A. Xiyimo xa Khabinete eka timhakankulu
1.1. SoNA 2026: Hi Lulamisa Leswi Faneleke leswaku Hi Kula Swin’we
1.2. Khabinete yi tinyiketerile ku tirhisa nkarhi lowu, na hi ku tinyiketela loku endliweke hi Phuresidente Ramaphosa hi nkarhi wa Mbulavulo hi Xiyimo xa Rixaka wa 2026 na Nhlamulo ya njhekanjhekisano wa SoNA.
1.3. SoNA 2026 yi rhangisa emahlweni ku lulamisa mitlhontlho ya nkoka leyi ya ha langutaneke na tiko hambileswi ku nga na nhluvuko lowu tiyeke eka tlhelo ra ikhonomi tanihilaha swi tiyisisiweke hakona hi swikombiso swa ikhonomi leswi yaka emahlweni swi antswisiwa. Mitlhontlho leyi i: (a) xiphiqo xa mati xa rixaka, (b) Vuvabyi bya Swindzomundzomu, (c) Vugevenga lebyi Hleriweke na sisiteme ya vululami bya vugevenga leyi tsaneke, (d) sisiteme ya mfumo wa miganga leyi tsaneke, na (e) Ku pfumaleka ka mitirho.
1.4. Eka xiphiqo xa mati, Phuresidente u ta va mutshamaxitulu wa Komiti ya Xiphiqo xa Mati leyi nga ta hlanganisa na ku kunguhata eka ku nghenelela hinkwako loku kongomisiweke eka ku ololoxa swa mati swa Afrika-Dzonga. Komiti ya xa mati yi ta hetisisa Pulani ya Matirhelo ya Mati leyi nga ta kongomisa eka ku nghenelela ka nkarhi wo koma, wa le xikarhi, na wo leha loku lavekaka ku tiyisisa leswaku mati ya khuluka kusuka eka tipompi. Ku tiyisisa mphakelo wa mati eGauteng, Holobye wa Mati na Mbhasiso u pasisile layisense ya xihatla ya matirhiselo ya mati ya Rand Water ku humesa mati yo engetela eka Sisiteme ya Nambu wa Vaal leyi hlanganisiweke ku ri ngana tin’hweti tinharhu (3), leswi endlaka leswaku timasipala ti kota ku tiyisisa swiyimo swa madamu.
1.5. Ku lwisana na vugevenga lebyi hleriweke na sisiteme ya vululami bya vugevenga leyi tsaneke swi endliwa hi ku tirhisa swiphiqo Xiphiqoswa swiyenge swo tala. Xiphiqolexi xi katsa ku tirhisiwa ka Pulani ya Rixaka yo Lwisana na Vugevenga lebyi Hleriweke leyi tlhelaka yi tiyisisiwa hi ku tirhisiwa ka SANDF eka tindhawu ta matimba leti nga na swigevenga, na ku basisiwa ka thyaka eka sisiteme ya vululami bya vugevenga bya swiphemu leswi nga ekhombyeni hi ku kamberiwa nakambe ka swirho na maphorisa ya metro. Ku kamberiwa nakambe ku katsa ku hleriwa ka vutomi. Pulani ya Vuhlahluvi yi ta yisiwa eka Komiti ya Nkarhi hinkwawo ya Nhlanganelo ya Vuhlayiseki. Ku engetela kwalaho, ntlawa wa ntirho lowu tinyiketeleke na SAPS wu simekiwile ku lavisisa vumbhoni bya vugevenga eka swirho swa le henhla swa SAPS leswi katsekaka eka Khomixini ya Madlanga.
2. Mpimanyeto wa swa Timali wa Rixaka wa 2026 (R2.67 wa tithiriliyoni)
2.1. Khabinete yi amukerile Mpimanyeto wa swa Timali wa R2.67 wa tithiriliyoni wa 2026 lowu nga ta seketela hi timali ku tinyiketela loku endliweke hi Phuresidente eka SoNA.
2.2. Ku seketela ku lwisana na vugevenga, Holobye wa swa Timali u engeterile R2.7 wa tibiliyoni ku tlula eka MTEF eka mpimanyeto wa Vusirheleri ku antswisa matirhelo naswona R1 biliyoni yo engetela yin’wana na yin’wana yi nyikiwile SAPS na SANDF kusuka eka Nkwama wa CARA ku lwisana na vugevenga lebyi hlelekeke.
2.3. Ku seketela mpfuxeto wa mfumo wa miganga ku tiyisisa mphakelo wa vukorhokeri, Holobye wa Timali u tivise R27.7 wa tibiliyoni ehenhla ka MTEF eka mpfuxeto lowu fambelanaka na matirhelo eka swiyenge swa mabindzu ya metro eka gezi, mati na thyaka leri cukumetiweke. Xikongomelo xa mpfuxeto i ku tiyisisa ku hambanyisiwa ka nhundzu eka mivuyelo ya mati na gezi ku endlela leswaku ku va na vuvekisi nakambe eka vukorhokeri ku nga si va na mpfuneto wihi kumbe wihi wo tsemakanya.
2.4. Ku engetela kwalaho, Holobye u tivise ku sunguriwa ka modele wa Mphakelo wo Avanyisa wa mpfuneto wa switirhisiwa swa masipala (MIG), laha timasipala leti nga na ku tsandzeka lokukulu ka mphakelo wa vukorhokeri kumbe vulawuri ti nga ta hundziseriwa eka modele wa vukorhokeri lebyi nga kongomangiki. Modele wa vukorhokeri lebyi nga kongomangiki, wu ta endla leswaku timasipala ta miganga leti nga na vuswikoti na tiejensi tin’wana to tirhisa leti amukeriweke ti ta vumba xiphemu xa xiyenge xa tona xa mphakelo wa switirhisiwa.
2.5. Mpimanyeto wa swa Timali wu tlhele wu tisa ku ntshunxiwa ka xibalo eka mindyangu na mabindzu lamantsongo hi ku humesa R20 wa tibiliyoni eka ku engeteriwa ka xibalo loku a ku katsiwile swa xinkarhana eka Mpimanyeto wa swa Timali hi Mudyaxihi 2025, ku lulamisa swipimelo swa xibalo xa miholo ya munhu hi yexe na ku tlheriseriwa endzhaku hi ku hetiseka ku fambisana na ntlakuko wa mixavo, na ku engetela mpimo wa ku tsarisiwa ka VAT lowu bohaka kusuka eka R1 miliyoni ku ya eka R2.3 wa timiliyoni.
2.6. Khabinete yi vuyelerile ku tinyiketela ka yona eka vufambisi bya swa timali hi vukheta, ajenda ya mpfuxeto, na ku tirhisiwa hi xihatla ka ku nghenelela na minongonoko leyi nga endla leswaku ku hungutiwa ku kayivela ka mpimanyeto na ku kula ka ikhonomi loku tiyeke loku endleke leswaku Mpimanyeto wa swa Timali wa 2026 wu koteka.
3. Ku antswa loku tiyeke ekulwisaneni na Ku pfumaleka ka Mitirho
3.1. Khabinete yi amukerile mivuyelo ya kotara ya 4 ya 2025, ndzavisiso wa vatirhi va kotara, tanihilaha yi humesiweke hakona hi tinhlayohlayo ta Afrika-Dzonga leti kombisaka leswaku ku pfumaleka ka mitirho ku hungutekile hi 0.5 wa tiphesente ku ya eka 31.4 % eka kotara ya vumune ya 2025 kusuka eka 31.9% eka kotara leyi nga hundza.
3.2. Nhlayo ya vanhu lava nga tirhiki yi hungutekile hi 172 000 ku ya eka 7.8 wa timiliyoni ta vanhu lava nga tirhiki, kasi mitirho yi tlakuke hi 44 000 eka Q4 2025 ku ya eka 17.1 wa timiliyoni ta vanhu lava thoriweke.
3.3. Leswi swi fungha kotara ya vunharhu hi ku landzelelana ya ku kula eka mitirho, naswona swa khutaza leswaku tisekithara ta nkoka to fana na vumaki, timali na vurimi ti rhekhodile mipimo ya le henhla ya ku kula.
4. Swilaveko swa ku Cinca ka Ikhonomi na Nhluvuko
4.1.1. Khabinete yi seketerile xitiviso xa Phuresidente xa SoNA xa leswaku a swi amukeleki leswaku malembe ya 31 eka xidemokirasi, Vantima va Afrika, Makhaladi, na Maindiya va ya emahlweni va va na swivandlanene swintsongo swa ikhonomi ku tlula Valungu, naswona a swi amukeleki leswaku vavasati va hola mali ya le hansi ku tlula vavanuna.
4.1.2. Datha kusuka eka vandzawulo ya Tinhlayohlayo ta Afrika-Dzonga (Stats SA) va tiyisisa leswaku exikarhi ka 2006 na 2023, mindyangu ya vantima va Afrika yi vile na ku kula ka miholo ya xiviri ya 46 wa tiphesente, mindyangu ya makhaladi hi 29 wa tiphesente na mindyangu ya Maindiya hi 19 wa tiphesente. Mpimo wa vusweti eka vaaki va Vantima va Afrika wu yile kusuka eka 67 wa tiphesente hi 2006 ku ya eka 44 wa tiphesente hi 2023 kasi mpimo wa vusweti eka vaaki va makhaladi wu yile kusuka eka 43 wa tiphesente ku ya eka 25 wa tiphesente eka nkarhi lowu fanaka.
4.1.3. Ku nga khathariseki nhluvuko lowu, Khabinete yi amukerile leswaku muholo exikarhi wa mindyangu ya valungu wu tshama wu ri ehenhla ka ntlhanu ku tlula wa mindyangu ya vantima.
4.1.4. Eka mhaka leyi, Khabinete yi amukerile ku kamberiwa loku tshinelaka ka Rimba ra ku Havexerisa Matimba eka Ikhonomi ya Vantima leri anameke ku tiyisisa leswaku ri seketela ku cinca lokukulu na ku kula loku katsaka hinkwavo.
4.2 Mindyangu ya vantima sweswi i 41% ya burakete ya muholo wa le henhla
4.2.1 Khabinete yi lemukile leswi kumiweke hi Yunivhesiti ya Cape Town’s “Liberty Institute of Strategic Marketing” hi ku ya hi vuxokoxoko bya Stats SA, leyi kombisaka mpimo wa mindyangu ya vantima leyi holaka ku tlula R75 000 hi n’hweti leyi tlakukeke ku ya eka 41 wa tiphesente hi 2024 kusuka eka 29 wa tiphesente hi 2012. Nhlayo ya Vantima va Afrika-Dzonga eka swiyenge swa miholo ya le xikarhi na ya le henhla, lava holaka ku tlula R22 000 hi n’hweti, ku andzisiwe ka mune ku ya eka ku tlula 7 wa timiliyoni hi 2024. Hi ku angarhela, nhlayo hinkwayo ya vanhu eka mitlawa yoleyo ya miholo yi tlakuke kusuka eka kwalomu ka 4 wa timiliyoni ku ya eka ku tlula 11 wa timiliyoni, exikarhi ka 2012 na 2024.
4.2.2 Ku tlakuka ka miholo ya vantima ku ya emahlweni ku hundzula xiyimo xa rixaka xa swiyenge swa le henhla swa miholo ya Afrika-Dzonga. Lexi i xiphemu xo kongoma xa malembe ya makumenharhun’we ya ku cinca ka xidemokirasi hi ku tirhisa minongonoko yo fana na ku ringana ka mitirho na ku havexerisa matimba ka ikhonomi ya vantima. Nhluvuko lowu wu endliwa eka tiko leri a ku vumbiwa hi ku hambana ka mafambiselo eka switirhisiwa, laha vunyingi bya vantima a byi hlawuriwa hi ndlela leyi hlelekeke hi nkarhi wa vulawuri bya vukoloni na xihlawuhlawu, naswona miholo a yi tshama yi seketeriwa eka rixaka ra munhu, hiku tirhisa minongonoko ya mfumo yo cinca exikarhi ka swin’wana.
4.2.3 Khabinete yi tlhela yi tlangela leswaku nhluvuko lowu a wu nga fambelani na vuyimeri bya nhlayo ya vaaki va Afrika-Dzonga. Vantima va Afrika-Dzonga va ha fuma eka swiyimo swa vusiwana na swisiwana leswi tirhaka, naswona timiliyoni ta ha hanya evuswetini.
5. Afrika-Dzonga ri tlhela ri sungula vuhumelerisi bya mitlhavelo ya laha kaya ku sivela ku tumbuluka ka FMD na ku tlherisela tiko eka xiyimo xo pfumala mavabyi
5.1. Huvo ya Vulavisisi bya Vurimi (ARC) Onderstepoort Veterinary Research (OVR) yi tlhele yi sungula vuhumelerisi bya mitlhavelo ya Mavabyi ya Swindzomundzomu (FMD) eka ku tlula 20 wa malembe. Ntlawa wo sungula wa mitlhavelo ya FMD leyi humelerisiwaka laha kaya yi nyikiwile hi Ravuntlhanu, 6 Nyenyanyana 2026. Xiendlakalo lexi xa nkoka xi ta hoxa xandla eka magoza ya xihatla yo sivela ku tumbuluka ka FMD leyi sweswi yi onhaka ku tlula 14 wa timiliyoni ta swifuwo etikweni na ku vanga ku onhaka loku nga hlamuselekiki eka vaaki va vurimi.
5.2. Khabinete yi na ku tshemba leswaku ku pfuxetiwa ka vuswikoti bya vuhumelerisi bya mitlhavelo ya laha kaya endzeni ka ARC na OBP leswi nga ehansi ka mfumo swi ta tlhela swi hoxa xandla eka xikongomelo xo vuyisa xiyimo xa Afrika-Dzonga xa ku pfumala FMD kusuka eka Nhlangano wa Misava wa Rihanyo ra Swiharhi (WOAH). Khabinete yi ndlandlamuxa ku tlangela ka yona eka vaaki va van’wamapurasi, lava tirheke hi matimba ku tatisa matshalatshala ya Ndzawulo ya Vurimi kusivela ku tumbuluka ka sweswi ka FMD.
6. Tinhlayohlayo ta vugevenga leti antswisiweke ti kombisa nhluvuko lowu tiyeke eka ku lwisana na vugevenga
6.1. SAPS yi humesile tinhlayo ta vugevenga ta Q3 2025/26 hi ti 20 Nyenyanyana 2026 hi xifaniso xa vugevenga bya rixaka lexi tiyisisaka ntshembo wa vukheta, lowu simekiweke eka vumbhoni loko ntirho wo tala wa ha fanele ku endliwa.
6.2. Eka ku dlaya, ntshamiseko wa le hansi lowu sunguleke eka Q1 ya 2023/24 wu tshamisekile, hi ku hunguteka loku rhekhodiweke ka 8.7 tiphesente, leswi yimelaka 602 wa vutomi byintsongo lebyi lahlekeke loko ku pimanisiwa na nkarhi lowu fanaka lembe leri nga hundza. Eka malembe mambirhi, ku dlaya eka nkarhi lowu wa kotara ku yile ehansi hi 17.6tiphesente, leswi hundzuluxelaka eka 1 359 wa ku dlaya kutsongo. Ku hungutiwa ka tidijithali timbirhi eka ku dlaya ku rhekhodiwile eka swifundzha swa ntlhanu: KwaZulu-Natal, Gauteng, Mpumalanga, Free State, na N’walungu-Vupeladyambu. Ku hunguteka lokuntsongo eKapa-Vupeladyambu na Kapa-Vuxa, kasi ku tlakukanyana ku tsarisiwile eLimpopo na le Kapa-N’walungu. Eka tindhawu ta (30) leti ku dlayiweke vanhu vo tala swinene etikweni hinkwaro, i (15) ntsena leti rhekhodeke ku hunguteka. Leswi swi tiyisisa leswaku hambileswi mikhuva ya rixaka yi antswisiwaka, ku nghenelela loku kongomisiweke eka xiyimo xa vaaki ku tshama ku ri ka nkoka.
6.3. Khabinete yi vilerisiwa swinene hi ku tlakuka loku xiyekaka ka ku dlayiwa ka vatirhelamfumo va maphorisa eka kotara leyi. (23) wa maphorisa ya lahlekeriwe hi vutomi bya wona, laha kwalomu ka 80 tiphesente ya dlayiweke loko ya nga ri entirhweni. Khomixinara wa Rixaka wa Vukorhokeri bya Maphorisa ya Afrika-Dzonga u nyikiwile ntirho wo kambela hi ku hetiseka kusivela mafu lawa.
6.4. Vugevenga hinkwabyo loko byi hlanganisiwile, lebyi katsaka swiyenge hinkwaswo swa vugevenga bya madzolonga, byi hungutekile hi 6.7 tiphesente, leswi yimelaka 12 682 wa milandzu yitsongo leyi vikiweke eka SAPS loko ku pimanisiwa na kotara leyi fanaka lembe leri nga hundza. Eka malembe mambirhi, vugevenga hinkwabyo bya madzolonga eka kotara leyi byi yile ehansi hi 8.3 tiphesente , kumbe (15 763) wa milandzu yintsongo.
6.5. Ntshamiseko lowu wu vangiwa, hi xiphemu, eka matirhelo ya maphorisa lama antswisiweke.
7. Xiviko xa SIU xa ti vhisa ta timhaka ta xikaya
7.1. Loko Phuresidente Ramaphosa a sayinile Xitiviso lexi pfumelelaka Yuniti yo Hlawuleka ya Vulavisisi (SIU) ku lavisisa swihehlo swa vukungundzwana na vuxisi eka maendlelo ya swikombelo swa VHISA hi ti 16 Nyenyanyana 2024, xikongomelo a ku ri ku hlayisa vutshembeki bya matsalwa ya ximfumo ya Afrika-Dzonga na sisiteme ya vuhlapfa.
7.2. Khabinete yi bumabumerile SIU eka ntirho wa yona lowu nga ta pfuna Timhaka ta Xikaya ku pfala swivandla leswi nga si endliwaka na ku tiyisisa leswaku vadyohi hinkwavo va yisiwa ehubyeni.
7.3. Khabinete yi tlhele yi bumabumela ndzawulo ya timhaka ta xikaya eka nhluvuko lowu endliweke ekutiyisiseni ka sisiteme ya vuhlapfa bya tiko kusukela eka swihehlo swo sungula swa vuxisi na vukungundzwana laha swi kumiweke kona.
8. Ku vuya ka majaha ya 15 eka ya 17 lama kokeriweke ku joyina masocha ya le mahlweni ya le Russia
8.1. Mfumo wa Afrika-Dzonga lowu tirhisanaka swinene na mfumo wa Russia wu tiyisisile ku vuya loku hlayisekeke ka vavanuna lava nga exikarhi ka malembe ya 20-39 lava a va kokiwe ku joyina mavuthu ya le mahlweni ya Russia. Leswi swi landzerile ku amukeriwa ka swikombelo leswi karhateke swa mpfuneto wo tlhelela ekaya kusuka eka khumekombo (17) wa vavanuna va Afrika-Dzonga.
8.2. Khabinete yi joyinile Phuresidente Cyril Ramaphosa ekukombiseni ku khensa Phuresidente Vladimir Putin loyi a hlamuleke hi ndlela leyinene eka xirhambo xa Phuresidente Ramaphosa ku seketela endlelo ro vuyisa vavanuna va Afrika-Dzonga lava a va kokeriwe eka tilayeni ta nyimpi exikarhi ka Russia na Ukraine.
8.3. Vavanuna hinkwavo va khumekombo (17) va ntshunxiwile eka tikontraka leti va ti sayineke na tikontraka ta masocha. Khumentlhanu (15) wa vavanuna lava va vuyile eAfrika-Dzonga kasi vambirhi (2) va sale eRussia, laha un'wana a nga exibedlhele kasi un'wana u le ku lulamiseriweni naswona a nga si hetisisa malulamiselelo ya yena ya maendzo.
8.4. Vulavisisi byi ya emahlweni eka swiyimo leswi nga endla leswaku ku thoriwa ka majaha lawa na ku tlula milawu ya Afrika-Dzonga.
9. Mhangu ya Mugodi wa Ekapa
9.1. Holobye wa Swicelwa na switirhisiwa swa Petroliyamu, Gwede Mantashe, kun’we na Holobye wa xifundzankulu wa Kapa-N’walungu Zamani Saul na Meyarankulu wa Sol Plaatje Martha Bartlett, va endzerile Migodi ya kapa Minerals Joint Shaft eKimberley, laha mhangu yo rheta hi ndzhope yi humeleleke hi ti 17 Nyenyanyana 2026, leswi nga endla leswaku vatirhi va ntlhanu va pfaleriwa ehansi ka misava. Mitirho hinkwayo emigodini yi yimisiwile tanihileswi ntirho wo ponisa wo tika wu yaka emahlweni. Loko ntirho wo ponisa wu hetiwile, Ndzawulo yi ta endla vulavisisi bya ximfumo hi ku fambisana na Nawu wa Rihanyo na Vuhlayiseki bya Mugodi ku kumisisa xivangelo xa mhangu.
9.2. Xipano xa DMPR, lexi rhangelaka hi Mukamberinkulu wa migodi xi tshama xi ri endhawini ku langutisisa na ku seketela matshalatshala yo ponisa. Mfumo wu bumabumerile tikhamphani ta migodi na huvo ya swicelwa ya Afrika-Dzonga eka mpfuneto wa vona eka ku seketela vurhumiwa byo ponisa. Mindyangu leyi khumbekaka yi kuma vuhlanganisi lebyi yaka emahlweni. Miehleketo na swikhongelo swa mfumo swi le ka mindyangu ya vatirhi lava khumbekeke tanihileswi matshalatshala yo ponisa ya yaka emahlweni.
10. Vuxaka bya Matiko ya Misava
10.1. Nhlengeletano ya Ntolovelo ya vu39 ya Nhlengeletano ya AU
10.1.1. Phuresidente Cyril Ramaphosa u rhangele vurhumiwa bya xiyimo xa le henhla bya Afrika-Dzonga eka Nhlengeletano ya Ntolovelo ya vu39 ya Nhlengeletano ya AU kusukela hi ti14 kufikela hi ti 15 Nyenyanyana 2026. Yi hlanganisiwile eka mati na nkululo ehansi ka nhlokomhaka leyi nge: “Ku Tiyisisa Vukona bya Mati lebyi nga ta tshama nkarhi wo leha na Tisisiteme ta Nhlayiselo wo Hlayiseka ku Fikelela Swikongomelo swa Ajenda ya 2063”, nhlokomhaka yi fambisana hi ku kongoma na Afrika-Dzonga swilo leswi rhangisiwaka emahlweni na ajenda ya swiphiqo swa laha kaya ya SoNA na ku tiyisisa matshalatshala ya tikonkulu ku seketela mfikelelo wa vukorhokeri bya mati na nkululo lebyi nga heriki.
10.1.2. Phuresidente Ramaphosa u tlhele a nghenela no va mutshamaxitulu wa Komiti ya Xiyimo xa le Henhla ya Nkarhinyana ya AU ya Samiti ya Sudan-Dzonga (C5) Plus. (C5) yi tlanga xiave lexikulu tanihi mulanguteri eka ku tirhisiwa ka Ntwanano lowu Pfuxetiweke eka Ntlhantlho wa Mpfilumpfilu eRiphabliki ra Sudan-Dzonga.
10.2. Afrika-Dzonga tanihi Mutshamaxitulu wa nkarhinyana wa SADC ri tilulamisela ku rhurhela Samiti ya SADC ya vu46
10.2.1. Afrika-Dzonga, tanihi Mutshamaxitulu wa Nkarhinyana wa Nhlangano wa Nhluvukiso wa Matiko ya Dzonga wa Afrika (SADC), ri sungurile malunghiselelo yo kongoma eka Samiti ya SADC ya vu46 hi Mhawuri 2026 hi ku rhurhela mihlangano ya sekithara.
10.2.2. Eka mhaka leyi, Afrika-Dzonga ri rhurhele hi ndlela leyi humelelaka nhlengeletano yo hlanganela ya Vaholobye va Rihanyo na Vaholobye van’wana lava nga na vutihlamuleri eka HIV na AIDS endzeni ka SADC kusukela hi ti23 kufikela hi ti24 Nyenyanyana 2026, laha ku nga va na vayimeri va WHO, UNAIDS, UNDP, UNESCO, UNFPA, na UNICEF.
10.2.3. Mivulavurisano ya nhlengeletano yi kambisisile timhaka ta rihanyo na nhlanganiso wa ku tumbuluka ka mavabyi.
10.2.4. Ku engetela kwalaho, Afrika-Dzonga ri ta rhurhela Mihlangano ya Huvo ya Vaholobye ya SADC kusukela hi ti12 – 13 Nyenyankulu 2026, leyi nga ta ngheneriwa hi Vaholobye kusuka eka matiko ya 15 ya swirho swa SADC, naswona leswi swi ta rhangela hi mihlangano ya Komiti ya Nkarhi hinkwawo ya mutirhelamfumo lonkulu.
9.3 Ntirhisano wa Ikhonomi ya Afrika-Dzonga na China
9.3.1 Khabinete yi hlamuseriwile hi ku sayiniwa ka Ntwanano wa ntirhisano wa Ikhonomi wa Afrika-Dzonga -China wa ku Humelela loku Avelaniwaka (CAEPA) tanihi xiphemu xa Nhlangano wa Tikhasimende wa Afrika-Dzonga (SACU) na vuxaka bya mabindzu bya China leswi katsaka mikanerisano eka Ntwanano wa Ntshovelo wa le Mahlweni lowu nga ta pfula mfikelelo wa makete wa 100% wa mahala wa xibalo eka Matiko ya Afrika lama nga na vuxaka bya vudiplomati na China.
9.3.2 Ku engetela kwalaho, Afrika-Dzonga ri ta, hi ti 25 ta Nyenyankulu 2026, rhurhela Mbulavurisano wa xiphiqo wa Afrika-Dzonga – China wa vu13 lowu nga ta nyika pulatifomo ya xiyimo xa le henhla leyi hleriweke eka matiko lawa hamambirhi ku kambisisa, ku ringanisa, na ku yisa emahlweni ku tirhisiwa ka vuxaka bya wona bya matiko mambirhi, na ku tiyisisa nakambe ntirhisano wa swiphiqo swa swiphiqoXiphiqoswa matlhelo hinkwawo hi ku tirhisa ku nghenelela ka nkarhi na nkarhi ka vudiplomati.
9.3.3 Hi ti26 ta Nyenyankulu 2026, xandla xa Presidente, Paul Mashatile u ta va mutshamaxitulu wa Khomixini ya Matiko mambirhi ya vu (9) ya Afrika-Dzonga - China (BNC) leyi kongomisaka ku kambisisa na ku yisa emahlweni ntirhisano wa swiphiqo Xiphiqoswa matiko mambirhi, ku ringanisa tisekithara leti rhangisaka emahlweni, na ku dzikisa ntirhisano wa tipolitiki, ikhonomi na xithekiniki exikarhi ka matiko lawa mambirhi.
B. Swiboho swa Khabinete
1. Nhluvuko eka ku tirhisiwa ka Nhlamulo ya Phuresidente eka switsundzuxo swa Khomixini ya ku Vutliwa ka Matimba ya Mfumo
1.1 Khabinete yi pasisile antswiso eka swiendlo kusuka eka Switsundzuxo swa Khomixini ya Vuavanyisi eka Swihehlo swa ku vutliwa ka matimba ya mfumo, Vukungundwana na Vukanganyisi ku va swi yisiwa ePalamende.
Hi Hukuri 2025, nhundzu leyi vuyisiweke mayelana na swihehlo swa ku Vutliwa ka Matimba ya Mfumo, Vukungundwana na vuxisi yi yime eka R16.432 wa tibiliyoni:
Yuniti yo Hlawuleka ya Vulavisisi = R2.89 wa tibiliyoni,
Yuniti ya ku Tekiwa ka Nhundzu = R8.142 wa tibiliyoni, na
Vukorhokeri bya Xibalo bya Afrika-Dzonga = R5.4 wa tibiliyoni.
1.2 Nhluvuko eka mpfuxeto wu katsa, (i) Ndzulamiso wa Nawumbisi wa Vutirheli bya Mfumo na Ndzulamiso wa Nawumbisi wa Vufambisi bya Mfumo leswi nga na Phuresidente ku kuma mpfumelelo; (ii) Muavanyisi loyi a langutelaka u thoriwile eka Ndzawulo yo Lwisana na Vukungundzwana (IDAC); (iii) Afrika-Dzonga ri susiwile eka nxaxamelo wa vulawuri bya swa timali bya ku lwisana na ku yiviwa ka mali wa FATF; (iv) Xiviko xa phanele ya Vuhlanganisi bya Mpfuxeto wa Nhlawulo xi andlariwile ePalamende; (v) Mpfapfarhuto wa Nawumbisi wa Nsirhelelo wa Vahlayisi va Switiviso wu ta hatla wu endliwa hi ku tirhisa Khabinete, naswona (vi) Rhijisitara ra le Xikarhi ra Vatirhelamfumo lava Hluriweke ri le ku burisaneni hi swikongomelo swa ku pfumelelana.
1.3 Kufikela sweswi 57 tiphesente (34 wa 60) wa Swiendlo swi hetisiwile, 18 tiphesente (11 wa 60) wa swiendlo swi le ndleleni, 23 tiphesente (14 wa 60) wa swiendlo swi hlwerile kambe ntirho wule ku yeni emahlweni ntsena 2% (1 wa 60) wa swiendlo leswi lavaka nyingiso.
2. Xiphiqo ro Lawula Mavabyi ya Swindomundomu (FMD)
2.1 Khabinete yi hlamuseriwile mayelana na mpimo na ku tika ka vuvabyi bya Swindomundomu (FMD) eAfrika-Dzonga.
2.2 Khabinete yi pasisile xiringanyeto xo tirhisa nongonoko wa rixaka wa ku tshungula hi xitalo eka swifuwo leswi nga ni swinondwana tanihi goza ra nkoka ro khoma na ku vuyisa.
2.3 Nongonoko wa ntlhavelo wu ta katsa ntlhambi wa rixaka wa kwalomu ka 14 wa timiliyoni ta tihomu, leswi nga ta lava kwalomu ka (28) wa timiliyoni ta mitlhavelo eka tin’hweti ta (12) leti taka.
2.4 Nongonoko wa ntlhavelo wa vunyingi wu ta seketeriwa hi ku xava ka le xikarhi ku tiyisisa ntlhavelo lowu faneleke eka muxaka lowu rhendzelekaka.
2.5 Xiphiqo ri hlamusela hi vuxokoxoko ku rhangisa ntlhavelo eka swifundzankulu hi ku fambisana na mpimo wa ku tumbuluka ka vuvabyi lebyi.
2.6 Khabinete yi tivisiwile hi (2) wa timiliyoni ta mitlhavelo leyi nga kona ku sungula ntlhavelo.
2.7 Khabinete yi kombela van’wamapurasi ku languta magoza yo lawula ku fambafamba lama nga kona tanihi mpimo lowu tirhaka ku hunguta ku hangalaka.
3. Bembele ra Pholisi ya Nkambisiso wa Rixaka ra 2025
3.1.1 Khabinete yi pasisile rBembele ra Pholisi ya Nkambisiso ya Rixaka ra 2025, leri pfuxetaka Pholisi ya Nkambisiso leswaku yi tshama yi ri ya nkoka no ringanela xikongomelo
3.1.2 Bembele ra Pholisi ra 2025 ri tiyisisa endlelo ro veka swikongomelo na mivuyelo loko ri ri karhi ri tekela enhlokweni ku kamberiwa ka nkambisiso eka Tipulani ta Matirhelo ya lembe na lembe, na ku tumbuluxa tindlela ta vufambisi leti heleleke eka ku nga tirhi, na ku hlohlotela matirhelo lamanene.
4. Xiviko xa Vumbirhi xa Rixaka xa ku tirhisiwa ka Ajenda leyintshwa ya le Madorobeni
4.1 Khabinete yi pasisile Xiviko xa Vumbirhi xa Rixaka xa ku tirhisiwa ka Ajenda leyintshwa ya le madorobeni.
4.2 Xiviko xi nyika swibumabumelo swa ku vika ka misava hinkwayo eka ku tirhisiwa ka ajenda leyintshwa ya le madorobeni:
4.2.1 Ku antswisiwa ka rixaka na mitlhontlho leyi fambelanaka na nhluvukiso wa madoroba lowu nga heriki eka ku katsa vaaki na ku herisa vusweti.
4.2.2 Xiyimo xa rixaka eka ku humelela ka madoroba loku nga heriki na loku katsaka hinkwavo.
4.2.3 Ku kondletela mbango na nhluvukiso wa madoroba lowu tiyeke ku katsa na vulawuri, vupulani, swivumbeko swa timali na vuswikoti bya nhlangano.
4.3 Khabinete yi tlhele yi pfumelela leswaku Holobye wa vutshamiso bya vanhu u tumbuluxa xiphiqo yo lulamisa ku akiwa ka miako leyi nga riki ya ximfumo eka tindhawu leti nga na nghozi, tindhawu leti nga ni khombo, ku katsa na swintshuxo swa nkarhi wa le xikarhi ku ya eka nkarhi wo leha eka Tiyuniti ta Vutshamo bya Nkarhinyana (TRU).
5. Kungu ra Mfumo ra Vululami bya Rimbewu na ku Veleka (SRJ) ra Afrika-Dzonga
5.1 Khabinete yi pasisile Kungu ra Vululami bya Rimbewu na ku veleka (SRJ) ra Afrika-Dzonga.
5.2 Xiphiqo xi landzelela bembele ya vululami bya rimbewu na ku veleka leri simekiweke eka timfanelo leri simekiweke eka vumbiwa.
5.3 Xiphiqo xi kongomisa ku tiyisisa leswaku vanhu hinkwavo, ngopfungopfu vavasati, vantshwa na mitlawa leyi nga ekuhlongoriweni, va na matimba na switirhisiwa swo teka swiboho swa rihanyo mayelana na mimiri ya vona, rimbewu, na ku veleka.
C. Milawumbisi
1. Ndzulamiso wa Nawumbisi wa Mudende wo Hlawuleka, wa 2026
1.1. Khabinete yi pasisile ku yisiwa ka ndzulamiso wa nawumbisi wo hlawuleka wa mudende ePalamende. Nawumbisi wu herisa Nawu wa Mudende wo Hlawuleka wa 69 wa 1996, ku nyika ku hlayisiwa ka mivuyelo leyi vekiweke ku nga si hela swipimelo swo karhi. Wu pfumelela vanhu lava faneleke ku kuma mivuyelo yo tlula yin’we ku nyikiwa vukorhokeri lebyi vuyerisaka swinene, ku tiyisisa ku lulama na ku nga cinci eka vufambisi bya mudende wo hlawuleka.
1.2. Nawumbisi wu endla malunghiselelo ya mfanelo ya nuna kumbe nsati loyi a ha hanyaka kumbe muvuyeriwa ku kuma vukorhokeri bya mali ya muponi mayelana na vanhu lava feke kumbe lava ehleketiwaka leswaku va file hi nawu. Milulamiso yi ya emahlweni yi endleriwa ku lulamisa swivandla swa vufambisi na ku ndlandlamuxa ku faneleka, ku lemuka ku tinyikela loku endliweke hi vanhu hi voxe ekusimekeni ka mafambiselo ya xidemokirasi ya Afrika-Dzonga.
2. Ndzulamiso wa Nawumbisi wa Milawu ya Vatirhi, wa 2025
2.1. Khabinete yi pasisile ku kandziyisiwa ka nawumbisi wo hundzuluxa milawu ya vatirhi ku kuma mavonelo ya vaaki. Nawumbisi wu lava ku ndlandlamuxa no tiyisa bembele ra nawu wa vatirhi wa Afrika-Dzonga hi ku cinca Nawu wa Vuxaka bya Vatirhi wa 8 wa 2018, na nawu wa swiyimo swa masungulo swa ntirho wa 7 wa 2018, xikan’we na ku pfuxetiwa ka Nawu wa Miholo ya le Hansi ya Rixaka wa 9 wa 2018 na nawu wa ku ringana ka ntirho wa 55 wa 1998. Wu kongomisa eka ku ndlandlamuxa nsirhelelo wa vatirhi, ku tiyisisa ku fambisana na Timfanelo ta vumbiwa eka ndzingano na xindzhuti, ku antswisa ku sindzisiwa ka swiyimo swa ntirho na ku paluxa tindlela to lulamisa timbholovo.
2.2. Nawumbisi wu tiyisisa nsirhelelo eka vatirhi lava nga sirhelelekangiki na lava nga riki va xiyimo xa le henhla loko wu ri karhi wu hlayisa ku ringanisela loku faneleke na swilaveko swa matirhelo ya vathori. Nawumbisi wu nyika matimba eka vumbiwa hi ku tlakusa maendlelo yo lulama ya vatirhi, vululami bya vaaki na ku nghenelela ka ikhonomi loku katsaka hinkwavo.
3. Ndzulamiso wa Nawumbisi wa Vuxaka bya Vatirhi, wa 2025
3.1. Khabinete yi pasisile ku kandziyisiwa ka Ndzulamiso wa Nawumbisi wa Vuxaka bya vatirhi ku kuma mavonelo ya vaaki. Nawumbisi wu lava ku pfuxeta na ku tiyisisa bembele ra vuxaka bya vatirhi hi ku nghenisa milawu leyi nga erivaleni eka maphepha ya ku vhota ya mavhengele lama pfalekeke, ku ringanyeta ku engeteriwa ka otomatiki ka mitwanano ya huvo ya ku burisana eka mabindzu yo karhi lamantshwa na ku lawula ku vika ka timali na ku vika swa timali ka huvo ya ku burisana, tiyuniyoni ta vatirhi na mihlangano ya vathori. Milulamiso leyi ringanyetiweke yi kongomisa ku kuma ku ringanisela loku faneleke exikarhi ka ku engeteleriwa ka ku cincacinca eka vathori na ku ndlandlamuxiwa ka nsirhelelo eka vatirhi.
3.2. Nawumbisi wu ringanyeta magoza yo olovisa maendlelo yo lulamisa timholovo, ku hakeriwa ka xipimelo eka vatirhi lava holaka mali yo tala na ku antswisa maendlelo yo hungutiwa ka vatirhi.
D. Ku thola
Matholelo hinkwawo ma fanele ma kambisisa tidyondzo ni ku basisiwa eka manyala.
1. Ttn Mpumelelo Nconco tanihi Mulawuri wa Khomixini ya Ndzivalelano, Vuhlanganisi na Vulamuleri (CCMA).
2. Ku thoriwa ka Valawuri eka Huvo ya Vukorhokeri bya Vutleketli bya Swihahampfhuka
i. Ttn Zola Majavu (ku thoriwa nakambe na Mutshamaxitulu).
ii. Mnn Doris Dondur (ku thoriwa nakambe).
iii. Mnn Zandile Matilda Kabini.
iv. Mnn Mapela Angelina Serote.
v. Ttn Peter Marais.
vi. Ttn Badisa Matshego.
vii. Mnn Boni Patricia Beauty Dibate.
viii. Mnn Teboho Nokuthula Fihla.
ix. Ttn Ashley Latchu; na
x. Ttn Mogamat Wasfie Ismail
3. Ku thoriwa ka Valawuri eka Huvo ya Ejensi ya Magondzo ya Rixaka ya Afrika-Dzonga leyi nga na Swipimelo (SANRAL)
i. Ttn Potas Thamsanqa Phili (Mutshamaxitulu).
ii. Mnn Refilwe Buthelezi (u thoriwile nakambe).
iii. Dkd Ismail Vadi.
iv. Mnn Orateng Yvonne Motsoai; na
v. Mnn Rochelle Blaauw.
4. Ku thoriwa ka Valawuri eka Huvo ya Vulawuri bya Swihahampfhuka swa Vaaki bya Afrika-Dzonga
(i) Gqweta Mpati Mmasechaba Lebakeng (Mutshamaxitulu na ku thoriwa nakambe).
(ii) Ttn Mankopane Daniel Tshepo Peege (u thoriwile nakambe).
(iii) Mnn Tshitshi Phewa (u thoriwile nakambe na muyimeri wa ndzawulo).
(iv) Mnn Lindiwe Mamashela; na
(v) Mnn Gloria Zanele Nkosi.
D. Migingiriko na Tihlengeletano
1. Ku rhurheriwa ka Ntlango wa LIV Golf South Africa Steyn City Golf Course: 2026 ku ya eka 2028
1.1 Khabinete yi pasisile ku khomiwa ka nghingiriko wa LIV Golf South Africa lowu nga ta khomiwa kusukela hi ti 19 kufikela hi ti 22 Nyenyankulu 2026 eSteyn City golf course eJoni.
1.2 Ligi ya LIV Golf i riendzo ra golufu ra vavanuna ra xiphurofexinali leri kombisaka vatlangi va golufu va matiko ya misava lava rhangelaka lava phikizanaka eka nxaxamelo wa mitlango ya misava hinkwayo.
1.3 Ku rhurhela mphikizano wa LIV Golf swi languteriwile ku tisa mivuyelo ya nkoka ya ikhonomi na ikhonomi ya vaaki, ku katsa na ku engeteriwa ka vupfhumba, na ku tumbuluxiwa ka mitirho, loko hi hala tlhelo ku hoxa xandla eka ku tlakusa na ku hluvukisa golufu eAfrika-Dzonga hi ku tirhisa minongonoko ya ndzhaka leyi kongomisiweke.
1.4 Ntlango lowu wu ringanyetiwa ku humesa exikarhi ka R500 wa timiliyoni na R800 wa timiliyoni eka nkucetelo wo kongoma wa ikhonomi hi ntlango wun’wana na wun’wana.
1.5 Nongonoko wa ndzhaka wa LIV Golf lowu kongomisiweke eka ku havexerisa matimba eka vantshwa hi ku tirhisa mfikelelo, ku hlohloteriwa na swivandlanene swa nhluvukiso wa xiphurofexinali wu ta tirhisiwa hi swiyenge swimbirhi. Xiyenge xo sungula xi langutana na Southern Grounds Golf Club na Steyn City Gauteng Academy, naswona Xiyenge xa vumbirhi xi ta ndlandlamuxa ku fikelela ka nongonoko eka miganga yo engetela.
1.6 Mitlango yo engetela ya golufu ya LIV yi kunguhatiwile eka 2027 na 2028, na ku engeteriwa loku nga vaka kona ku ya eka 2029 na 2030.
2. N’hweti ya Timfanelo ta Ximunhu
2.1 Afrika-Dzonga ri ta tsundzuka N’hweti ya Timfanelo ta Ximunhu hi Nyenyankulu ehansi ka nhlokomhaka leyi nge: “Ndzhaka ya Xivindzi: Ku Sirhelela timfanelo, Ku Hlayisa Vumunhu.” Lembe leri ri fungha malembe ya (30) kusukela loko Vumbiwa ri sayiniwile ri va nawu.
2.2 Ku simekiwa ka Xitsundzuxo xa malembe ya (30) ya ku amukeriwa na ku sayiniwa ka vumbiwa ku va nawu ku ta va kona hi ti 2 Nyenyankulu 2026 eMuziyamu ya Xihlawuhlawu. Xitsundzuxo lexi i nkarhi eka hina hinkwerhu ku tiyisisa leswaku xidemokirasi na ntshunxeko wa hina swi tshama swi tiyile.
2.3 Khabinete yi kombela vanhu va Afrika-Dzonga hinkwavo ku ya emahlweni va xixima ku kombisiwa loku hanyaka ka ku tinyiketela ka rixaka loku hlanganeke eka xidemokirasi xa vumbiwa, timfanelo ta ximunhu na ntshunxeko, ku fuma ka nawu, na ku xixima ku hoxa xandla ka tinhenha na tinghwazikati ta ku lwela ntshunxeko na xidemokirasi xa hina.
3. Ku rhurhela nNhlengeletano yo sSungula ya swa vVutleketli bya rRixaka
3.1. Khabinete yi pasisile ku khomiwa ka nNhlengeletano yo sungula ya swa vVutleketli bya rRixaka kusukela hi ti 16 kufikela hi ti 18 Nyenyankulu eJoni, Gallagher Estate.
3.2. Nhlengeletano yi ta vitana sekithara ya swa vutleketli bya Afrika-Dzonga ku lulamisa mitlhontlho na ku antswisa swintshunxo. Nhlengeletano leyi yi languteriwile ku koka rinoko ra varhumiwa bya (750) ku suka eAfrika-Dzonga, nhlangano wa nNhluvukiso wa Dzonga wa Afrika, na vaaki vo hlaya va matiko ya misava.
3.3. Nhlengeletano yi kongomisa ku aka xivono lexi avelaniwaka xa xiave xa swa vutleketli eka nhluvukiso wa ikhonomi ya vaaki ya Afrika-Dzonga, ku hlengeleta vakhomaxiave ku fambelana na ajenda ya swa vutleketli lebyi fanaka. Yi ta tlhela yi tlakusa ku avelana vutivi, ku tirhisa ndzavisiso wa matiko ya misava na wa laha kaya, na ku lavisisa thekinoloji ya swa vutleketli bya vutumbuluxi na swintshunxo swa xidijitali ku antswisa matirhelo na mphikizano wa sisiteme ya swa vutleketli bya tiko.
11. Siku ra Masocha
11.1. Phuresidente Cyril Ramaphosa tanihi Mulawurikulu wa Vuthu ra Vusirheleri ra Rixaka ra Afrika-Dzonga u vulavule hi Siku ra Masocha eka Masipala wa Xifundzankulu xa Vhembe hi ti 21 Nyenyanyana 2026.
11.2. Siku ra Masocha ri tsundzukiwa lembe na lembe ku tsundzuka ku nwela ka SS Mendi, na ku xixima masocha hinkwawo lama hakeleke gandzelo ro hetelela loko ya ri karhi ya tirhela Riphabliki ehandle ka mindzilakano ya hina na le ka matirhelo ya le ndzeni. I siku ro xixima xivindzi xa lava va ambalaka yunifomo, na lava tirhelaka ku sirhelela rixaka ra hina na vanhu va rona.
11.3. Khabinete yi joyina Phuresidente Cyril Ramaphosa eka ku xixima swirho swa Native Labour Corps leswi lahlekeriweke hi vutomi bya swona eka ku nwela ka SS Mendi hi ti21 ta Nyenyanyana 1917 hi nkarhi wa Nyimpi yo Sungula ya Misava. Xivindzi xa vona, ku kaneta na vun’we emahlweni ka rifu swi twala hi ku famba ka nkarhi, naswona xivindzi na moya wa vona swi ya emahlweni swi hi hlohlotela namuntlha.
E. Mahungu
1. Michavelelo
1.1. Khabinete yi kombisile ku chavelela eka vanghana na ndyangu wa:
1.1.1. Mulwela timfanelo ta ximunhu na mutivi wa nyimpi yo lwisana na xihlawuhlawu, Mufundhisi Dkd Jesse Louis Jackson, Afrika-Dzonga ri lahlekeriwe hi munghana loyi a nga na misinya ya milawu. Miehleketo ya Mufundhisi Jackson yi boheleriwile eka xitori xa hina xa ntshunxeko naswona a ri exikarhi ka lava va tlakuseke rito ra vona ku lwisana na xihlawuhlawu hi nkarhi lowu vo tala a va languta etlhelo. Hi lembe ra 2013, tiko ra Afrika-Dzonga leri nga na xidemokirasi, ri n’wi xixime hi National Order of the Companions of O.R. Tambo hi Silivhere.
1.1.2. Dkd John Bolana, Bixopo wa vuntlhanu wa kereke ya Bantu ya Kriste (Ibandla Lika Kreste LaBantu) loyi a ri nandza wa misinya ya milawu na ntwelavusiwana wa vanhu na kereke eAfrika-Dzonga na le xifundzheni xa SADC. U tirhe tanihi xihlovo xa vutivi ni xihlovo xa ndzayo leyikulu eka vanhu vo tala etikweni leri. U tshama a ri karhi a tlakusa vun’we, xindzhuti, vurhangeri bya mahanyelo na vun’we bya vaaki, a kuma ku xiximiwa hi vanhu vo huma eka swiyimo hinkwaswo swa vutomi.
1.1.3. Hosi Dkd Phylia Tinyiko N’wamitwa II, murhangeri, musunguri na n’wana lonkulu wa nhwanyana wa misava loyi a nga va na ntirho wo duma tanihi mudyondzisi naswona a ri mulwela tipolitiki loyi a nga na ntokoto. A a ri muyimeri wo tiya wa timfanelo ta vavasati na rito ra matimba ro lwisana na madzolonga lama simekiweke eka rimbewu naswona sweswinyana u amukerile xirhambo xo va xirho xa Ntlawa wa Vanhu lava dumeke, lowu tshembisiweke ku kongomisa na ku tsundzuxa eka Mbulavurisano wa Rixaka.
1.1.4. Futurist, Clem Sunter, loyi “High Road, Low Road scenario” ya yena yi nga tlhontlha Afrika-Dzonga ku langutana na vuyelo bya ku hlawula ka yona ka tipolitiki na ikhonomi. Ntirho wa yena wu nyike tiko bembele ro anakanya hi vumundzuku byo antswa hi nkarhi lowu vumundzuku byebyo a byi nga tiyiseki.
1.1.5. Mudiplomati wa Palestina loyi a velekiweke eLebanon loyi a nga musunguri na mulwelavutomi Leila Shahid loyi a endleke matimu tanihi muyimeri wo sungula wa xisati wa Palestina. Hi ntirho wa yena wo hlawuleka eka PLO na Vulawuri bya Palestina eIreland, Netherlands na Furwa, u vile un’wana wa marito lama xiximiwaka swinene ya ku tiyimela ka Palestina eka xiteji xa misava.
2. Ku hoyozela
Khabinete yi hundzisile mahungu ya yona mo hoyozela ni ku navelela mikateko eka:
2.1. Proteas ku ya emahlweni eka Xiteji xa Super Eight xa Khapu ya Misava ya T20 ya Vavanuna ya ICC, eIndia na Sri Lanka. Hi va navelela leswinene eka ku lava ka vona ku hlayisa ndhawu eka ntlangu wo tilulamisela wo hetelela.
2.2. Vaaki va Vakreste na Mamozileme loko va ri karhi va tlangela Lente na Ramadan hi ku landzelelana. Khabinete yi joyinile Phuresidente Ramaphosa eka ku hundzisela ku navelela ka vona lokunene.
Yi humesiwile hi ku yimela khabinete hi: Holobye eHofisini ya Presidente, Mnn Khumbudzo Ntshavheni
Swivutiso: Sisiteme ya Vuxokoxoko bya Vuhlanganisi bya swa Mfumo (GCIS)
Vutihlanganisi: Mnn Nomonde Mnukwa, Mulawuri-Jenerali wo khomela
