Tshitatamennde tsha muṱangano wa Khabinethe wa Ḽavhuraru, ḽa 1 Fulwana 2026

 A. MAFHUNGO A ZWINO SHANGONI 
1. Maitele o Fhelelaho a u Langa zwa Vhufhalali fhano kha ḽa Afrika Tshipembe 

1. Khabinethe yo livhuwa vhadzulapo vha ḽa Afrika Tshipembe vhe vha shela mulenzhe kha migwalabo ya mulalo ya u lwa na zwa vhufhalali vhu si ho mulayoni ya dovha hafhu ya fhululedza vha Zwiimiswa zwa Mafulo o Ṱanganelaho a Lushaka na Vhuṱoli (NatJOINTS) nge vha thusa u vhona uri hu khou vha na migwalabo ya mulalo nga ḽa 30 Fulwi 2026. 
2. Khabinethe yo dovha hafhu ya fhululedza mushumo wa Komiti ya Vhukati ha Dziminisṱa ine ya vha nga fhasi ha vhurangaphanḓa ha Minisṱa wa Vhulamukanyi na Mveledziso ya Ndayotewa, Vho Mmamoloko Kubayi, kha mushumo wavhuḓi wa u thoma u shumiswa ha Maitele o Ṱanganelaho a u langa zwa vhufhalali sa zwe zwa ḓivhadzwa nga Phresidennde Vho Ramaphosa nga ḽa 7 Fulwi 2026. 

3. Khabinethe yo ṱanganedza mafhungo maswa a zwa u thoma u tevhedzwa ha thikho ṱhanu dza Maitele o Ṱanganelaho, ane mvelaphanḓa yao zwa zwino ya katela thikho dza zwa u tevhedzwa ha Mulayo dzi re afha nga fhasi: 
3.1. U engedzwa ha maitele a zwa u ṱola vhashumi kha khamphani dzine dza khou humbulelwa u thola vhabvannḓa vhane vha si vhe na maṅwalo o teaho, nga fhasi ha vhulavhelesi ha Vhathusaminisṱa vha Muhasho wa zwa Mishumo na Vhashumi, (Vho Jomo Sibiya), na vha Muhasho wa Mafhungo a zwa Muno (Vho Njabulo Nzuza) hu tshi katelwa na vha Muhasho wa Mapholisa (Dokotela Vho Polly Boshielo). 
3.2. U vhona uri hu khou vha na u humiselwa murahu ha vhathu u ya mashangoni avho nga nḓila yo dzudzanyeaho nahone i re mulayoni nga u dovha u vulwa hafhu ha Khothe yo Khetheaho ya zwa Vhufhalali fhaḽa ḓoroboni ya Durban (ye ya shumiswa kha mushumo wa u dzudzanya zwa u humisela murahu vhathu u ya mashangoni avho fhaḽa Sherwood, Durban), Khothe ya zwa Vhufhalali ine ya vha fhaḽa Vhukavhamabufho ha Dzitshaka ha OR Tambo, khathihi na u dovha hafhu u shumiswa ha khothe i re fhaḽa Sentharani ya zwa u Humiselwa Murahu ha Vhathu u ya Mashangoni avho ya Lindela i wanalaho ḓoroboni ya Krugersdorp. 3.3. Tsheo ya tshihaḓu ya u tikedza maga a zwa u humiselwa murahu ha vhathu u ya mashangoni avho ane vha bva khao hu tshi itelwa uri mushumo uyu u itwe nga nḓila yo dzudzanyeaho nahone ya tshirunzi. Hezwi zwo ita uri IMC i thome senthara ya tshifhinganyana ya nga ha  mushumo wa u humisela murahu vhathu u ya mashangoni ane vha bva khao fhaḽa ḓoroboni ya Musina hu tshi itelwa u leludza mushumo uyu khathihi na u vhona uri u khou itwa nga fhasi ha nyimele dzine dza sumbedza tshirunzi na vhuthu. Kha fhungo ḽeneḽi, Khabinethe yo rumela ndivhuho dzayo kha madzangano a sa shumeli mbuelo a fanaho na dzangano ḽa Gift of the Givers, Ashraful Aid, na Mahlasela Foundation. 
3.4. U tou bva nga ḽa 7 Fulwi 2026, vha Maanḓalanga a Ndangulo ya Mikaṋo vho fara vhafhalali vhanzhi vhane vha khou lingedza u dzhena shangoni zwi siho mulayoni, vhane khavho ha katelwa vhafhalali vha si na maṅwalo o teaho, vhathu vha sa ṱoḓei hu tshi katelwa na avho vhe vha hanelwa nga mulandu wa u vha na maṅwalo a u enda a sa tevhedzi milayo. 
3.5. NATJOINTS yo ṱalutshedza nga vhuḓalo nga ha milandu ya zwa vhugevhenga ye ya vulwa nga murahu ha zwiito zwa vhugevhenga zwi katelaho zwiito zwa dzikhakhathi tshitshavhani khathihi na milandu i elanaho na zwiito zwa u ṱuṱuwedza vhathu uri vha ite vhutshinyi ye ya redzhisiṱariwa, ha farwa vhahumbulelwa, khathihi na milandu ine ya vha phanḓa ha khothe hu tshi katelwa na iyo ine ya vha kati na u ṱoḓisiswa.

 4. Nga Ḽavhuṋa, ḽa 02 Ṱhafamuhwe 2026, vhaṅwe vha miraḓo ya IMC vho ita vhulavhelesi ha vhupo vhune ha vha kha mukaṋo wa Limpopo na Zimbabwe u itela u vhona vhuhulwane ha mushumo une wa khou itwa nga vha IMC kha zwa u khwinisa themamveledziso ya mikaṋo. 

2. Kutambele kwavhuḓi kwa thimu ya Bafana Bafana kha mitambo ya bola ya milenzhe ya Tshiphuga tsha Ḽifhasi tsha FIFA ya ṅwaha wa 2026 

1. Khabinethe yo ṱanganela na lushaka kha u fhululedza thimu ya Bafana Bafana kha kushumele kwavho kwavhuḓi kha mitambo ya bola ya milenzhe ya Tshiphuga tsha Ḽifhasi tsha FIFA ya ṅwaha wa 2026, ye khayo thimu iyi ya bvela phanḓa ya swikela kha Luṱa lwa Thimu dza 32 lwa u tou thoma u bva tshe shango ḽa Afrika Tshipembe ḽa thoma u dzhenela mitambo ya bola ya milenzhe ya Tshiphuga tsha Ḽifhasi ya ṅwaha wa 1998. 
2. Thimu ya Bafana Bafana yo dovha hafhu ya sumbedza vhukoni ha mutambo wa bola ya milenzhe nga nḓila i mangadzaho musi i tshi khou tamba na shango ḽa Canada kha luṱa lwa thimu dza 32 he ya kundwa nga nḓila i vhaisaho mbilu nga tshikoro tshithihi tshe tsha ḓa nga tshifhinga tsha musi mutambo u tsini na u fhela. Shango ḽashu ḽi a ḓihudza vhukuma nga vhatukana vhashu vhe vha sumbedza uri vha nga kona u ṱaṱisana na vhatambi vha mashango ane a vha khwine kha ḽifhasi. 
3. Ri a livhuwa vhadzulapo vha ḽa Afrika Tshipembe kha u ṱanganedza havho vhatukana vhashu nga nḓila yavhuḓi ngaurali (Bafana Bafana). 

IKONOMI: 
1. Afrika Tshipembe ḽo Rekhoda Khwiniso Khulwane kha Vhuimo haḽo ha u vha Shango ḽi shumaho Zwavhuḓi Ḽifhasini 
1.1. Khabinethe yo ṱanganedza khwiniso khulwane ya Afrika Tshipembe kha vhuimo haḽo ha u vha shango ḽi shumaho zwavhuḓi ḽifhasini sa zwe zwa sumbedzwa kha Bugu ya Ṅwaha ya zwa Mashumele Avhuḓi Ḽifhasini (WCY) ya ṅwaha wa 2026 ine ya ri vhea kha vhuimo ha vhu 54 musi vhu tshi vhambedzwa na vhuimo ha vhu 64 nga ṅwaha wa 2025. 
1.2. Muvhigo wo bviswa nga ṅwedzi wa Fulwi 2026 nga vha Tshiimiswa tsha Mveledziso ya Ndangulo (IMD) nga tshumisano na vha Productivity SA zwe zwa ita uri shango ḽa Afrika Tshipembe ḽi khwinifhadze vhuimo haḽo nga zwikhala zwa 10 u bva kha vhuimo haḽo ha kale. 

1.3. Vhuimo uvhu ho khwinifhadzeaho ho ṱuṱuwedzwa nga mvelaphanḓa ye ya vha hone kha vhukoni ha mashumele a muvhuso, fulufhelo ḽa zwa mabindu ḽine ḽa khou engedzea khathihi na ndangulo ya themamveledziso yo khwinifhadzeaho, zwine hezwi zwa khwaṱhisedza mbuelo dza tshanduko dzine dza khou bvela phanḓa u itela u khwaṱhisa kushumele kwa ikonomi na zwa mavhusele. 

2. Samithi ya Themamveledziso ya Afrika Tshipembe i Khwaṱhisedza Fulo ḽa Vhubindudzi ha Tshitshavha ḽa Shango ḽashu 2.1. Khabinethe yo fhululedza zwa u farwa ha Samithi ya Themamveledziso ya Afrika Tshipembe na Expo u bva nga ḽa 9 u swika nga ḽa 11 Fulwi 2026 fhaḽa Gallagher Convention Center ngei Johannesburg ye ya ṋetshedza tshikhala tsha ndeme tsha u khwaṱhisa vhushaka ha tshumisano, u kuvhanganya vhubindudzi na u ṱavhanyisa zwa u thoma u tevhedzwa ha thandela dza themamveledziso dza ndeme. 
2.2. Nyambedzano dzo sedzaho kha zwa u engedzwa ha vhushaka ha tshumisano vhukati ha muvhuso na phuraivethe, u khwinisa nethiweke dza zwa vhuendedzathundu, na u khwaṱhisa vhuendi, maḓi na themamveledziso ya didzhithala u itela u tikedza nyaluwo ya ikonomi na mveledziso. Maga aya a zwa themamveledziso a ita uri pfulufhedziso dze dza ḓivhadzwa nga Phresidennde Vho Cyril Ramaphosa kha Mulaedza wavho wa nga Tshiimo tsha Lushaka wa ṅwaha wa 2026, we wa sumbedzisa mbekanyamushumo ya vhuḓiimiseli vhuhulwane ha nyaluwo yo ḓitikaho nga themamveledziso, ine ya vha ya masheleni a fhiraho R1 ṱhiriḽioni kha themamveledziso ya muvhuso vhukati ha tshifhinga tsha vhukati ha ṅwaha dzi thome u vhonala. 

VHUSHAKA HA DZITSHAKA 
1. Samithi ya SACU: U khwaṱhisa Ṱhanganelo ya Dzingu 
1. Khabinethe yo fhululedza zwa u tshimbidzwa zwavhuḓi ha Samithi ya vhu9 ya Mbumbano ya zwa Mikaṋo ya Tshipembe ha Afrika (SACU) Samithi ya Vharangaphanḓa vha Mashango kana Mivhuso nga ḽa 26 Fulwi 2026. 
2. Mvelelo khulwane ya Samithi nahone ine ya elana na maitele a Re Imagined SACU, mashango ane a vha miraḓo o khwaṱhisedza vhuḓiimiseli hao kha SACU sa yone nzhini ya u ṱuṱuwedza ṱhanganelo ya ikonomi ya dzingu, nḓowetshumo na ikonomi dzo fhambanaho, mbambadzo na vhubindudzi ho engedzeaho ha vhukati ha madzingu, u ṱanganya mbekanyamaitele na mveledziso ya ikonomi ya tshifhinga tshilapfu. Zwa vhubveledzanḓowetshumo zwi kha ḓi vha zwa ndeme kha adzhenda ya mveledziso ya SACU. 

2. U bvela phanḓa na vhushaka ha ndeme na shango ḽa China 

1. Muthusaphresidennde Vho Paul Mashatile vho khunyeledza madalo avho a mushumo e a tshimbila zwavhuḓi kha ḽa China u bva nga ḽa 20 u swika nga ḽa 26 Fulwi 2026, e a vha o livhiswa kha u bvela phanḓa na u khwaṱhisa vhushaka ha ikonomi khathihi na u engedza zwikhala zwa vhubindudzi na tshumisano ya nḓowetshumo. Nga tshifhinga tsha madalo ayo, vho dovha hafhu vha fara muṱangano wa mashango mavhili na Muṱhomphei Vho Han Zheng, Muthusaphresidennde wa shango ḽa Riphabuḽiki ya Vhathu ya China he vha haseledza nga ha mafhungo a vhuedzaho mashango aya vhuvhili hao khathihi na u bvela phanḓa na u khwaṱhisa vhushaka ha ikonomi vhukati ha mashango aya mavhili. 

2. Nga tshifhinga tsha madalo ayo, Muthusaphresidennde Vho Mashatile vho shela mulenzhe kha Expo ya Vhubveledzisi ha Zwibveledzwa ya Dzitshaka ya China ya Vhuṋa, he vha  khwaṱhisedza vhuimo ha shango ḽa Afrika Tshipembe sa khoro ya mashango a Tshipembe ha Soga ḽa Sahara kha zwa mbambadzo, vhubindudzi na tshumisano ya zwa nḓowetshumo. Vhushaka ha tshumisano ho khwaṱhiswaho vhu khou lavhelelwa u kunga vhubindudzi ho engedzeaho, u engedza zwikhala zwa mabindu apo khathihi na u tikedza nyaluwo ya ikonomi yo katelaho ine ya sika mishumo. 

A. TSHEO DZA KHABINETHE 
1. Mvetamveto ya Mbekanyamaitele ya Ndeme ya nga ha Tshiṱoko tsha Pheṱhiroḽiamu 

1. Khabinethe yo ṱanganedza zwa u anḓadzwa ha mvetamveto ya Mbekanyamaitele ya Ndeme ya nga ha Tshiṱoko tsha Pheṱhiroḽiamu hu tshi itelwa vhupfiwa ha tshitshavha. 
2. Mbekanyamaitele iyi yo livhiswa kha zwa u khwaṱhisa nḓisedzo ya fulufulu kha ḽa Afrika Tshipembe na u fhungudza masiandaitwa kha ikonomi a tshiṱoko tsha nḓisedzo. I khou vha hone nga murahu ha ṱhoḓisiso dzo fhelelaho dze dza itwa nga muvhuso nga ṅwaha wa 2024 kha zwiṱoko zwa ndeme zwa peṱiroḽiamu zwa shango, dze dza ṱalusa masia ane ha tea u lavheleseswa khao, hu tshi katelwa na ṱhoḓea ya u khwaṱhisa ndugiselo dza u fara zwiṱoko khathihi na u engedza vhukoni ha u kunakisa ha fhano shangoni. 

3. Mbekanyamaitele i dzinginya modele wa u fara zwiṱoko wo ṱanganelaho une nga fhasi hawo Khamphani ya Lushaka ya Phethiroḽiamu ya Afrika Tshipembe (SANPC) ya ḓo vhulunga pheṱhiroḽiamu thungo ine ya lingana na maḓuvha a 60 a ole i songo kunaho khathihi na zwibveledzwa zwa pheṱhiroḽiamu ine ya rengwa u bva nnḓa, hu tshi ḓo vha na u engedzwa nga zwiṱuku u swika kha maḓuvha a 90 nga murahu ha tshifhinga tshilapfu. Mbekanyamaitele iyi ḓo shela mulenzhe kha u tsireledza nḓisedzo ya fulufulu ya lushaka, u khwinisa nḓila dza u kona u konḓelela thaidzo dza nḓisedzo dza ḽifhasi khathihi na u tikedza nyaluwo ya ikonomi ine ya nga vha ya tshifhinga tshilapfu. 

2. Muhanga wa Matshimbidzele a zwa Matshilisano wo Ṱanganelaho 

1. Khabinethe yo ṱanganedza Muhanga wo Ṱanganelaho wa u Leludza zwa Matshilisano (ISFF) sa tshishumiswa tsha mbekanyamaitele ya lushaka ine ya vha mbofho hu tshi itelwa uri zwa vhudavhidzani na tshitshavha zwi vhe maitele o ḓoweleaho kha zwa nḓisedzo ya themamveledziso kha masia oṱhe a muvhuso, zwiimiswa zwa muvhuso na vhashelamulenzhe kha zwa mveledziso ya themamveledziso. 
2. Muhanga uyu wo livhiswa kha u tandulula thaidzo dza migwalabo ya tshitshavha, u thithisea ha thandela, u tshinyadzwa ha ndaka, tshilengo na khombo dza tsireledzo nga u ṱuṱuwedza zwa u shela mulenzhe ha tshitshavha ho dzudzanyeaho nga kha vhutshilo ho fhelelaho ha thandela ya themamveledziso, zwine zwenezwo zwa khwaṱhisa fulufhelo ḽa tshitshavha, vhuthihi ha zwa matshilisano na tsireledzo ya vhubindudzi ha zwa themamveledziso. 
3. ISFF i ḓivhadza maitele a phurofeshinaḽa na o ṱanganelaho a u leludza zwa matshilisano, hu tshi katelwa na u tendelwa ha Vhaṋetshedzi vha zwa Matshilisano, ndugiselo dza zwa mavhusele dzi re khagala, vhulavhelesi na vhuṱoli ho khwaṱhaho na maitele a u langa khombo dzi elanaho na zwitshavha ane na one o ḓisendeka kha khombo. 

2. Muvhigo wa zwa u ṋetshedzwa ha masheleni wa vha Tshigwada tsha Mushumo tsha Dziminisṱa tsha nga ha saintsi, thekhinoḽodzhi na vhubveledzi (STI) 

2.1. Khabinethe yo ṱanganedza zwa u bviswa ha Muvhigo wa zwa u Ṋetshedzwa ha Masheleni a zwa Saintsi, Thekhinoḽodzhi na Vhubveledzi u itela vhupfiwa ha tshitshavha. 
2.2. Muvhigo u ombedzela ṱhoḓea ya uri shango ḽa Afrika Tshipembe ḽi tinye zwa u tou ḓitika nga maanḓa nga masheleni a bvaho mashangoni a nnḓa khathihi na u bveledza vhukoni ha zwa u ṋetshedza masheleni ha ngomu shangoni u itela u fhungudza mishushedzo ine ya vha hone kha mbekanyamushumo dza ṱhoḓisiso dza shango hu tshi itelwa u tsireledza vhuḓilangi ha zwa saintsi ha fhano Afrika Tshipembe. 

3. U khwaṱhisedzwa ha Milayo ya nga ha Nḓowetshumo ya Tshitshavha tsha Mveledziso ya Tshipembe ha Afrika (SADC) 
3.1. Khabinethe yo ṱanganedza zwa rumelwa ha Milayo ya nga ha Nḓowetshumo ngei Phalamenndeni u itela uri hu vhe na u | P a g e 10 khwaṱhisedzwa. Milayo iyi ndi thendelano ya dzingu dzine dza vha mbofho ya zwa mulayo yo livhiswaho kha u bveledza mutheo wa nḓowetshumo wo fhambanaho, dza vhubveledzi nahone dza maimo a nṱha ḽifhasini u mona na dzingu ḽa Tshipembe ha Afrika. Tshipikwa tshayo ndi u ṱuṱuwedza nyaluwo ya ikonomi ya tshifhinga tshilapfu nahone i katelaho vhoṱhe. 
3.2. Zwa u khwaṱhisedza milayo iyi nga shango ḽa Afrika Tshipembe zwi ḓo thusa u ita uri i thome u shuma zwenezwo musi ri tshi khou shela mulenzhe kha zwa u sedzesa kha mveledziso ya ikonomi na nḓowetshumo dza dzingu khathihi na u ṱuṱuwedza tshanduko u bva kha zwa u rengisela nnḓa zwishumiswa zwine zwa kha ḓi vha zwivhisi u ya kha zwa u rengisela nnḓa zwibveledzwa zwo magwaho zwa ndeme ya nṱha. 

4. U khwaṱhisedzwa ha Thendelano dza u Vhulunga na u Shumiswa nga nḓila ya Tshifhinga tshilapfu ha Zwivhumbwa zwa Lwanzheni zwo Fhambanaho zwine zwa wanala kha Vhupo vhu re nga Nnḓa ha Ndangulo ya Lushaka. 

4.1. Khabinethe yo ṱanganedza zwa u rumelwa ha Thendelano dza u Vhulunga na u Shumiswa lwa Tshifhinga tshilapfu ha Zwivhumbwa zwa Lwanzheni zwo Fhambanaho zwine zwa wanala kha Vhupo vhu re nga Nnḓa ha Ndangulo ya Lushaka (Thendelano dza BBNJ) Phalamenndeni u itela uri hu vhe na u khwaṱhisedzwa. I dovha hafhu ya ḓivhiwa sa Thendelano ya Maḓanzhe Mahulu, nahone Thendelano yeneyi ndi tshishumiswa tsha Dzangano ḽa Vhuthihi ha Dzitshaka tshine tsha vha mbofho tsho itelwaho u ṱuṱuwedza u ṱuṱuwedza zwa u vhulunga na u shumiswa nga nḓila ine ya nga vha ya tshifhinga tshilapfu ha zwivhumbwa zwo fhambanaho zwa lwanzheni zwi wanalaho ngomu maḓini a dzitshaka.

4.2. Shango ḽa Afrika Tshipembe ḽo shela mulenzhe muhulwane nga maanḓa kha nyambedzano dza Thendelano nga fhasi ha Thendelano dza Dzangano ḽa Vhuthihi ha Dzitshaka dza Mulayo wa Lwanzhe. Thendelano dza BBNJ dzi khou lavhelelwa u khwaṱhisedza kulangelwe kwa maḓanzhe a ḽifhasi nga u khwinisa tshumisano ya dzitshaka kha zwa tsireledzo na ndangulo ya zwiko zwa lwanzheni zwi wanalaho kha maḓi a dzitshaka ine ya nga vha ya tshifhinga tshilapfu. 

B. MILAYOTIBE 

1. Mulayotibe wa Khwiniso ya Milayo ya Ndangulo ya Mupo ya Lushaka (NEMLA), 2026 

1. Khabinethe yo ṱanganedza zwa u anḓadzwa ha Mulayotibe wa NEMLA, wa ṅwaha wa 2026 hu tshi itela vhupfiwa ha tshitshavha. Mulayotibe u ṱoḓa u khwinisa Mulayo wa Ndangulo ya Mupo wa Lushaka wa ṅwaha wa 1998 (Mulayo wa 107 wa 1998), u itela u khwaṱhisa zwa u tevhedzwa ha maitele a zwa mupo na u kombetshedza zwa u tevhedzwa ha milayo nga u ṋea maanḓa vhaṱoli vha mupo a uri vha kone u bvisa ndaela dza musi ho vha na u pfuka mulayo wa zwa mupo. 

2. Mulayotibe u dovha hafhu wa ḓivhadza sisteme ya ndaṱiso ya zwa ndangulo kha milayo ya zwa mupo ya lushaka ya shango ḽa Afrika Tshipembe. Hezwi zwi ḓo ḓadzisa ndaṱiso dzine dza vha hone dza nga ha zwiito zwa vhugevhenga nga u ṋetshedza dziṅwe nḓila dza u sengisa vhugevhenga ha zwiito u pfuka mulayo wa mupo zwine zwa si tou vha zwihulwane ngauralo, zwine zwa ḓo ita uri hu vhe na u kombetshedzwa u tevhedza mulayo nga nḓila yo fhelelaho ngeno hu tshi khou vhonwa uri hu si vhe na tshilengo na khombo dzi elanaho na milandu ya zwa vhugevhenga.

2. Mulayotibe wa Khwiniso ya Sisteme dza u Redzhisiṱariwa na u Rekhodiwa ha Vhuṋe ha Ndaka dza Eḽekiṱhironiki 

1. Khabinethe yo ṱanganedza zwa u rumelwa ha Mulayotibe wa Khwiniso ya Sisteme dza u Ṅwalisa na Rekhodo dza Eḽekiṱhironiki Phalamenndeni. Mulayotibe uyu ndi une wa ṱoḓa u khwinisa Mulayo wa u Redzhisiṱariwa ha Vhuṋe ha Ndaka nga Eḽekiṱhironiki (Mulayo 19 wa 2019), Mulayo wa Vhuṋe ha Ndaka (Mulayo 47 wa 1937) na Mulayo wa Vhuṋe ha Ndaka dza Tshipiḓa (Mulayo 95 wa 1986) hu tshi itelwa uri muhanga wa zwa mulayo ine ya langa zwa vhuṋe ha ndaka khathihi na sisteme dza u rekhoda zwine zwa musalauno. 

2. Mulayotibe u bveledza zwipikwa zwa ikonomi i katelaho na tsireledzo yo khwiniswaho ya vhuṋe ha mavu. Khwiniso dzo dzinginywaho ndi dzine vhunzhi hadzo dza vha dza thekhinikhaḽa nahone dzo itelwa u khwaṱhisa tsireledzo ya vhuṋe na u khwinisa ndangulo ya mavu na pfanelo dza ndaka u itela u vhuedza vhaṋe vha mavu na vhaṋe vha pfanelo dzenedzo. 

C. MASWA KHA KHABINETHE 

1. 2026/7 Khumbulelo dza Vhuṱoli ha Lushaka (NIE) dza ṅwaha wa 2026/7, Zwipikwa zwa Vhuṱoli ha Lushaka (NIPs) na pulane ya u thoma u shumiswa ha NIE 

1.1. Khabinethe yo ḓivhadzwa nga nga ha Khoro ya Vhutsireledzi ya Lushaka ya ṅwaha wa 2026/7 Khumbulelo dza Vhuṱoli ha Lushaka dze dza ṱanganedzwa, zwipikwa zwa ndeme zwa vhuṱoli ha lushaka | P a g e 13 khathihi na u ṱanganedza pulane ya u thoma u shumiswa ha khumbulelo dza zwa vhuṱoli ha lushaka. 
1.2. Khabinethe yo dzhiela nzhele fhungo ḽa uri zwiimiswa zwa vhuṱoli ha lushaka zwi khou bvela phanḓa na u ita mvelaphanḓa khulwane kha zwa u thoma u shumiswa ha Khumbulelo dza zwa Vhuṱoli ha Lushaka. 
1.3. Kha zwipikwa zwine zwa si vhe nga fhasi ha ndangulo ya zwiimiswa zwa Vhuṱoli ha Lushaka, Khabinethe yo dzhiela nzhele pulane ya u thoma u shumiswa ha NIE ine ya ombedzela, vhukati ha zwiṅwe: 
1.3.1.U khwaṱhisa ṱhoḓisiso dza zwa vhashumi u itela u vhona uri hu khou vha na u tevhedzwa ha milayo ya zwa vhashumi ya Afrika Tshipembe, 
1.3.2. Milayo yo khwaṱhaho ya ikonomi dzapo u itela u vhona uri hu na u shela mulenzhe na vhuṋe zwi tshi khou takalela vhadzulapo zwi tshi tshimbilelana na khethekanyo ya 22 ya Ndayotewa, hu tshi khou ombedzela kha ndaulo ya spazashop, maṅwe mabindu maṱuku na a si a fomala u itela u vhona uri hu na vhuṋe na u shela mulenzhe zwi re na ndivho nga vhadzulapo. 
1.3.3.Zwa u vha na fulufulu ḽo eḓanaho hu tshi itelwa nḓisedzo ya fulufulu na zwiḽiwa musi ho sedzwa lupfumo lwa zwiko lune shango ḽa Afrika Tshipembe ḽa vha nalwo, na 
1.3.4.Tshanduko ya kilima na u konḓelela hu tshi katelwa na u sedzana na El Niño yo khetheaho. 

1.4. Nga tshifhinga tsho teaho, nahone nga murahu ha ngeletshedzo ya zwiimiswa zwa Vhuṱoli ha Lushaka, Minisṱa Ofisini ya Phresidennde vha ḓo bvisa muvhigo wa Khumbulelo dza zwa Vhuṱoli ha Lushaka na Zwipikwa wa ṅwaha wa 2020 -2021. |

2. Nḓivhadzo ya Vhueletshedzi ya Khomishini ya Tshumelo ya Muvhuso ya nga ha u shela mulenzhe ha vhashumeli vha muvhuso kha zwigwada zwa ngudo zwa madzangano a poḽotiki na vhuṅwe vhukwamani vhu elanaho. 

2.1. Khabinethe yo dzhiela nzhele Nḓivhadzo ya Vhueletshedzi ya PSC ya nga ha u shela mulenzhe ha vhashumeli vha muvhuso kha zwigwada zwa ngudo zwa madzangano a zwa poḽotiki khathihi na vhuṅwe vhukwamani vhu elanaho nazwo nahone ya dovha hafhu ya ṱuṱuwedza PSC uri i ite zwa vhukwamani ho angalalaho nga ha maitele oṱhe a u tikedza miraḓo ya Phalamennde uri vha ḓilugisele zwigwada zwa ngudo. 

2.2. Nzudzanyululo ya zwa poḽotiki ya shango ḽa Afrika Tshipembe yo ḓisendeka kha sisteme ya vhuimeleli vhu linganaho ha madzangano a zwa poḽotiki sa izwi Phalamennde yo raloho yo dzudzanywa nga kha dzikhokhasi dza madzangano. Khokhasi dza mahoro a mbo ḓi ḓidzudzanya nga nḓila ine ya ita uri a kone u shuma zwavhuḓi – maṅwe mahoro o dzudzanya khokhasi dzao nga zwigwada zwa ngudo. 

2.3. Muhumbulo wo khakheaho wa Nḓivhadzo ya Vhueletshedzi ndi wa uri vhaofisiri vhahulwane vha shela mulenzhe kha zwigwada zwa ngudo nga kha ndaela dza Dziminisṱa kana Vhathusaminisṱa. 
2.4. Vhaofisiri vhahulwane vha tea u rambiwa nahone vha tea u shela mulenzhe kha zwigwada zwa ngudo u itela u ṋetshedza mafhungo a zwa thekhinikhala hu tshi itelwa u maanḓafhadza Miraḓo ya Phalamennde u itela u khwinisa maitele a zwa vhulavhelesi na khonadzeo ya u vhona uri miraḓo ya Khabinethe vha khou dzhia vhuḓifhinduleli ho teaho. 

2.5. Khabinethe yo tenda u shuma nga kha maitele a Clearing House musi hu tshi khou dzudzanywa Tsumbamaitele dza u shela mulenzhe ha vhaofisiri vhahulwane kha Zwigwada zwa Ngudo na maṅwe maitele a elanaho na zwenezwo a madzangano a poḽotiki. 

3. Tshanduko kha Mabindu a Muvhuso (SOE) 

3.1. Khabinethe yo ṱanganedza muvhigo wa mvelaphanḓa nga ha u thoma u shumiswa ha tshanduko dzo livhiswaho kha u khwaṱhisa mabindu a muvhuso (dziSOE) u vhona uri a khou vha kha tshiimo tsho teaho u itela u swikela ndivho dzao.
3.2. Mvelaphanḓa ine ya khou bvela phanḓa kha zwa u ṱuṱuwedza zwa u thoma u tevhedzwa ha mbekanyamushumo ya tshanduko ya dziSOE, i katela maga a ndeme ane a lavhelesa zwa u khwaṱhisa mavhusele, u engedza vhukoni ha u bvela phanḓa lwa tshifhinga tshilapfu na u engedza vhuḓifhinduleli kha dziSOE dzoṱhe. Ḽiga ḽa ndeme ndi Mulayotibe wa Mabindu a Muvhuso wa Lushaka, une wa vha na mbetshelwa dza u vhumbwa ha tshiimiswa tsha vhukati tsha u dzudzanya tshanduko dza SOE, u bveledza ndinganyiselo kha maitele a zwa mavhusele tsumbamaitele dza zwa miholo, na u tikedza kushumele kwo khwinifhadzeaho kha phothifoḽio yoṱhe ya dziSOE. 

3.3. Nga kha Muhanga wa Vhulavhelesi ha Kushumele kwa dziSOE, mashumele a zwiimiswa zwa 72 zwa Sheduḽu 2, Sheduḽu 3A na Sheduḽu 3B o senguluswa nga ṅwaha wa muvhalelano wa 2025/26. Tsenguluso yo bvisela khagala khaedu dzo vhalaho dza zwa mavhusele dzine dza ṱoḓa maitele a u dzhenelela o tou livhiswaho kha zwenezwo. 
3.4. Muhanga u kha ḓi vha tshishumiswa tsha ndeme tsha u khwaṱhisa vhulavhelesi, u khwinifhadza mavhusele na u khwinisa kushumele kwa tshiimiswa kha Mabindu oṱhe a Muvhuso (SOE) nga kha vhulavhelesi ha vhupulani, u vhiga na ndangulo ya mashumele. 
3.5. U itela u tikedza tshanduko idzi, hu na maitele a u fhungudza na u dzudzanya hafhu dziSOE, hu tshi khou fhaṱwa u bva kha mushumo wa Khoro ya Mabindu a Muvhuso ya Phresidennde ye ya ṋetshedza themendelo dzayo kha Phresidennde nga ṅwedzi wa Lambamai 2024. 

4. Thandela ya Tswikelo ya Thikhedzo ya Pfunzo na Tshumelo dza Vhana na Vhaswa vha re na Vhuholefhali kha ḽa Afrika Tshipembe 

4.1. Khabinethe yo dzhiela nzhele mivhigo mivhili yo bveledzwaho nga vha Muhasho wa Vhafumakadzi, Vhaswa na Vhathu vha re na Vhuholefhali, ine ya sengulusa tshikhala vhukati ha mbekanyamaitele dza pfunzo yo katelaho dza Afrika Tshipembe na vhungoho ha zwine zwa khou bvelela kha vhana na vhaswa vha re na vhuholefhali. Yo itwa vhukati ha ṅwedzi wa Tshimedzi 2022 na wa Ṱhafamuhwe 2024, thandela yo vha yo katela muvhigo wa u ṱola na muvhigo wa ṱhoḓisiso we wa ṱola tshumelo dza thikhedzo ya pfunzo dzi re hone zwa zwino khathihi na maga o ṱaluswaho a u khwinifhadza mvelelo dza u guda na u funza. Khabinethe yo khwaṱhisedza vhuḓiimiseli ha shango ḽa Afrika Tshipembe kha u fhaṱa sisteme nthihi ya pfunzo i katelaho vhoṱhe nahone ine ya ṱhogomela ṱhoḓea dza vhana na vhaswa vha re na vhuholefhali. 

4.2. Themendelo dza ndeme dzi katela u vusuludza milayo ya pfunzo kana u ḓivhadza milayo u ya nga Mulayo wa Zwikolo wa Afrika Tshipembe hu tshi itelwa u kombetshedza zwa u tevhedzwa ha pfanelo dza pfunzo i linganaho, yo linganelaho nahone ya maimo a nṱha kha vhana na vhaswa vha re na vhuholefhali. Mivhigo yo dovha hafhu ya themendela uri zwiimiswa zwa pfunzo dza nṱha zwi ṋetshedze khoso dza pfunzo yo katelaho nahone dzo khetheaho ya khombekhombe kha matshudeni vhane vha khou gudela zwa u vha vhadededzi. I y i mivhigo mivhili i khou wanala kha www.dwypd.gov.za. 

5. Themendelo dza Khomishini ya Ngoho na Vhupfumedzani (TRC)

 5.1. Khabinethe yo ṱanganedza na u dzhiela nṱha mafhungo maswa a nga ṅwaha o tendelwaho nga Phalamennde a nga ha u thoma u tevhedzwa ha themendelo dza TRC. Nga ṅwedzi wa Fulwi 2003, Phalamennde yo tendela u ṋetshedzwa ha mbadelo kha zwipondwa zwo ṱaluswaho nga TRC. Hezwi zwi katela mbadelo nthihi ya u fhedzisela ya masheleni a swikaho R30 000, mbuelo dza zwa dzilafho na dziṅwe nḓila dza thuso ya zwa matshilisano, zwiga na zwihumbudzo, khathihi na u vhuedzedza zwitshavha sa tshipiḓa tsha u fhodza ntho dza tshifhinga tsho fhiraho. 
5.2. Khabinethe yo dzhiela nzhele mvelaphanḓa yo no swikelwaho kha zwa u thoma u tevhedzwa ha maga aya, hu tshi katelwa na u ḓivhadzwa ha milayo i langaho mbadelo dza muthu nga eṱhe dza luthihi; u fukulwa ha zwitumbu, u vhulungwa hafhu na u vhulungwa nga nḓila ya tshiga ha zwipondwa; thuso ya pfunzo ya mutheo; thuso ya pfunzo ya nṱha na vhugudisi; na thuso ya zwa dzinnḓu nga Phresidennde. Mvetamveto ya milayo i sa athu fhelaho i elanaho na zwa mutakalo na mvusuludzo ya zwitshavha, zwi kha maimo o fhambanaho a u khunyeledzwa. 
5.3. U ḓadzisa kha zwenezwo, zwipondwa zwa 17 455 kha zwa 21 676 zwo ṱaluswaho nga TRC vhe vha ita khumbelo ya mbadelo dza luthihi nga muthu muthihi, zwo wana gavhelo ḽazwo ḽa masheleni a swikaho R30 000. Masheleni oṱhe o badelwaho kha mbadelo dza u fhedzisela dza muthu nga eṱhe dza luthihi a swika henefha kha R500 miḽioni. 5.4. U itela u vhona uri vhavhuyelwa vhoṱhe vho teaho vha khou wana thikhedzo ine vha tea u i wana, nga ḽa 9 Fulwi 2026, ho ganḓiswa nḓivhadzo ya tshiofisi kha Gurannḓa ya Muvhuso ine ya khou ita khuwelelo kha zwipondwa zwo ṱaluswaho nga TRC, kana mashaka avho a tsini, vhane a vha athu ita khumbelo ya mbadelo dza ndifho | P a g e 19 uri vha ḓivhonadze vha kone u ita mbilo ya ndifho dzavho dza luthihi dza masheleni a swikaho R30 000. 

D. U THOLWA 
U tholwa hoṱhe hu ḓo khunyeledzwa nga murahu ha u khwaṱhisedzwa ha ndalukano na ṱanzwa madzina ho teaho: 
1. Dokotela Vho Tshepo Mokoka sa Muofisiri Muhulwane wa Tshikwama tsha Vhukati tsha zwa Fulufulu. 
2. Mufumakadzi Vho Lindokuhle Nzoyi sa Muofisiri Muhulwane wa Amatola Water 
3. Dokotela Vho Michael Masiapato sa Mukhomishinari wa Maanḓalanga a zwa Ndangulo ya Mikaṋo (u engedzwa ha tshifhinga). 4. Dokotela Vho Musa Furumele sa Muimeleli Muhulwane wa shango ḽa Afrika Tshipembe kha Khomishini ya zwa Maḓi ya Lesotho Highlands na Mufumakadzi Vho Nelly Dineo Ndumo sa muṅwe wa vhaimeleli. 
5. U tholwa ha Mudzulatshidulo na muraḓo wa Bodo ya Khomishini ya Ḽothari dza Lushaka: a. Vho King Tembinkosi Bonakele (mudzulatshidulo); na b. Mufumakadzi Vho Mpho Sonia Mosing 
6. U tholwa ha miraḓo ya Bodo ya Khoro ya zwa Mutakalo na Tsireledzo ya Migodi 
a. Vho David Msiza (Mudzulatshidulo); 
b. Vho Xolile Mbonambi (Muhasho wa Minerala na Zwiko zwa Pheṱhiroḽiamu); 
c. Dokotela Vho Dipalesa Mokoboto (DMPR); 
d. Vho Mthokozisi A. Zondi (DMPR); 
e. Vho Ndivhudza Mahwasane (DMPR); 
f. Mufumakadzi Vho Naledi Tsipane (NUM); 
g. Mufumakadzi Vho Melanie Roy (NUMSA); 
h. Vho Nico Van Rooyen (UASA); 
i. Vho Johan du Toit Boning (Solidarity); 
j. Vho Joshua Thabang Setlhake (AMCU); 
k. Vho Dushendra Naidoo (Minerals Council SA); 
l. Dokotela Vho Amu Modau (Vadante Resources); 
m. Vho TW Sepetla (Harmony Gold); 
n. Vho Ronaldt Mafoko (Overlooked Group); na 
o. Mufumakadzi Vho Letisha van den Berg (ASPASA) 
p. Mufumakadzi Vho Constance Kekana (muraḓo wa nga thungo); 
q. Vho Thabo Ngwenya (muṅwe muraḓo wa nga thungo); 
r. Vho Masibulele Naki (muṅwe muraḓo wa nga thungo); (NUM) 
s. Vho Enock Manyoni (muṅwe muraḓo wa nga thungo); (NUMSA) 
t. Vho Johnny White (muṅwe muraḓo wa nga thungo); (UASA) 
u. Vho Jacobus Johannes De Wet Blaauw (muṅwe muraḓo wa nga thungo); (Solidarity) 
v. Vho D. Gabriel Nkosi (muṅwe muraḓo wa nga thungo); (AMCU) 
w. Dokotela Vho Thuthula Balfour (muṅwe muraḓo wa nga thungo); (Mineral Council of SA) 
x. Vho Modise Ronald Mothlamme (muṅwe muraḓo wa nga thungo) (Harmony Gold) na 
y. Dokotela Vho Kelvin Naidoo (muṅwe muraḓo wa nga thungo) (Vlaterra Platinum) 

E. VHUṰAMBO VHUNE HA KHOU ḒA 1. Ṅwedzi wa Vho Mandela 
1.1. Shango ḽa Afrika Tshipembe ḽi ḓo elelwa Ṅwedzi wa Vho Mandela nga ṅwedzi wa Fulwana fhasi ha thero ‘Zwi kha ḓi vha zwanḓani zwashu u lwa na vhushai na u sa eḓana’. Khabinethe yo ita khuwelelo kha vhadzulapo vha ḽa Afrika Tshipembe vhoṱhe ya uri vha kumedzele tshifhinga tshavho na nungo dzavho nga tshifhinga tsha Ṅwedzi wa Vho Mandela na nga Ḓuvha ḽa Dzitshaka ḽa Vho Nelson Mandela nga ḽa 18 Fulwana 2026, u itela u thusa u fhaṱa shango ḽa Afrika Tshipembe ḽine ḽa shumela vhadzulapo vhoṱhe vha ḽa Afrika Tshipembe. 

2. Ṅwedzi wa zwa Saintsi ya Lushaka
 2.1. Ṅwedzi wa Fulwana ndi mathomo a Ṅwedzi wa zwa Saintsi ya Lushaka, une wa ḓo rwelwa ṱari nga ḽa 4 Fulwana 2026 ngei Vaal University of Technology Southern Gauteng Science and Technology Park ngei Sebokeng fhasi ha thero ine ya ri "Saintsi, Thekhinoḽodzhi na Vhubveledzi ndi zwa muṅwe na muṅwe". 
2.2. Vhuṱambo ha saintsi vhune ha ḓo fhedza ṅwedzi woṱhe ho livhiswa kha u bveledza tshitshavha tshine tsha vha na nḓivho ya zwa saintsi nahone tshine tsha nga bveledza mihumbulo yo ḓiimisaho nga yoṱhe kha zwa saintsi, thekhinoḽodzhi na vhubveledzi. Vhuṱambo uvhu ho livhiswa kha u ṱuṱuwedza tshitshavha tshine tsha vha na fulufhelo kha zwa saintsi, vhorasaintsi, na zwiimiswa zwa saintsi. 

F. MILAEDZA 1. Ndiliso Khabinethe yo livhisa maipfi ayo a ndiliso kha dzikhonani na vha muṱa wa: 
• Ḽizhakanḓila ḽa muzika wa jazz fhano Afrika Tshipembe Vho Abdullah Ibrahim, vhe vha vha vhe muṅwe wa vhathu vha re na ṱhuṱhuwedzo khulwane kha zwa muzika wa jazz ya ḽifhasi, vhe vha vha na mushumo muhulwane vhukuma we wa fhedza miṅwaha i fhiraho mahumi a sumbe. Vha ḓo humbulwa sa muṅwe wa vhoramuzika vha shango ḽashu vha ḓivheaho vhukuma khathihi na u vha muambasada wa zwa mvelele. 
• Vhadzulapo vhavhili vha Mozambique na mudzulapo muthihi wa Malawi vhe vha lovha maḓuvhani a u thoma a migwalabo ya u lwa na zwa vhufhalali zwi siho mulayo. 

2. U fhululedza 
Khabinethe yo livhisa maipfi ayo a u fhululedza na u tamela mashudu kha: 
• Minisiṱa wa Mishumo na Vhashumi, Vho Nomakhosazana Meth kha u khethiwa havho sa Mufarisa Mudzulatshidulo wa Tshigwada tsha Vhatholi na Zwigwada zwa Vhashumi zwa Dzangano ḽa zwa Vhashumi ḽa Dzitshaka (ILO) nga ḽa 12 Fulwi 2026. 
• Kagiso Rabada, nge a vha na khalaṅwaha yavhuḓi vhukuma nga tshifhinga tsha mitambo ya Premier League ya India ya ṅwaha wa  2026, zwe zwa ita uri a bvelele sa mutambi wa maimo a nṱha na u vha muwini wa tshiphuga tsha tsha nṱhesa tsha Purple Cap. 
• Mutambi wa khirikhete wa Afrika Tshipembe Temba Bavuma we a ḓivhadzwa vhukati ha Vhoramitambo vha Ṱhuṱhuwedzo Khulwane vha ṅwaha wa 2026 nga TIME100, zwine hezwi zwa vha ṱhonifho ya maimo a nṱha ye ya ṋetshedzwa nga khandiso ya ḽifhasi ya TIME Magazine. 
• Bayanda Walaza, kha u wina mbambe ya 100m ya Vhanna ngei Ostrava Golden Spike kha ḽa Czechia, musi a tshi khaula thambo nga tshifhinga tsha mithethe ya 9.94. 
• Akani Simbine kha u wina hawe mbambe ya vhanna ya 100m kha Mitambo ya FBK ngei Netherlands nga tshifhinga tsha mithethe ya 10.08 
• Prudence Sekgodiso kha u vha hawe mufumakadzi wa u tou thoma kha ḽa Afrika Tshipembe u wina mendele wa musuku kha muṱaṱisano wa Vhugweṋa ha Ḽifhasi wa Athletiki ya nga Ngomu, nga murahu ha gundo ḽawe ḽa ḓivhazwakale ngei Nanjing, kha ḽa China. 
• Thimu ya Vhafumakadzi ya Proteas kha u fhefheḓisa havho fuḽaga ya Afrika Tshipembe nṱha khathihi na u kona u fhirela kha mitambothangeli ya makhaulatshele ya Tshiphuga tsha Ḽifhasi tsha Vhafumakadzi tsha T20, u konḓelela havho, u ḓiimisela na u shuma zwavhuḓi kha thonamennde yoṱhe, naho vho swika he vha kundwa musi vha tshi tamba na shango ḽa England nga Ḽavhuṋa, 02 Fulwana 2026. 
• Thimu ya Junior Springboks kha u kunda havho shango ḽa Uruguay nga zwikoro zwa 104 – 7 kha mutambo wavho wa u vula wa muṱaṱisano wa Vhugweṋa ha Ḽifhasi ha Mutambo wa Rugby wa vha Miṅwaha ya Fhasi ngei Georgia. 
• Bradley Nkoana, nga u vha hawe muraḓo wa kilabu yo khetheaho vhukuma he a vha mudzulapo wa ḽa Afrika Tshipembe wa vhu12 u vunḓa rekhodo ya mithethe ya 10 kha mugidimo wa 100m. 
• George Kusche na Gerda Steyn kha u wina havho Marathoni wa Comrade wa vhanna na wa vhafumakadzi wa ṅwaha wa 2026 nga u fhambana havho. Kusche o ṱhaphudza "u gidima" hawe nga tshifhinga tshe tsha tou vha ḓivhazwakale tshe tsha tou vha u vunḓa rekhodo nga tshifhinga tsha 05:15:56, ngeno Steyn o wana tshiphuga tshawe tsha vhuṱanu nga rekhodo ya u gidima ya tshifhinga tsha 05:44:53. Khabinethe i khou livhuwa u shela mulenzhe ha vhanna na vhafumakadzi vha zwa mitambo vha Afrika Tshipembe vhane vha dzulela u tikedza shango sa lushaka, vha tshi ri humbudza uri roṱhe, vharema na vhatshena, ri 

LUSHAKA LUTHIHI, LWO FARANAHO NAHO RO FHAMBANA U YA NGA MVELELE DZASHU. 

Tsho bviswa ho imelwa Khabinethe nga: Minisṱa Ofisini ya Phresidennde, Mufumakadzi Vho Khumbudzo Ntshavheni 
Mbudziso: Sisteme ya Mafhungo na Vhudavhidzani ha Muvhuso (GCIS) 
Hu kwamiwa: Mufumakadzi Vho Nomonde Mnukwa, Mulangi Muhulu o tou Farelaho Datumu: 3 Fulwana 2026 Nomboro ya luṱingothendeleki: 083 6 753485