A. XIYIMO XA KHABINETE EKA TIMHAKAKULU
1. Endlelo ro Angarhela yo Lawula Ndzhurho eAfrika-Dzonga
1. Khabinete yi hundzise ku khensa ka yona eka vanhu va Afrika-Dzonga lava va tekeke xiave eka mikombiso ya ku vilela yo rhula yo lwisana na ndzhurho lowu nga lawuriwiki naswona yi hoyozele Swivumbeko swa Matirhelo ya Nhlanganelo na Vuhlori swa Rixaka (NatJOINTS) ku sindzisa mikombiso ya ku vilela yo rhula hi siku ra 30 Khotavuxika 2026.
2. Khabinete yi tlhele yi hoyozela ntirho wa Komiti ya le Xikarhi ka Vaholobye ehansi ka vutshamaxitulu bya Holobye wa Vululami na Nhluvukiso wa Vumbiwa, Mnn Mmamoloko Kubayi, eka ntirho wa kahle swinene eka nsimeko wa Endlelo ro Angarhela yo lawula ndzhurho tanihilaha swi tivisiweke hakona hi Phuresidente Ramaphosa hi siku ra 7 Khotavuxika 2026.
3.| Khabinete yi kume vuxokoxoko byintshwa hi mayelana na nsimeko wa tiphuphu ta ntlhanu ta Endlelo ro Angarhela, leti eka tona nhluvuko wu katsiweke ehansi ka phuphu ya ku sindzisiwa ka Nawu:
3.1. Mikambelo ya vatirhi leyi engeteriweke eka tikhamphani leti ehleketeleriwaka ku thola vahlapfa lava nga riki na maphepha, ehansi ka ndzetelo wa Swandla swa Vaholobye swa Mitirho na Vatirhi, (Ttn Jomo Sibiya), Timhaka ta swa Xikaya (Ttn Njabulo Nzuza) na Maphorisa (Dkd Polly Boshielo).
3.2. Ku tiyisisa ku hlongoriwa etikweni ko rhula na ku va loku nga enawini hi ku simekiwa nakambe ka Khoto yo Hlawuleka ya Ndzhurho wo Nghena Etikweni eDurban (leyi yi tirheke ku phurosesa ku hlongoriwa etikweni loku a ku ri eku fambisiweni eSherwood, eDurban), Khoto ya Ndzhurho wo Nghena Etikweni eka Rivala ra Swihahampfhuka ra Matiko ya Misava ra OR Tambo, na ku pfuxetiwa ka khoto eka Senthara yo Tlherisela eka Rikwavo ya Lindela eKrugersdorp.
3.3. Angulo wa xihatla ku seketela mapfhumba yo tlherisela eka rikwavo ku tiyisisa ku tlheriseriwa eka rikwavo loku hlanganerisiweke na ku va loku xiximekaka. Leswi swi endle leswaku IMC yi simeka hi ku hatlisa senthara yo tlherisela eka rikwavo ya nkarhinyana eMusina ku endlela ku fambisa hi ndlela leyinene ehansi ka swiyimo leswi nga na xindzhuti na ku va na vumunhu. Eka mhaka leyi, Khabinete yi hundzise ku khensa ka yona eka mihlangano leyi nga pindzurisiki yo tanihi Gift of the Givers, Ashraful Aid, na Mahlasela Foundation.
3.4. Kusukela hi siku ra vu7 ra Khotavuxika 2026, Vulawuri bya Malawulelo ya Mindzilakano byi kavanyetile vahlapfa lava nga riki na mpfumelelo vo tala va ri karhi va ringeta ku nghena etikweni swi nga ri enawini, lava vumbiwaka hi vahlapfa lava nga riki na maphepha, vanhu lava nga lavekiki na lava aleriweke hikwalaho ka maphepha ya maendzo lama nga landzeleriki milawu.
3.5. NATJOINTS yi andlarile vuxokoxoko hi mayelana na milandzu ya vugevenga leyi pfuriweke ku lwisana na vugevenga ku katsa na mpfilupfilu wa vaaki na milandzu ya vugevenga leyi fambelanaka na ku hlohlotela leyi tsarisiweke, vaehleketeleriwa lava khomiweke, na milandzu leyi nga emahlweni ka tikhoto na liya yi nga ehansi ka vulavisisi lebyi tirhaka.
4. Hi Ravumune, 02 Mawuwana 2026, swin’wana swa swirho swa IMC swi endlile vukamberi bya ndhawu yoleyo eka ndzilakano wa Limpopo- Zimbabwe ku twisisa vuanami bya ntirho eka ndzima ya ntirho wa IMC hi mayelana na ku antswisiwa ka switirhisiwakulu swa le ndzilakaneni.
2. Matirhelo ya Xiyimo xa le Henhla ya Bafana Bafana eka Khapi ya Misava ya FIFA ya 2026
1. Khabinete yi tikatsile rixaka ku hoyozela Bafana Bafana eka matirhelo ya vona ya xiyimo xa le henhla eka Khapu ya Misava ya FIFA ya 2026, lama ya nga vona xipano xi hundzela emahlweni eka Rhengu-ra-32 ro sungula kusukelaloko Afrika-Dzonga yi teke xiave rosungula Khapi ya Misava hi 1998.
2. Bafana Bafana yi tlhele yi kombisa bolo yo kahle swinene loko yi hlangana na Canada eka rhengu ra 32 laha yi hluriweke hi ndlela yo vavisa mbilu hi golo ya nkarhi wo engetela. Rixaka ra ka hina ra tinyungubyisa swinene hi vafana va ka hina lava va kombeke leswaku va nga phikizana na lava nga na vuswikoti swinene eka xiteji xa misava hinkwayo.
3. Ha khensa, Afrika-Dzonga, eka ku amukela ka n’wina hi mbilu hinkwayo ka Vafana va ka hina (Bafana Bafana).
IKHONOMI:
1. Afrika-Dzonga yi Rhekoda Antswiso wo Tivikana eka Swiyimo swa Vuphikizani bya Misava Hinkwayo
1.1. Khabinete yi amukele antswiso wo tivikana wa Afrika-Dzonga eka vuphikizani bya misava hinkwayo tanihilaha swi kombisiweke hakona eka Buku ya Lembe ya Vuphikizani bya Misava ya 2026 (WCY) leyi hi vekaka eka xiyimo xa vu54 loko hi pimanisiwa na xa vu64 hi 2025.
1.2. Xiviko lexi xi humesiwile hi Khotavuxika 2026 hi Nhlangano wa Nhluvukiso wa Vufambisi (IMD) hi ku tirhisana na Productivity SA yi vone Afrika-Dzonga yi antswisiwa hi 10 wa tindhawu kusuka eka xiyimo xa yona xa khale.
1.3. Xiyimo lexi antswisiweke xi nyikiwa matimba hi ku ya emahlweni eka matirhelo yo hatlisa ya mfumo, ku kula ka ntshembo wa mabindzu na malawulelo ya switirhisiwakulu lama antswisiweke, ku tiyisiwa ka nkhumbo wa mipfuxeto leyi yaka emahlweni ku tiyisisa matirhelo ya ikhonomi na mafumelo.
2. Samiti ya Switirhisiwakulu swa Afrika-Dzonga yi Tiyisa Pfhumba ra Vuvekisi bya Mfumo bya Tiko
2.1. Khabinete yi hoyozele ku rhurheriwa loku humeleleke ka Samiti na Nkombiso swa Switirhisiwakulu swa Afrika-Dzonga kusukela hi siku ra 9 kufikela 11 Khotavuxika 2026 eka Senthara ya Mitsombano ya Gallagher eJoni, leswi swi nga nyika pulatifomo ya nkoka ku yisa emahlweni swinakulobye, ku hlengeleta vuvekisi na ku hatlisisa ku simekiwa ka tiphurojeke ta switirhisiwa swa maqhinga.
2.2. Mikanelo yi kongomise eka ku ndlandlamuxa swinakulobye swa mfumo na leswi nga riki swa mfumo, ku antswisa tinetiweke ta vutleketli, na ku tiyisisa vutleketli, mati, na switirhisiwakulu swa xidijitali ku seketela ku kula na nhluvukiso swa ikhonomi.
Mapfhumba lama switirhisiwakulu ya humelerisa ku tinyiketela loku tivisiweke hi Phuresidente Cyril Ramaphosa eka Mbulavulo wa Xiyimo xa Rixaka wa 2026, lowu wu katsakanyeke nongoloko lowu nga na xikongomelo wa ku kula loku rhangeriweke hi switirhisiwakulu, ku ri na kutlula R1 wa tithiriliyoni eka switirhisiwakulu swa mfumo eka theme ya le xikarhi.
VUXAKA BYA MATIKO YA MISAVA
1. Samiti ya SACU: Ku Dzikisa Mpfanganiso wa Swifundza 1. Khabinete yi hoyozele ku humelela ka Samiti ya Yuniyoni Swibalo wa le Dzongeni wa Afrika (SACU) ya Tinhloko ta Tiko kumbe Mfumo ya vu9 hi siku ra vu26 ra Khotavuxika 2026.
2. Mbuyelokulu wa Samiti leyi naswona hi ku fambisana na endlelo ra SACU leri Ehleketiweke hi Vuntshwa, matiko ya swirho ya tiyisisile ku tinyiketela ka wona eka SACU tanihi njhini yo fambisa mpfanganiso wa ikhonomi ya xifundza, vuhambanisi bya tiindasitiri na bya ikhonomi, mabindzu na vuvekisi swa le xikarhi ka swifundza, ntwananiso wa tipholisi na nhluvukiso wa ikhonomi lowu nga yisekaka emahlweni. Ku tumbuluxiwa ka tiindasitiri swi tshama swi ri mhakakulu eka ajenda ya nhluvukiso ya SACU.
2. Ku hlayisa vuxaka bya xiqhinga na China
1. Xandla xa Phuresidente Paul Mashatile u gimetile rendzo ra ntirho leri humeleleke eChina kusukela hi siku ra 20 kufikela 26 Khotavuxika 2026, leri kongomisiweke eka ku tiyisa ku ya emahlweni vuxaka bya ikhonomi na ku ndlandlamuxa swivandlanene swa vuvekisi na ntirhisano wa tiindasitiri. Hi nkarhi wa rendzo leri, u tlhele a khoma nhlengeletano ya matiko mambirhi na Muchaviseki Ttn Han Zheng, Xandla xa Phuresidente wa People’s Republic of China, ku kanela timhaka leti tsakeriwaka hi vumbirhi na ku tiyisa ku ya emahlweni vuxaka bya ikhonomi ya matiko mambirhi.
2. Hi nkarhi wa rendzo, Xandla xa Phuresidente Mashatile u teke xiave eka Nkombiso wa Nkhuluko wa Tinhundzu na Vukorhokeri wa matiko ya Misava wa China wa Vumune, laha a tiyisiseke xiyimo xa Afrika-Dzonga tanihi nyangwa wo nghena eDzongeni wa Afrika wa edzongeni wa Sahara eka mabindzu, vuvekisi na ntirhisano wa tiindasitiri. Xinakulobye lexi tiyisisiweke xi languteriwile ku koka rinoko ra vuvekisi lebyi engeteleke, ku ndlandlamuxa swivandlanene eka mabindzu ya laha kaya na ku seketela ku kula ka ikhonomi loku katsaka hinkwavo loku tumbuluxaka mitirho.
A. SWIBOHO SWA KABINETE
1. Pholisimpfapfarhuto ya Switoko swa Petiroliyamu swa Xiqhinga
1. Khabinete yi pasise ku kandziyisiwa ka mpfampfarhuto wa Pholisimpfapfarhuto ya Switoko swa Petiroliyamu swa Xiqhinga ku kuma mavonelo ya vaaki.
2. Pholisi yi kongomisa eka ku tiyisa nhlayiseko wa eneji wa Afrika- Dzonga na ku hunguta ku khumbeka ka ikhonomi ka switsekatsekisi ka mphakelo. Swi landzela ndzavisiso wo angarhela lowu komberiweke hi mfumo hi 2024 hi mayelana na switoko swa petiroliyamu swa xiqhinga swa tiko, leswi swi kumeke tindhawu leti lavaka nkongomiso wa miehleketo, ku katsa na xidingo xo tiyisisa malulamiselo yo hlayisa switoko na ku engetela vuswikoti byo basisa bya laha kaya.
3. Pholisi yi ringanyeta modele wa vuhlayisi bya switoko leswi pfanganisiweke lowu ehansi ka wona Khamphani ya Petiroliyamu ya Rixaka ya Afrika-Dzonga (SANPC) yi nga ta hlayisa swihlayisiwa swa xiqhinga leswi ringanaka na masiku ya 60 ya ku nghenisiwa etikweni loku salaka ka ntsengo wa oyilimbisi na swikumiwa swa petiroliyamu leswi basisiweke, ku ri na ku tlakuka hi swiyenge kufika eka 90 wa masiku eka nkarhi wo leha. Pholisi yi ta hoxa xandla eku sirheleleni nhlayiseko wa eneji wa rixaka, ku antswisa ku tiyisela eka switshuketa swa mphakelo wa misava hinkwayo na ku seketela ku kula ka ikhonomi loku yisekaka emahlweni.
2. Rimba ra Vuhumelerisi bya Vaaki leri Pfanganisiweke
1. Khabinete yi pasise Rimba ra Vuhumelerisi bya Vaaki leri Pfanganisiweke (ISFF) tanihi xitirho xa pholisi ya rixaka lexi bohaka ku ringanerisa na ku endla mbulavurisano wa vaakandhawu wu va wa nhlangano eka mphakelo wa switirhisiwakulu eka swiyenge hinkwaswo swa mfumo, mavandla lama nga ehansi ka vun’wini bya mfumo na vakhomaxiave va nhluvukiso wa switirhisiwakulu.
2. Rimba leri ri kongomisiwile ku tirhana na mikombiso ya ku vilela ka vaaki, mikavanyeto ya tiphurojeke, ku onheteriwa ka nhundzu, ku hlwela na mixungeto ya nhlayiseko hi ku kondletela vutekaxiave bya vaakandhawu lebyi nga na xivumbeko eka ndzhendzeleko wa vutomi bya phurojeke ya switirhisiwakulu hinkwayo, hi ndlela yoleyo ku tiyisiwa ku tshembana ka vaaki, nkhomano wa vaaki na nsirhelelo wa vuvekisi bya switirhisiwakulu.
3. ISFF yi tisa endlelo leri ri endliweke ra xiphurofexinali na ku va leri hlanganerisiweke eka vuhumelerisi bya vaaki, ku katsa na ku amukeriwa ka Vahumelerisi va Vaaki, malulamiselo ya mafumelo lama nga erivaleni, ku vekiwa tihlo na ku kambela loku tiyeke, na endlelo leri simekiweke eka mixungeto ku lawula mixungeto leyi fambelanaka na vaaki.
2. Ntlawa wo Tirha wa Vaholobye hi mayelana na xiviko xo nyika timali xa sayense, thekinoloji na vutumbuluxi (STI).
2.1. Khabinete yi pasise ku humesiwa ka Xiviko xo Nyika Timali xa Sayense, Thekinoloji na Vutumbuluxi ku kuma mavonelo ya vaaki.
2.2. Xiviko lexi xi tshikelela xidingo xa Afrika-Dzonga ku papalata ku titshega ngopfu hi eka timali ta matiko mambe na ku aka vuswikoti bya timali bya laha kaya ku hunguta mixungeto leyi tisiwaka eka minongoloko ya ndzavisiso ya tiko leswaku yi ta sirhelela vutifumi bya sayense bya Afrika-Dzonga.
3. Ku Pfumeleriwa ka Phurotokholo ya Muganga wa Nhluvukiso wa le Dzongeni wa Afrika (SADC) hi mayelana na Vumaki
3.1. Khabinete yi pasise xikombelo xa Phurotokholo ya SADC hi mayelana na Vumaki ePalamende leswaku yi pfumeleriwa. Phurotokholo leyi i ntwanano wa xifundza lowu bohaka hi xinawu lowu kongomisiweke eka ku hluvukisa xisekelo xa tiindasitiri lexi hambanisiweke, xa vutumbuluxi na ku va lexi phikizanaka emisaveni hinkwayo eDzongeni wa Afrika. Xikongomelotsongo xa yona i ku kondletela ku kula ka ikhonomi loku yisekaka emahlweni na loku katsaka hinkwavo.
3.2. Ku pfumelela ka Phurotokholo leyi ka Afrika-Dzonga ku ta hoxa xandla eka ku yi endla yi va na ka matimba na ku tirha tanihileswi yi hoxaka xandla ku kongomisa eka nhluvukiso wa ikhonomi na tiindasitiri ta xifundza na ku kondletela ku cinca kusuka eka ku rhumeriwa ematikweni mambe ka timatheriyalimbisi ku ya eka ku rhumeriwa ematikweni mambe ka swikumiwa swa nkoka wa le henhla.
4. Ku Pfumeleriwa ka Ntwanano hi mayelana na Nhlayiso na Ntirhiso lowu Yisekaka Emahlweni swa ku Hambana ka Swihanyi swa le Lwandle ka Tindhawu leti nga Ehandle ka Vutilawuri bya Rixaka
4.1. Khabinete yi pasise xikombelo xa Ntwanano hi mayelana na Nhlayiso na Ntirhiso lowu Yisekaka Emahlweni swa ku Hambana ka Swihanyi swa le Lwandle ka Tindhawu leti nga Ehandle ka Vutilawuri bya Rixaka (Ntwanano wa BBNJ) ePalamende leswaku wu pfumeleriwa. Nakambe lowu tivekaka tanihi Ntwanano wa Malwandle ya le Henhla, Ntwanano lowu i xitirho xa Vun’we bya Tinxaka lexi bohaka hi xinawu lexi endleriweke ku kondletela nhlayiso na ntirhiso lowu yisekaka emahlweni swa ku hambana ka swihanyi swa le lwandle ematini ya matiko ya misava.
4.2. Afrika-Dzonga yi tlange xiave lexikulu eka ku kanerisana Ntwanano lowu ehansi ka Ntsombano wa Vun’we bya tinxaka hi mayelana na Nawu wa Lwandle. Ntwanano wa BBNJ wu languteriwile ku tiyisa mafumelo ya malwandle ya misava hinkwayo hi ku ndlandlamuxa ntirhisano wa matiko ya misava eka nsirhelelo na malawulelo lama yisekaka emahlweni ya swipfuno swa le lwandle ematini ya matiko ya misava.
B. MILAWUMBISI
1. Nawumbisi wa Hundzuluxo wa Milawu ya Malawulelo ya Mbangu wa Rixaka (NEMLA), wa 2026
1. Khabinete yi pasise ku kandziyisiwa ka Nawumbisi wa NEMLA, 2026 ku kuma mavonelo ya vaaki. Nawumbisi wu lava ku hundzuluxa 9 | Page Nawu wa Malawulelo ya Mbangu wa Rixaka, wa 1998 (Nawu wa 107 wa 1998), ku tiyisa vulandzelelanawu bya mbangu na ku sindzisiwa hi ku nyika matimba eka vakamberi va mbangu ku humesa switiviso swa vulandzelelanawu na ku endla leswaku timasipala ti kota ku humesa swileriso swa ku tluriwa ka nawu wa mbangu.
2. Nawumbisi wu tlhela wu tivisa sisiteme ya nxupulo wa mafambiselo eka milawu ya mbangu ya rixaka ya Afrika-Dzonga. Leswi swi ta tatisa swigwevo swa vugevenga leswi nga kona hi ku nyika ndlela yin’wana eka vuchuchisi bya vugevenga eka ku tluriwa ka nawu wa mbangu loku tivikanaka switsongo, ku endla leswaku ku sindzisiwa loku tirhaka kahle loko ku ri karhi ku papalatiwa ku hlwela na mixungeto yo onha vito lerinene leyi fambelanaka na mafambiselo ya vugevenga.
2. Nawumbisi wo Hundzuluxa wa Tisisiteme ta Ntsariso na Marhekodelo ya Mi apapila ya Vun’wini ya Xielekitironik
1. Khabinete yi pasise xikombelo xa Nawumbisi wo Hundzuluxa Tisisiteme ta Ntsariso na Marhekodelo ya Mapapila ya Vun’wini ya Xielekitironiki ePalamende. Nawumbisi lowu wu lava ku hundzuluxa Nawu wa Ntsariso wa Mapapila ya Vun’wini ya Xeilekitironiki Nawu wa 19 wa 2019), Nawu wa Ntsariso wa Mapapila ya Vun’wini (Nawu wa 47 wa 1937) na Nawu wa Vun’wini bya Nhlanganelo (Nawu wa 1986) ku endla ri va ra ximanguvalawa rimba ra nawu lowu wu fumaka ntsariso wa mapapila ya vun’wini na tisisiteme ta marhekodelo.
2. Nawumbisi lowu wu antswise swikongomelotsongo swa ikhonomi leyi katsaka vanhu hinkwavo na nsirhelelo lowu antswisiweke wa mfanelo na nkarhi wo tirhisa misava. Mihundzuluxo leyi ringanyetiweke i ya xithekiniki swinene hi ntumbuluko naswona yi endleriwile ku tiyisa nsirhelelo wa vun’wini na ku antswise mafambiselo ya timfanelo ta misava na nhundzu ku vuyerisa vini va misava na vakhomatimfanelo.
C. SWIENGETELO SWINTSHWA SWA KHABINETE
1. Mikumbetelo ya Vuhlori bya Rixaka ya 2026/7 (NIE), Swirhangana swa Vuhlori bya Rixaka (tiNIP) na kungu ra nsimeko ra NIE
1.1. Khabinete yi katsakanyeriwile vuxokoxoko hi Huvo ya Nhlayiseko ya Rixaka ya 2026/7 hi mayelana na ku pasisiwa ka Mikumbetelo ya Vuhlori bya Rixaka, swirhangana swa vuhlori bya rixaka naswona yi langutisise kungu ra nsimeko wa mikumbetelo ya vuhlori bya rixaka.
1.2. Khabinete yi tekele enhlokweni leswaku swivumbeko swa vuhlori bya rixaka swi ya emahlweni swi nghenelela eka nsimeko wa Mikumbetelo ya Vuhlori bya Rixaka.
1.3. Hi mayelana na swirhangana leswi nga ehandle ka swilerisoximfumo swa swivumbeko swa Vuhlori bya Rixaka, Khabinete yi langutisise kungu ra nsimeko ra NIE leyi tshikelelaka, exikarhi ka swin’wana:
1.3.1.Ku tiyisiwa ka vukamberi bya vatirhi ku tiyisisa ku landzeleriwa ka milawu ya vatirhi ya Afrika-Dzonga,
1.3.2.Swinawana swo tika swa ikhonomi ya laha kaya ku tiyisisa vutekaxiave na vun’wini lebyi pfunaka vaakatiko hi ku fambisana na xiyenge xa 22 xa Vumbiwa, ku ri na ntshikelelo eka ku lawuriwa ka switolo swa swiphaza, mabindzu man’wana lamatsongo na swimawusa ku tiyisisa vun’wini byo tivikana na vutekaxiave bya vaaki.
1.3.3.Ku tienetisa ka eneji eka nhlayiseko wa eneji na wa swakudya hi ku vona nhundzu ya ntumbuluko ya swipfuno ya Afrika-Dzonga, na
1.3.4.Ku cinca ka tlilayimete na ku tiyisela ku katsa na ku tirhana na El Niño ya matimba.
1.4. Hi nkarhi lowu faneleke, na hi switsundzuxo swa swivumbeko swa Vuhlori bya Rixaka, Holobye eka Ehofisini ya Phuresidente u ta humesa Mikumbetelo na Swirhangana swa Vuhlori bya Rixaka swa 2020 -2021
2. Tsalwa ra Switsundzuxo ra Khomixini ya Vukorhokeri bya Mfumo hi mayelana na vutekaxiave bya vatirhelamfumo eka mitlawa ya ndzavisiso ya mavandla ya tipolitiki na mikhumbeko leyi fambelanaka yin’wana
2.1. Khabinete yi tekele enhlokweni Tsalwa ra Switsundzuxo ra PSC hi mayelana na vatirhelamfumo lava nga eka mitlawa ya ndzavisiso ya mavandla ya tipolitiki na mikhumbeko yin’wana leyi fambelanaka naswona yi hlohlotele PSC ku kanerisana hi ku angarhela eka tindlela hinkwato to seketela Swirho swa Palamende ku lulamisela mitlawa ya ndzavisiso.
2.2. Mafambiselo ya xipolitiki ya le Afrika-Dzonga ya simekiwile eka sisiteme ya vuyimeri byo ya hi tinhlayo ta tivhoti ya mavandla ya tipolitiki, hikokwalaho Palamende yi lulamisiwile hi ku tirhisa tikhokhasi ta mavandla. Kutani tikhokhasi ta mavandla ti tilulamisa hi mukhuva lowu wu endlaka leswaku ti tirha kahle – mavandla man’wana ya lulamisa tikhokhasi ta wona hi mitlawa ya ndzavisiso.
2.3. Vuehleketeleri byo hoxeka ka Tsalwa ra Switsundzuxo hi leswaku tiofixiyali ta le henhla ti teka xiave eka mitlawa ya ndzavisiso hi ku tirhisa swileriso swa Vaholobye kumbe Swandla va Vaholobye.
2.4. Tiofixiyali ta le henhla ta rhambiwa naswona ti fanele ku teka xiave eka mitlawa ya ndzavisiso ku nyika vuxokoxoko bya xithekiniki ku nyika matimba eka Swirho swa Palamende eka vuangameri lebyi antswisiweke na vuswikoti byo endla leswaku Vurhangerikulu byi tihlamulela.
2.5. Khabinete yi pfumerile ku tirha hi ku tirhisa endlelo ra Clearing House ku tirha eka Swiletelo swa ku vutekaxiave bya tiofixiyali ta le henhla leti nga eka Mitlawa ya Ndzavisiso na endlelo leri fambelanaka ra mavandla ya tipolitiki.
3. Mpfuxeto wa Mabindzu lama nga ehansi ka vun’wini bya mfumo (SOE)
3.1. Khabinete yi kume xiviko xa ku ya emahlweni hi mayelana na nsimeko wa mipfuxeto leyi kongomisiweke eka ku tiyisa mabindzu lama nga ehansi ka vun’wini bya mfumo (SOE) ku tiyisisa leswaku ya ringanela xikongomelo.
3.2. Ku ya emahlweni loku nga eku yeni emahlweni eka ku fambisa nsimeko wa nongoloko wa mipfuxeto ya tiSOE, swi katsa mapfhumba ya nkoka leyi kongomisaka eka ku tiyisa mafumelo, ku ndlandlamuxa vuyisekamahlweni na ku engetela vutihlamuleri eka tiSOE hinkwato. Pfhumba ra nkoka i Nawumbisi wa Mabindzu ya Mfumo wa Rixaka, leri ri lulamiselaka ku tumbuluxiwaka ka vandla leri nga exikarhi ku hlanganerisa ku cinca ka tiSOE, ku ringanerisa maendlelo ya mafumelo na swiletelo swa miholo, na ku seketela matirhelo lama antswisiweke eka photifoliyo hinkwayo ya tiSOE.
3.3. Hi ku tirhisa Rimba ra Vuvekatihlo bya Matirhelo ya tiSOE, matirhelo ya 72 wa mavandla ya Xedulu ya 2, Xedulu ya 3A na Xedulu ya 3B 13 | Page ya kamberiwile eka lembeximali ra 2025/26. Makambelelo lama ya kumile mitlhontlho ya mafumelo yo talanyana leyi lavaka miphalalo leyi kongomisiweke.
3.4. Rimba leri ri tshama ri ri xitirho xa nkoka xo tiyisa vuangameri, ku antswisa mafumelo na ku ndlandlamuxa matirhelo ya nhlangano eka Mabindzu lama nga ehansi ka Vun’wini bya Mfumo (tiSOE) hi ku tirhisa makambelelo ya tiphurosese ta malawulelo ya nkunguhato, ya mavikelo na ya matirhelo.
3.5. Ku tatisela ku mipfuxeto leyi i phurosese yo hunguta na ku vekiwa eka xiyimo hi vuntshwa ka tiSOE, ku aka ehenhla ka ntirho wa Huvo ya Mabindzu ya Mfumo ya Phuresidente, leyi rhumeleke swibumabumelo swa yona eka Phuresidente hi Dzivamisoko 2024.
4. Nseketelo wa Dyondzo na Vukorhokeri bya Vana na Vantshwa lava nga na Vutsoniwa eAfrika-Dzonga
4.1. Khabinete yi tekele enhlokweni swiviko swimbirhi leswi tumbuluxiweke hi Ndzawulo ya Vavasati, Vantshwa na Vanhu lava nga na Vutsoniwa, leswi kambelaka vangwa exikarhi ka tipholisi ta dyondzo yo katsa hinkwavo ya Afrika-Dzonga na vuxiviri lebyi hanyiwaka bya vana na vantshwa lava nga na vutsoniwa. Yi endliwile exikarhi ka Nhlangula 2022 na Nyenyakulu 2024, phurojeke yi vumbiwa hi xiviko xa valanga na xiviko xa ndzavisiso leswi swi kambeleke vukorhokeri bya nseketelo wa dyondzo lebyi nga kona na miphalalo yo endla leyi kumekeke ku antswisa mivuyelo ya ku dyondzo na ya ku dyondzisa. Khabinete yi tiyisisile ku tinyiketela ka Afrika-Dzonga eka ku aka sisiteme yin’we ya dyondzo leyi katsaka hinkwavo leyi khathalelaka swidingo swa vana na vantshwa lava nga na vutsoniwa.
4.2. Swibumabumelo swa nkoka swi katsa ku pfuxeta milawu ya dyondzo kumbe ku pasisiwa ka swinawana hi ku landza Nawu wa Swikolo wa Afrika-Dzonga ku sindzisa mfanelo ya ku kuma dyondzo yo ringana, yo ringananisiwa na ya risima henhla eka vana na vantshwa lava nga na vutsoniwa. Swiviko leswi swi tlhela swi ringanyeta leswaku mihlangano ya dyondzo ya le henhla yi sungula tikhoso ta dyondzo leyi katsaka hinkwavo na ya swidingo swo hlawuleka leti bohaka eka swichudeni leswi leteriwaka ku va v a d y o n d z i s i . Swiviko l e s w i m b i r h i swi kumeka eka www.dwypd.gov.za
5. Swibumabumelo swa Khomixini ya Ntiyiso na Mbuyelelano (TRC)
5.1. Khabinete yi kume no langutisisa vuxokoxoko byintshwa bya lembe na lembe leswi pfumeleriweke hi Palamende hi mayelana na ku tirhisiwa ka swibumabumelo swa TRC. Hi Khotavuxika 2003, Palamende yi pasise ku nyikiwa ka mali ya ndziriso eka vaxanisiwa lava tiviwaka hi TRC. Leswi swi katsa hakelo yo hetelela ya ku rihisela kan’we ya R30 000, mivuyelo ya vutshunguri na swivumbeko swin’wana swa mpfuneto wa vaaki, mifungho na switsundzuxo, na mpfuxo wa vaakandhawu tanihi xiphemu xa ku horisa swilondza swa nkarhi lowu hundzeke.
5.2. Khabinete yi tekele enhlokweni ku ya emahlweni eka nsimeko wa magoza lawa, ku katsa na ku pasisiwa ka swinawana milawu hi Phuresidente leswi fumaka ndziriso wa munhu wa kan’we ntsena; ku pfupfuriwa, ku lahliwa nakambe na ku lahliwa ko xiximeka ka vaxanisiwa; mpfuneto wa dyondzo ya masungulo; mpfuneto wa dyondzo ya le henhla na vuleteri; na mpfuneto wa tindlu. Swinawanampfapfarhuto leswa ha saleleke endzhaku leswi fambelanaka na mpfuxo wa rihanyo na wa vaakandhawu swi le ka swiyimo swo hambana swa ku hetisisiwa.
5.3. Ku engetela kwalaho, 17 455 ehenhla ka vaxanisiwa lava 21 676 lava tiviwaka hi TRC lava va endleke swikombelo swa miriliso ya munhu ya kan’we ntsena va kumile malinhlayiso ya vona ya R30 000. Ntsengo hinkwawo lowu hakeleriweke miriliso ya munhu ya kan’we ntsena yo hetelela wu kwalomu ka R500 wa timiliyoni. Ku tiyisisa leswaku vavuyeriwa lava fikelelaka hinkwavo va kuma nseketelo lowu va faneleke ku wu kuma, hi siku ra 9 Khotavuxika 2026, xitiviso xa mani na mani xi kandziyisiwile eka Gazete ya Mfumo xi kombela vaxanisiwa lava tiviwaka hi TRC, kumbe maxaka ya vona ya le kusuhi, lava nga si endlaka swikombelo swa miriliso ku tivonakarisa na ku koxa ndziriso wa vona wa kan’we ntsena wa R30 000.
D. KU THOLA Matholelo hinkwawo ma fanele ma kambisisa tidyondzo ni ku basisiwa eka manyala:
1. Dkd Tshepo Mokoka tanihi Muofisirinkulu wa Vurhangerikulu wa Ntlawa wa Nkwama wa Eneji wa le Xikarhi.
2. Mnn Lindokuhle Nzoyi tanihi Muofisirinkulu wa Vurhangerikulu wa Mati ya Amatola
3. Dkd Michael Masiapato tanihi Khomixinara wa Vulawuri bya Malawulelo ya Mindzilakano (ku engeteriwa ka nkarhi wa hofisi).
4. Dkd Musa Furumele tanihi Muyimerinkulu wa Afrika-Dzonga eka Khomixini ya Mati ya Lesotho Highlands na Mnn Nelly Dineo Ndumo tanihi muyimeri un’wana.
5. Ku thoriwa ka Mutshamaxitulu na xirho xa Huvo ya Khomixini ya Rixaka ya Tilothari: a. Ttn Hosikulu Tembinkosi Bonakele (mutshamaxitulu); na b. Mnn Mpho Sonia Mosing
6. Ku thoriwa ka swirho swa Huvo swaa Khansele ya Rihanyo na Vuhlayiseki bya Mugodi
a. Ttn David Msiza (Mutshamaxitulu);
b. Ttn Xolile Mbonambi (Ndzawulo ya Swipfuno swa Swicelwa na Petiroliyamu);
c. Dkd Dipalesa Mokoboto (DMPR);
d. Ttn Mthokozisi A. Zondi (DMPR);
e. Ttn Ndivhudza Mahwasane (DMPR);
f. Mnn Naledi Tsipane (NUM);
g. Mnn Melanie Roy (NUMSA);
h. Ttn Nico Van Rooyen (UASA); i. Ttn Johan du Toit Boning (Vun’we);
j. Ttn Joshua Thabang Setlhake (AMCU); k. Ttn Dushendra Naidoo (Huvo ya Timinerali ta SA);
l. Dkd Amu Modau (Switirhisiwa swa Vadante);
m. Ttn TW Sepetla (Harmony Gold);
n. Ttn Ronaldt Mafoko (Ntlawa lowu Honisiweke); na
o. Mnn Letisha van den Berg (ASPASA)
p. Mnn Constance Kekana (xirho xin’wana);
q. Ttn Thabo Ngwenya (xirho xin’wana);
r. Ttn Masibulele Naki (xirho xin’wana) (NUM)
s. Ttn Enock Manyoni (xirho xin’wana); (NUMSA)
t. Ttn Johnny White (xirho xin’wana); (UASA)
u. Ttn Jacobus Johannes De Wet Blaauw xirho xin’wana); (Vun’we)
v. Ttn D. Gabriel Nkosi (xirho xin’wana); (AMCU)
w. Dkd Thuthula Balfour (xirho xin’wana); (Huvo ya Swicelwa swa Afrika- Dzonga)
x. Ttn Modise Ronald Mothlamme (xirho xin’wana)’ (Harmony Gold) na
y. Dkd Kelvin Naidoo (xirho xin’wana) (Vlaterra Platinum)
E. MIGINGIRIKO LEYITAKA
1. N’hweti ya Mandela
1.1. Afrika-Dzonga hi Mawuwana yi ta tsundzuka N’hweti ya Mandela ehansi ka nkongomelo lowu nge ‘Swa ha ri emavokweni ya hina ku herisa vusweti na nkavunene’. Khabinete yi kombela vanhu va Afrika- Dzonga hinkwavo ku nyiketela nkarhi na matshalatshala ya vona hi nkarhi wa N’hweti ya Mandela na hi siku ra Matiko ya Misava ra Nelson Mandela hi siku ra 18 Mawuwana 2026, ku pfuneta ku aka Afrika-Dzonga leyi tirhelaka vanhu va le Afrika-Dzonga.
2. N’hweti ya Sayense ya Rixaka
2.1. Mawuwana yi fungha N’hweti ya Sayense ya Rixaka, leyi yi nga ta simekiwa hi siku ra 4 Mawuwana 2026 eYunivhesiti ya Thekinoloji ya Vaal Southern Gauteng Science and Technology Park eSebokeng ehansi ka nkongomelo lowu nge "Sayense, Thekinoloji na Vutumbuluxi i swa munhu un'wana na un'wana".
2.2. Nkhuvo wa sayense lowu tekaka n’hweti hinkwayo wu kongomisa eka ku aka rixaka leri tivaka sayense leri nga vumbaka mavonelo yo tiyimela hi mayelana na sayense, thekinoloji na vutumbuluxi. Wu lava ku kondletela vaakandhawu lava nga na ku vutitshembi eka sayense, vativi va sayense na mihlangano ya sayense.
F. MAHUNGU
1. Michavelelo Khabinete yi yise michavelelo eka mindyangu na vanghana va:
Muyimbeleri ndhuma wa jeze wa le Afrika-Dzonga Abdullah Ibrahim, loyi a a ri un’wana wa vanhu lava nga na nkucetelo eka jeze ya misava hinkwayo, loyi a nga va na ntirhovutomi wo hlamarisa lowu tekeke kutlula malembexikhume ya nkombo. U ta tsundzukiwa tanihi un’wana wa vayimbeleri lava tlangeriwaka swinene va tiko na vayimeri va mfuwo.
• Vahlapfa va le Mozambique vambirhi na muhlapfa wa le Malawi un’we lava lahlekeriweke hi vutomi bya vona emasikwini yo sungula ya ku kombisa ku vilela loku lwisanaka na ndzhurho lowu nga riki na mpfumelelo wa xinawu.
2. Ku hoyozela Khabinete yi hundzisile mahungu ya yona yo hoyozela ni ku navelela mikateko eka:
• Holobye wa Mitirho na Vatirhi, Nomakhosazana Meth eka ku hlawuriwa ka yena tanihi Xandla xa Mutshamaxitulu xa Ntlawa wa Vathori na Mitlawa ya Vatirhi ya Nhlangano wa Vatirhi wa Matiko ya Misava (ILO) hi siku ra 12 Khotavuxika 2026.
• Kagiso Rabada, eka nguva ya kahle swinene hi nkarhi wa Indian Premier League ya 2026, leyi yi n’wi voneke a humelela tanihi bowulara ya le henhla no hlula eka Purple Cap leyi naveriwaka swonghasi.
• Mutlangi wa khirikete wa Afrika-Dzonga Temba Bavuma loyi a hlawuriweke exikarhi ka Vanhu va Mitlangu lava Hlohlotelaka Swinene va TIME100 va 2026, ku nga xidlodlo xa ndhuma lexi nyikiwaka hi TIME Magazine ya nkandziyiso wa misava hinkwayo. • Bayanda Walaza, hi ku hlula eka 100m ya Vavanuna eOstrava Golden Spike eCzechia, a tsemakanya layini yo hetelela hi tisekoni ta 9.94 to hlamarisa.
• Akani Simbine eka ku hlula eka nsiyano wa 100m wa Vavanuna eka Mitlangu ya FBK eNetherlands hi nkarhi wa 10.08 wa tisekoni
• Prudence Sekgodiso eka ku va wansati wo sungula wa le Afrika- Dzonga ku wina mendlele ya nsuku eka Vunghwazi bya le Ndzeni ka Muako bya Swipotso swa Misava, endzhaku ka ku hlula ka yena ka matimu eNanjing, eChina.
• Vavasati va Proteas hi ku hahisa mujeko wa Afrika-Dzonga ehenhla no fikelela ku ya eka semifayinali ya Khapu ya Misava ya Vavasati ya T20 ku tiyisela ka vona, ku tiyimisela na matirhelo ya kahle swinene eka mphikizano hinkwawo, hambileswi va nga kayivela loko va hlangana na England hi Ravumune, 02 Mawuwana 2026.
Junior Springboks hi ku hlula Uruguay hi 104 – 7 eka ntlangu wa yona wo sungula wa Vunghwazi bya Misava bya Rhagabi bya Vantshwa bya Misava eGeorgia.
• Bradley Nkoana, hi ku tikatsa eka xipano xo hlawuleka swinene hi ku va munhu wa le Afrika-Dzonga wa vu12 ku tshova xirhalanganyi xa 10 wa tisekoni eka 100m.
• George Kusche na Gerda Steyn hi ku hlula eka mphikizano wa Comrades Marathon wa vavanuna na vavasati wa 2026 hi ku landzelelana. Kusche u hetile "ntsutsumo wo gonya" hi nkarhi wo tshova rhekhodo wa matimu wa 05:15:56, kasi Steyn u sirhelele xidlodlo xa yena xa vuntlhanu hi rhekhodo ya ntsutsumo wo gonya wa 05:44:53. Khabinete yi tlangela ku hoxa xandla ka vatlangi va xinuna na va xisati va Afrika-Dzonga lava yaka emahlweni va hlengeleta rixaka endzhaku ka burende ya rixaka, va hi tsundzuxa leswaku vantima na valungu, hi RIXAKA RIN'WE, RA VUN’WE HI KU HAMBANA KA HINA.
Xi humesiwile hi ku yimela Khabinete hi:
Holobye Ehofisini ya Phuresidente, Mnn Khumbudzo Ntshavheni
Swivutiso: Vufambisi bya Mfumo bya Vuhlanganisi na Mahungu (GCIS)
Vutihlanganisi: Mnn Nomonde Mnukwa,
Mulawuri-Jenerali wo Khomela Siku: 3 Mawuwana 2026
Riqingho: 083 653 7485
