wa Timali wa Matiko ya Misava (IMF) hi 2027 eka xiyimo xa yona tanihi Mutshamaxitulu wa Khokasi ya Afrika. Nhlengeletano leyi yi ta nyika pulatifomo yo yisa emahlweni swilo swa nkoka swa nhluvukiso wa Afrika, ku tiyisa rito ra tikonkulu eka vulawuri bya timali bya misava hinkwayo, na ku tirhisa vurhangeri bya Afrika-Dzonga bya Khokasi ya Afrika na ntokoto kusuka eka Vupresidente bya yona bya G20 ku yisa emahlweni swilo swa nkoka swo hlawuleka swa Afrika na ku tirhisana na WBG na IMF.
3. Nhlengeletano yo Hlawuleka wa Foramu ya Ikhonomi ya Misava
  1. Khabinete yi pasisile ku rhurhela ka Afrika-Dzonga ka Nhlengeletano yo Hlawuleka ya Foramu ya Ikhonomi ya Misava (WEF) eKapa kusukela hi ti27 kufikela hi ti 31 Nyenyankulu 2028, ku nga ro sungula ku khomiwa WEF Spring Davos laha tikweni, leswi nga ta nyika nkateko wo tlakusa vuvekisi, mabindzu, ntirhisano wa ikhonomi na nhluvukiso lowu nga heriki.
Samiti ya Hayidirojeni ya Rihlaza ya Afrika ya 2026
1. Khabinete yi pasisile ku rhurhela Samiti ya vu2 ya Afrika ya Hayidirojeni ya Rihlaza eKapa kusukela hi ti15 kufikela hi ti16 Ndzati 2026 ku yisa emahlweni ikhonomi ya hayidirojeni ya rihlaza ya Afrika hi ku tirhisana exikarhi ka mifumo, vavekisi na vatirhisani va indasitiri.
  1. Samiti yi ta seketela ku navela ka Afrika-Dzonga ka hayidirojeni ya rihlaza hi ku tlakusa vumaki, vuvekisi, ku hundziseriwa ka thekinoloji, nhluvukiso wa swikili na ku fikelela timakete ta hayidirojeni ta rihlaza leta ha hluvukaka.
Nhlengeletano ya Matiko ya Misava ya Mfikelelo wa Vululami eka Hinkwavo
1. Khabinete yi pasisile ku rhurhela ka Afrika-Dzonga ka Nhlengeletano ya Matiko ya Misava ya Mfikelelo wa Vululami eka Hinkwavo na ku Hlamula eka Nhluvukiso lowu nga eku Humeleleni, ehansi ka nhlokomhaka leyi nge: “Ku Tiyisa Tisisiteme ta Vululami leti Seketelaka Vanhu: Ku Kurisa Xidemokirasi”. Nhlengeletano leyi yi ta khomeriwa eSun City Convention Center eN’walungu-Vupeladyambu kusukela hi ti11 ku ya eka ti13 Hukuri 2026.
  1. Yi ta hlanganisa Vaholobye va Vululami kusuka eka xifundza xa SADC, BRICS, Jarimani, Spain, Canada, Netherlands, Nhlangano wa Yuropa, Nhlangano wa Tinxaka na Kenya, xikan’we na vatirhi va swa nawu, swidyondzeki, vaaki na vatekaxiave van’wana. Nhlengeletano yi ta nyika pulatifomo yo kambisisa mikhuva leyi humelelaka, ku avelana maendlelo lamanene, ku tiyisa vutirhisani na ku tumbuluxa switsundzuxo leswi kotaka ku endliwa ku antswisa ku fukeleriwa ka vululami eka xifundza na leka misava hinkwayo.
Mikhuvo yo Tsundzuka na mapfhumba ya Rixaka ya Ndzati
1. Khabinete yi lemukile leswaku Ndzati yi ta tlangeriwa tanihi N’hweti ya Vupfhumba, N’hweti ya Ndzhaka na N’hweti ya Vutirhela Mfumo. N’hweti ya Vupfhumba, ehansi ka nhlokomhaka leyi nge “Ku kurisa Sekithara ya Vupfhumba ya Afrika-Dzonga eka Nguva ya Dijitali”, yi hlohlotela MaAfrika-Dzonga ku rhendzeleka eka tindhawu ta laha kaya hi ku tirhisa pfhumba ra Sho’t Left na ku tirhisa tiphakeji ta maendzo leti nga durhiki.
  1. N’hweti ya Ndzhaka, leyi tsundzukiwaka ehansi ka nhlokomhaka leyi nge “Ku tlangela Ndzhaka ya Hina leyi Hanyaka: Ku Tiyisa Vuxaka Lebyi Hi Hlanganisaka”, yi tlangela mifuwo ya Afrika-Dzonga yo hambana, mindhavuko na ndzhaka leyi hanyaka, loko yi ri karhi yi hlohlotela vun’we bya vaaki na ku tlangela ku hambana ka mifuwo leyi fuweke ya rixaka.
  2. N’hweti ya Vutirhela Mfumo yi lemuka ku hoxa xandla ka vatirhelamfumo eka nhluvukiso na mphakelo wa vukorhokeri, loko yi ri karhi yi tlakusa vuphurofexinali, vutihlamuleri, vutumbuluxi na xiyimo xa le henhla eka Vutirhela Mfumo hinkwabyo.
  3. Khabinete yi hlohlotela MaAfrika-Dzonga hinkwawo ku nghenelela eka migingiriko yo fungha mikhuvo leyi na ku tlangela nkoka, vanhu na mavandla lama hoxaka xandla eka ku aka rixaka na nhluvuko wa vaaki.
Siku ra Xitsundzuxo xa Rixaka ra SAPS
1. SAPS yi ta rhurhela Siku ra Xitsundzuxo xa Rixaka hi Sonto, 6 Ndzati 2026, ku xixima swirho hinkwaswo swa SAPS leswi lahlekeriweke hi vutomi bya swona swi ri entirhweni exikarhi ka ti1 Dzivamisoko 2025 na ti31 Nyenyankulu 2026. Ntlangu lowu wu ta va kona eka Xitsundzuxo xa SAPS eUnion Buildings ePitori.
Mahungu
Michavelelo

Khabinete yi yise michavelelo eka mindyangu ni vanghana va:

Muavanyisi Fikile Eunice Mokgohloa, loyi a nga va na ntirho wo xiximeka eka vufambisi bya vululami etikweni ra hina. U hundzile emisaveni loko a ri karhi a tirha Ekhoto ya le Henhla ya Aphili.
Mfumo na vanhu va Zimbabwe endzhaku ka ku lahlekeriwa hi vutomi bya 93 eka mhangu ya xikepe eTiveni ra Kariba;
Mfumo na vanhu va Democratic Republic of the Congo endzhaku ka ku vikiwa ka mafu yo tlula 2000 hikwalaho ka muxaka wa sweswi wa xitsongwatsongwana xa Ebola evuxeni bya DRC.
Tlotlo Tsheka, mutsari wa malembe ya nkombo, muendli wa swifaniso na muyimeri wa vutsari, na mukandziyisi wa tibuku tinharhu, u hundzile emisaveni loko a ri karhi a hetisa tsalwa ra vumune;
Khale ka Mufambisi wa Xipano xa Bafana Bafana, Ttn Sipho Nkumane, loyi a tivekaka hi ku hoxa xandla eka bolo ya milenge ya Afrika-Dzonga; na
Khale ka Nghwazi ya Misava ya Xibakele loyi a hluleke kambirhi, Ttn Zolani Tete, loyi a nga ta tsundzukiwa hi ku hoxa xandla ka yena eka ntlangu wa xibakele wa Afrika-Dzonga.

Ku hoyozela

Khabinete yi tsakela ku hoyozela:

Vufambisi bya Mfumo bya Vuhlanganisi na Mahungu (GCIS), eka ku amukela Sagwadi ra Xifaniso xa Sekithara ya Mfumo ku lemuka vurhangeri bya yona, vufambisi bya nhlangano na ku hoxa xandla eka vukorhokeri bya mfumo na ku cinca ka rixaka.
Ttn Siyabulela Duda wa GCIS, loyi a nga wina sagwadi ra xiyimo xa vumbirhi eka xiyenge xa Swifaniso xa Masagwadi ya Vuhangalasi bya Mahungu ya SADC ya 2026, na Ttn Seakga Relebogile Tladi wa Sputnik Radio Africa, loyi a nga kuma sagwadi ra xiyimo xa vumbirhi eka xiyenge xa Rhadio. Masagwadi ya lemuka vutshila eka vutekamahungu na ku hoxa xandla eka ku yisa emahlweni nhlanganiso wa xifundza, nhluvukiso na ntirhisano eka SADC.
Vun’we bya swa mitlangu bya Afrika-Dzonga eka ku humelela ka xiyimo xa le henhla loku xiximiweke eka Masagwadi ya Mitlangu ya Afrika-Dzonga ya 2026:
- Ttn Akani Simbine hi ku va a hlawuriwile tanihi Nyeleti ya Mitlangu ya Lembe;
- Mnn Prudence Sekgodiso hi ku va a hlawuriwile ku va Mutlangi wa Vavasati wa Lembe;
- Ttn Pieter Coetze hi ku va a hlawuriwile tanihi Mutlangi wa Vavanuna wa Lembe;
- Ttn Bayanda Walaza loyi a amukeleke Sagwadi ra Nyeleti ya Mitlangu ya Vantshwa/Muntshwa ya Lembe; na
- Xipano xa Khirikhete xa Protea Men’s Test eka ku hlawuriwa tanihi Xipano xa Lembe
Banyana Banyana, hikuva va hundzele eka FIFA Inter-Confederation Play-Off Tournament na ku hlayisa ntshembo wa vona wo fikelela eka Khapu ya Misava ya Vavasati ya FIFA ya 2027;
Xipano xa Hoki ya Vavasati ya Rixaka xa Afrika-Dzonga, eka ku tiyisisa ku hlula ka xona ko sungula eka Khapu ya Misava ya Hoki ya FIH ya 2026;
Linani Potwana, loyi a nga na malembe ya tsevu a nga vekiwa tanihi nghwazi eka Mphikizano wa IPA All–Star eWuhan, eChina, a phikizana na vatekaxiave lava humaka ematikweni yo tlula 40; na
vaamukeri va Masagwadi ya Sayense ya Vavasati va Afrika-Dzonga eka Sayense(SWAWiSA) ya 2026, eka ku hoxa xandla ka vona ekuyiseni emahlweni ajenda ya sayense, thekinoloji na vutumbuluxi bya Afrika-Dzonga.