A. Tindzaba Letibalulekile
1. Ikhabhinethi iyaligceka lizinga lekukhula kwetehlakalo tebudlova lobucondziswe ebulilini lobutsite nekubulawa kwebesifazane
1.1. Ikhabhinethi ihlanganyela nesive ekugcekeni budlova lobucondziswe ebulilini lobutsite nekubulawa kwebesifazane (i-GBVF) futsi ifake ingubo emlonyeni mayelana nabomake labayimfica lababulewe ngesihluku etindzaweni letehlukahlukene e-Ekurhuleni Metro Municipality, eGauteng. Linani labo selikhuphuke laya e-13.
1.2. Ikhabhinethi iyakwemukela kuboshwa kwebasolwa labane mayelana nalabatsatfu balaba lababulewe. Labasolwa basasevalelwe ngemuva kwekunganikwa ibheyili ngemuva kwekuvela kwabo enkantolo.
1.3. Ikhabhinethi iyawesekela umyalo waMengameli Ramaphosa loya eCenjini Lekuphenya Lelimkhakhaminyenti leliholwa Temisebenti Yemaphoyisa AseNingizimu Afrika kutsi kuboshwe ngekushesha kuphindze kushushiswe lababulali. Lelicembu lilandzelela bantfu labanyentana lokusolakala kutsi bayatsintseka kulobugebengu.
1.4. Kukhula kwelizinga letigameko te-GBV – ikakhulukati kubulawa kwebantfu besifazane, lokukubulawa kwamake ngenhloso ngumuntfu losondzelene nabo – kufanele kukhutsate imphendvulo yemmango yekutsi emadvodza akavikele bomake, imindeni, imimango kanye nemmango jikelele.
1.5. Ngendlela lefanako, labacinisekisa kutfotjelwa kwemtsetfo kufanele bacinisekise kutsi labo lababulele bomake bayatfolakala futsi babukane nemandla laphelele emtsetfo; njengobe leyo mitsetfo yachitjelwa kute kutsi kucinisekiswe kutsi bugebengu be-GBVF kubukwana nabo ngalokucinile.
1.6. Hulumende utawuchubeka ente konkhe lokusemandleni akhe kukhutsata kuphepha nenhlalakahle yabomake nebantfwana emimangweni yetfu. Sonkhe, emadvodza nabomake, asitsatse sinyatselo simelane nebudlova futsi sidlale indzima yetfu ekucedzeni lolubhubhane lwe-GBVF.
1.7. Ikhabhinethi iphindze futsi icela nanoma ngubani lonelwatiso mayelana nebugebengu kutsi abike emaphoyiseni, ashayele inombolo yamahhala ye-Crime Stop ku:086 00 10111 noma lePhutfumako yeSikhungo Sekulawula I-GBV lesebenta busuku nemini ku: 0800 428 428.
2. Ingcungcutsela ye-BRICS
2.1. Ikhabhinethi ikwemukele kubanjwa ngemphumelelo kweNgcungcutsela ye-BRICS ye-18 eNdiya mhla ti-12 namhla tinge-13 Inyoni 2026 ngaphasi kwengcikitsi letsi: “Kwakha Kucinisela, Kusungula, Kusebentisana Nekuvikeleka”. Lengcungcutsela iphindze yacinisa kutibophelela kwalelicembu ekwakheni luhlelo lwemhlaba lolubandzakanya wonkhewonkhe futsi lolumele tonkhe tinhlangotsi, yaphindze yachubekisela embili kubambisana emkhakheni wetekuhwebelana kanye netekutjala timali; ekusetjentisweni kwetimali tendzawo ekwenteni imisebenti yetimali kanye nasekukhokheni imali emkhatsini wemave; ekusiteni sakhiwonchanti ngetimali Libhange Letekutfutfukisa Lelisha; ekubambisaneni kwetedijithali; ekutfutfukiseni lokusimeme; ekwakheni emandla ekumelana netingucuko tesimo selitulu kanye nekubakhona kwekudla.
2.2. ENingizimu Afrika, imiphumela yalengcungcutsela ibaluleke kakhulu, ngoba yesekela tinjongo talelive tekusheshisa kutfutfukiswa kwetimboni, kwandzisa ematfuba ekufinyelela etimakethe, kuheha batjalimali kanye nekukhutsata kwengetwa kwelinani kutimbiwa letibalulekile. Labocalangaye bangakucinisa kukhicita kwakuleli, kwakhe ematfuba emabhizinisikanye nabosomabhizinisi, kwesekela kwakheka kwematfuba emisebenti kanye nekucinisekisa kutsi linani lelikhulu litfolakala emicebeni yemvelo yalelive.
3. Temnotfo
3.1. Balimi bemasheri (cherry) baseNingizimu Afrika bayaphumelela kungena emakethe yeMashayina
3.1.1. Ikhabhinethi iyajabula kutsi bakhiciti bemasheri baseNingizimu Afrika batfole kufinyelela emakethe yaseShayina kwekucala ngca ngemuva kwekusayinwa kwemtsetfomgomo wekufinyelela emakethe emkhatsini weNingizimu Afrika neShayina mhla tin-8 Inyoni 2026. Lomtsetfomgomo wekusebenta wasayinwa yiNdvuna Yetekulima, Mnu. Willie Aucamp kanye nemmeleli weLuphatfo Jikelele Lwekhastomsi yaseShayina ngesikhatsi seMhlangano weTindvuna weTekuphepha Kwekudla Nemphilo Yetitjalo we-9 eBeijing
3.1.2. Lesivumelwano sivula ematfuba kutsi bakhiciti baseNingizimu Afrika bakhone kutfola lenye yetimakethe letinkhulu temasheri emhlabeni. Ishayina itsenge ngaphandle cishe emathani la-586 900 emasheri labita tigidzigidzi leti-US$3.3 (cishe tigidzigidzi leti-R52.8) nga-2025. Kuvulwa kwalemakethe kulindzeleke kutsi kukhutsate lutjalomali ekukhiciteni emasheri kanye nekwakha imisebenti lemisha lecishe ibe nge-600.
3.1.3. Lentfutfuko yakha incenye yemitamo lebanti yekwandzisa tintfo tekulima letitfunyelwa kulamanye emave taseNingizimu Afrika kanye nekwehlukahlukana kwetimakethe temave emhlaba. Kuphindze futsi kuhambisane nekucala kusebenta kweluhlelo lwaseShayina lwematharifu languziro lwemikhicito yaseNingizimu Afrika lefanelekile, lolwacala kusebenta mhla lu-1 Inkhwekhweti 2026.
4. Kubala sikhatsi lesisele kufike Lukhetfo Lwahulumende Wasekhaya lwanga-2026
4.1. Ikhabhinethi icela bonkhe bavoti labafanelekile bomatisi babo labalahlekile noma labamoshekile kutsi abantjintjwe ngekushesha ngembi kweLukhetfo Lwahulumende Wasekhaya mhla ti-4 Lweti 2026. Takhamuti tingavakashela lihhovisi leTasekhaya noma nguliphi lemabhange langetulu kwalange-450 lahlanganyelako kute tifake sicelo sekutfola matisi.
4.2. Kufaka ticelo temavoti lakhetsekile elukhetfo kuvuliwe futsi kutawuvalwa mhla ti-12 Imphala 2026 ngensimbi ye-17:00. Ivoti lekhetsekile ivumela bavoti labafanele, lababhalisiwe labangakhoni kuvota etiteshini tabo tekuvota ngelilanga lelukhetfo kutsi bavote kusengaphambilini. Emavoti lakhetsekile avulekele bavoti labakhubatekile, bomake labakhulelwe, bantfu labadzala kanye nebantfu labanetibopho letiphatselene nemsebenti.
4.3. Ikhabhinethi igcugcutela bonkhe bantfu baseNingizimu Afrika, ikakhulu bantfu labasha nalabavota kwekucala, kutsi basebentise lilungelo labo lekuvota. Livoti ngalinye libalulekile futsi liyasita ekugcineni intsandvo yetfu yelinyenti icinile.
4.4. Ikhabhinethi icela emacembu etepolitiki kanye nalabo labakhetsiwe labatimele labahlanganyela kulolukhetfo lolutako kutsi ngaso sonkhe sikhatsi bagcine Indlela Yekutiphatsa Lefanele Yelukhetfo futsi bakhombise kubeketelelana kutepolitiki.
5. Emalungiselelo ekugcina etivivinyo teSitifiketi Lesiphakeme Savelonkhe anga-2026
5.1. Ikhabhinethi ifisela bonkhe bafundzi lokuhle njengobe balungiselela luhlolo lweSitifiketi Lesiphakeme Savelonkhe lwanga-2026, lolutawucala mhla ti-13 Imphala 2026. Kulesigaba sekugcina, tikolo tigcile ekwenteni kubuyeketwa lokuhlelekile kanye nekuniketa lusekelo lolwengetiwe lwetemfundvo kucinisekisa kutsi bafundzi balungiselelwe ngalokwenele.
5.2. Ikhabhinethi icela batali nebalondvoloti bebantfwana kutsi bagadze inchubekelembili yebafundzi lababanakekelako kanye nekwakha simo lesibasekelako lapho bangagcila khona etifundvweni tabo. Bafundzi bayacelwa kutsi bente luhlelo lwekufundza lolungulonalona futsi bafune sicondziso kubothishela nobe kubontsanga yabo uma ngabe bangaciniseki ngemsebenti wabo wesikolo. Uma ngabe wena noma umfundzi waMatikuletjeni lonakekelwa nguwe utiva ucindzetelekile, lusito lwamahhala lwebungcweti luyatfolakala busuku nemini, ema-awa lange-24 ngelilanga eCenjini Letekucindzeteleka Nekukhatsateka laseNingizimu Afrika ku-0800 12 13 14.
6. Kulungela simo selitulu lesibi kanye nekuphendvula
6.1. Hulumende uyachubeka nekugadza timo tesimo selitulu letimbi kakhulu eveni lonkhe. Kugucuka kwesimo selitulu kufaka sandla ekwandziseni imvamisa kanye nemandla etigameko tesimo selitulu lesibi kakhulu. Tiphatsimandla tetifundza netabomasipala kufanele kutsi tihlale ticaphele kakhulu, ticinise kulungela futsi ticinisekise kutsi tinhlelo tekuphendvula letiphutfumako tiyasebenta lapho kunesidzingo khona.
6.2. Imimango ikhutsatwa kutsi igadze tecwayiso letikhishwa Temisebenti Yesimo Selitulu yaseNingizimu Afrika futsi ilandzele sicondziso setiphatsimandla tekulawula tinhlekelele – ikakhulu etindzaweni letisengotini yetikhukhula, imimoya lenemandla, sangcotfo kanye naletinye timo letiyingoti.
B. Tincumo TeKhabhinethi
1. Umtsetfosihlongoto Wekugcina Lobuyeketiwe lomayelana naHulumende Wasekhaya wanga-2026
1.1. Ikhabhinethi iwuvumile Umtsetfosihlongoto Lobuyeketiwe lomayelana naHulumende Wasekhaya, wanga-2026 njengesicondziso setingucuko kanye nekuvuselelwa kweluhlelo lwahulumende wasekhaya. Kubuyeketwa kweMtsetfosihlongoto kwentiwe ngekuphendvula tinsayeya letiphikelelako tekuphatsa, tetikhungo, tetetimali kanye netekuletsa tinsita letibukene nabomasipala.
1.2. LoMtsetfosihlongoto uphendvula ngekucinisa kusebenta, kutiphendvulela, kuhambisana kwetikhungo kanye nekusimama kwetimali.
1.3. Ikhabhinethi iphindze futsi yavuma kusungulwa kweMtimba Wekulawula Tingucuko wesikhashana kanye neluhlelo lwekucala kusebenta lwahulumende wonkhe loluhlanganisiwe, ngetigaba, loluholwa ngekuhlanganyela Litiko Lekubusa Ngekubambisana, Lihhovisi laMengameli kanye neTemafa Avelonkhe kute kuchubeke kucala kusebenta kwaletingucuko.
2. Kwehlukaniswa kweSiphatsimandla Savelonkhe Seminyele Se-Transnet (i-TNPA) kanye nekuhlelwa kabusha kwetekutfutsa netekuphatsa letibanti
2.1. Ikhabhinethi itfole lwatiso lolusha mayelana nekufezekiswa kwetingucuko tetekutfutsa netekutfutsa lokuhloswe ngato kwenta ncono kwentiwa kwemisebenti, kwetsembeka kwesakhiwonchanti kanye nekucudzelana kweluhlelo lwaseNingizimu Afrika lwekutfutsa netekutfutsa.
2.2. Ikhabhinethi yesekela kwehlukaniswa kweSiphatsimandla Savelonkhe Seminyele se-Transnet (i-TNPA) kutsi sisebente njengenkampani letimele leyiyembuso ngco.
2.3. Ikhabhinethi ivumile kutsi i-TNPA iphenye kutsi kungenteka yini kutsi kube nemlingani wekulinganisa webantfu labalinanincane lovela kuletinye tetikhungo tetimali tekutfutfukisa talelive (ema-DFI).
2.4. Timiso lapho khona kwehlukaniswa kutawentiwa khona kufaka ekhatsi sincephetelo lesifanele se-Transnet ngekulinganisa lokuhlolwe ngekutimela kwe-TNPA; kusimama kwetimali sikhatsi lesidze, kwabiwa ngekulingana kwetikweleti kubo bobabili i-Transnet Group kanye ne-TNPA; kuvikelwa kwetisebenti kanye nemakhasimende; kulondvolotwa kwebunikati bembuso lobunemasubuciko kanye nekulawula sakhiwonchanti savelonkhe seminyele; futsi kwentiwe ncono likhono lekutjala imali kanye nekutfutfukiswa kwesakhiwonchanti.
3. Kucinisekiswa kweSivumelwano Sekuyekela Imisebenti Lengekho Emtsetfweni Lephatselene Netindiza Temhlaba Wonkhe kanye neNchubomgomo Leyengetiwe Yesivumelwano Sekuyekela Kutsatfwa Kwetindiza Ngendlela Lengekho Emtsetfweni
3.1. Ikhabhinethi ikuvumile kwetfulwa kweSivumelwano Sekuyekela Imisebenti Lengekho Emtsetfweni Lephatselene Netetindiza Temango Emaveni emhlaba kanye neNcubomgomo Leyengetiwe Esivumelwaneni Sekuyekela Kutsatfwa Kwetindiza Ngendlela Lengekho Emtsetfweni ePhalamende kute kutsi icinisekiswe.
3.2. Lesivumelwano sicinisa luhlakamsebenti lwemtsetfo lwemave emhlaba lwekulwa netinsongo letivelako tetindiza tesive kanye nekutfutfukisa kuphepha kwetindiza emhlabeni wonkhe.
3.3. Lesivumelwano siphindze futsi sente licala emkhatsini waletinye, kusetjentiswa kwetindizamshini tesive kute kubangele kufa, kulimala kakhulu emtimbeni noma kulimala lokukhulu; kusetjentiswa kwetindizamshini njengetikhali; kukhishwa kwetintfo letiphilako, temakhemikhali noma tenuzi letivela noma letimelene netindiza; kanye nekuhlaselwa kwe-inthanethi kwetinsita tekuhamba ngemoya.
4. Luhlakamsebenti Lwenchubomgomo Yavelonkhe Yekukhunjulwa Kwemagugu
4.1. Ikhabhinethi iluvumile Luhlakamsebenti Lwenchubomgomo Yavelonkhe Yekukhunjulwa Kwemagugu kute kuniketwe luhlakamsebenti loluhlanganisiwe lwekuhlela, kulawulwa kanye nekufezekiswa kwemiklamo yekukhunjulwa kwemagugu kuyo yonkhe imikhakha yahulumende.
4.2. Lenchubomgomo igcugcutela tindlela letisimeme naletingabiti kakhulu tekukhunjulwa ngesikhatsi kuciniswa kubumbana kwetenhlalo, kwakha sive, kubuyisana kanye nebunjalo besive lokwabelwana ngabo.
4.3. Kutawuphindze futsi kwente ncono kuhlanganiswa, kutiphendvulela kanye nekusimama kwesikhatsi lesidze kwemiklamo yemafa emagugu.
5. Busihlalo beNingizimu Afrika enhlanganweni I-India, Brazil, South Africa (i-IBSA) Dialogue Forum kusukela nga-2026 kuya ku-2027
5.1. Ikhabhinethi ibavumile bocalangaye kanye netintfo letitawuletfwa tebusihlalo beNingizimu Afrika enhlanganweni I-India, Brazil, South Africa (i-IBSA) Dialogue Forum (i-IBSA) kusukela nga-2026 kuya ku-2027 ngaphasi kwengcikitsi letsi: "Kuthula, Imphumelelo kanye neNtfutfuko".
5.2. Busihlalo beNingizimu Afrika butawugcila ekuciniseni kubambisana kweNingizimu neNingizimu, kutfutfukisa kuhwebelana, lutjalomali kanye nekubambisana etimbonini ngalesikhatsi kuchubekiselwa embili intfutfuko lesimeme lokufaka ekhatsi emikhakheni yemandla, kucamba kanye netebucwepheshe, ngalesikhatsi kuciniswa budlelwane bebantfu nebantfu ngekusebentisa temidlalo nemasiko.
6. Umbiko Welicembu Lembuso eKomidini Letingcweti Lase-Afrika Lemalungelo Nenhlalakahle Yebantfwana (i-ACERWC)
6.1. Ikhabhinethi ikuvumile kwetfulwa kweMbiko weLicembu Lembuso waseNingizimu Afrika eKomidini Letingcweti Lase-Afrika Lemalungelo Nenhlalakahle Yebantfwana (i-ACERWC).
6.2. INingizimu Afrika yetfule umbiko wayo wesibili wetikhatsi letitsite ngenyanga yeNkhwenkhweti 2023 kantsi umbiko lokhona nyalo kumele wetfulwe ekupheleni kwenyanga yeNyoni nga-2026. Lombiko uveta tinyatselo temtsetfo, tetikhungo kanye netenchubomgomo letentiwe tekuvikela nekuchubela embili emalungelo ebantfwana kanye netindlela tekucedza letisetjentisiwe kute kulungiswe lokubonwe kwekugcina lokwentiwe ngulelikomidi embikweni wa-2023.
C. Takamuva Letatiswa Ikhabhinethi
1. Umbiko Weluhlatiyo lomayelana neTinhlelo Tekutfutfukisa Letihlanganisiwe kanye neModeli Yekutfutfukisa Tigodzi Leluhlelo Lunye losuka kumbono weTebulili, Lusha Nekukhubateka
1.1. Ikhabhinethi itfole umbiko wekuhlatiya mayelana neMbiko Weluhlatiyo lomayelana neTinhlelo Tekutfutfukisa Letihlanganisiwe kanye neModeli Yekutfutfukisa Tigodzi (i-DDM) Leluhlelo Lunye losuka embonweni weTebulili, Lusha kanye neKukhubateka.
1.2. Luhlatiyo lweTinhlelo Te-DDM One luveta kutsi kuhlelwa kwesakhiwonchanti etigodzini tonkhe akulungisi ngalokwenele tintfo letibalulekile tabomake, lusha kanye nebantfu labakhubatekile ikakhulukati uma kuhlolwa ngekubuka umtselela.
1.3. Loluhlatiyo luphindze futsi luvete kutsi tindlela tekungenelela tekubukana ne-GBVF kanye nekuhlukunyetwa ngekwelicasi solo atingakeneli futsi atilingani kubomasipala bonkhe.
1.4. Ikhabhinethi isekele kufezekiswa kwetincomo letivunyiwe ngekusebentisa ematiko lafanele avelonkhe newetifundza ngekugadza inchubekelembili lechubekako leyentiwa Litiko Labomake, Lusha Nebantfu Labakhubatekile.
2. Umtselela we-El Niño ekutfolakaleni kwemanti
2.1. Ikhabhinethi itfole umbiko mayelana nemtselela longaba khona we-El Niño lelindzelekile yanga-2026/27 ekutfolakaleni kwemanti kanye netinyatselo letisetjentiswako tekunciphisa bungoti lobuhambisana naloko.
2.2. Ikhabhinethi icabange kutsi timo letilindzelekile te-El Niño angeke tibeke bungoti lobukhulu ekutfolakaleni kwemitfombolusito yemanti kuphela kepha titawuphindze futsi titsintse kabi umkhakha wetekulima kanye nekuvikeleka kwekudla lokufaka ekhatsi leminye imikhakha yetemnotfo ledzinga emanti lamanyenti, lokutawuba nemitselela etindlekweni tekuphila letivele tisetulu kanye nemphilo yebantfu baseNingizimu Afrika.
2.3. Hulumende ucinisa kulungela somiso kanye naletinye timphendvulo leticinile kute kuvikelwe sive kumtselela lomubi. Licembu letingcweti tebucwepheshe letihlanganisa ematiko selivele lisebenta ngekuphendvula lokuhlanganisiwe.
2.4. Ikhabhinethi icele bonkhe bantfu baseNingizimu Afrika kutsi basebentise emanti ngekutibophelela futsi basekele imitamo yekonga emanti kute kuncishiswe kucindzeteleka etinhlelo tekuphakela emanti ngesikhatsi sasehlobo.
D. Imitsetfosivivinyo
1. Umtsetfosivivinyo Wekulawula Imboni Yemkhatsi YaseNingizimu Afrika, wanga-2026
1.1. Ikhabhinethi ikuvumile kushicilelwa kweMtsetfosivivinyo Wekulawula Imboni Yasemkhatsini, wanga-2026 kute kutsi ummango uphawule ngawo LoMtsetfosivivinyo ufuna kucitsa Umtsetfo weTindzaba Temkhatsi wanga-1993 lophelelwe sikhatsi kanye nekusungula luhlakamsebenti lwekulawula lwesimanje lwekulawula imboni yemkhatsi yaseNingizimu Afrika. LoMtsetfosivivinyo utawuhambisana neluhlakamsebenti lwekulawula umkhatsi lwaseNingizimu Afrika kanye nemazinga netibopho temave emhlaba letigucukako. Kutawuphindze futsi kusekele kutimela kweNingizimu Afrika kulamanye emave kanye nebasebentisi bawo ngekutfola imininingwane yemkhatsi ledzingeka kakhulu ekwenteni tincumo tenchubomgomo letisheshako tekungenelela kwahulumende, ngalesikhatsi kuciniswa kwetsembeka kwalelive njengemsebentisi lonemtfwalo wemkhatsi wangaphandle. Iphindze futsi ilungise tikhala tekufakwa kwetibopho tesivumelwano semkhatsi semave emhlaba emtsetfweni wasekhaya.
1.2. Lomtsetfo lohlongotwako utawulawula imisebenti yesikhala yekutsengisa levelako; kucinisa kugadza umkhakha wemkhatsi; kuniketa tidzingo tesibopho kanye nemshwalensi; kanye nekucinisekisa kulandzelwa kwetibopho temave emhlaba taseNingizimu Afrika. Utawuphindze
futsi idale simondzawo lesikahle sekutjala imali, kusungulwa kwetintfo letinsha, lucwaningo kanye nekutfutfukiswa kwemakhono; ngesikhatsi kusekelwa kukhula kwemakhono esikhala sendzawo kanye nematfuba ekutsengisa.
2. Umtsetfosivivinyo Wesincephetelo Setifo Letitfolwa Esemsebentini Etimayini Letilawulwako Nemisebenti Lelawulwako, wanga-2025
2.1. Ikhabhinethi ikuvumile kushicilelwa kweMtsetfosivivinyo Wesincephetelo Setifo Letitfolwa Emsebentini Etimayini Lelawulwako Nemisebenti Lelawulwako, wanga-2025 kute sive siphawule ngawo.
2.2. LoMtsetfosivivinyo ufuna kucitsa Umtsetfo Wetifo Letitfolwa Emsebentini Etimayini Nasemisebentini wanga-1973 lophelelwe sikhatsi kanye nekusungula luhlelo lwesimanje, lolusebenta kahle nalolufinyelelekako lwekulawula sincephetelo setifo temsebenti emkhakheni wetimayini.
2.3. Lomtsetfo lohlongotwako utawucinisa kukhonjwa, kulandzelela, kuhlolwa kwetekwelashwa kanye nekuncephetelwa kwetisebenti letikhona nyalo naletisebenta etimayini letihloliwe tatfolakala kutsi tinetifo letitfolakala emsebentini letincephetelwako, kube futsi kwentiwa ncono kufinyelela etibonelweni kanye netinsita letihlobene netisebenti letitsintsekile kanye nalabo labancike kuto.
2.4. LoMtsetfosivivinyo uphindze futsi wente kutsi kusungulwe Siphatsimandla Setincephetelo Setimayini Nemisebenti lesiphetfwe nguhulumende, lesitawuba nesibopho sekulawula ticelo tetincephetelo, tinkhokhelo tesincephetelo kanye netinsita tekwesekela letihlobene naloko, ngaleyo ndlela kwentiwe kancono kutiphendvulela kanye nekwetfulwa kwetinsita ngaphakatsi kweluhlelo lwesincephetelo.
E. Kubekwa Etikhundleni
Konkhe kubekwa etikhundleni kweyeme ekucinisekisweni kweticu kanye nekucinisekiswa kwetekuphepha letifanele.
1. Mnu. Zane-Udien Dangor njengeMcondzisi Jikelele weLitiko Letebudlelwane Nekubambisana kwemave Emhlaba (kwelulwa kwenkontileka).
2. Dkt. Sean Douglas Phillips njengeMcondzisi Jikelele weLitiko Lemanti Nekuhanjiswa Kwendle (kwelulwa kwenkontileka).
3. Mnu. Milingoni Fhulufhelo Lloyd Nedohe njengeMcondzisi Jikelele eLuhlelweni Lwahulumende Lwetekuchumana Nelwatiso (i-GCIS).
4. Mk. Avril Halstead njengeLisekela leMcondzisi Jikelele: Kuphatfwa Kwemphahla Netikweleti Tetemafa Avelonkhe.
5. Mk. Thandazile Francisca Mnguni njengeLisekela leMcondzisi Jikelele: Luhlelo Lwemisebenti Yemmango weLitiko Lekubusa Ngekubambisana.
6. Mk. Sibongile Mpofu njengeLisekela leMcondzisi Jikelele: Tinsita Tetinhlangano eLitiko Lekubusa Ngekubambisana.
7. Dkt. Nontsikelelo Ingrid Manzini-Matebula njengeLisekela leMcondzisi Jikelele: Wekucaphela, Kuhlola, Kucwaninga kanye Nekuchumana eLitiko Labomake, Lusha Nebantfu Labanekukhubateka.
8. Make Tirhane Alinah Fosi njenge-CEO kuTemisebenti Yahulumende Yekushicilela.
9. Mnu. Johannes Makgokolla Moholola njenge-CEO teTekutfutsa Ngemoya Netekuhamba Ngemikhumbi.
10. Mnu. Siphamandla Mthethwa njenge-CEO yeNkampani Yetikhumulo Tetindiza eNingizimu Afrika.
11. Mnu. Waseem Carrim njenge-CEO yeSikhwama Setingoti Temgwaco.
12. Mnu. Alford Sifiso Nsibande njenge-CEO seThrasti Yekutfutfukisa Letimele.
13. Kuphindza kubekwa kwaSihlalo weBhodi ye-Eskom:
Dkt. Mteto Nyati.
14. Kukhetfwa kwemalunga eBhodi yeMkhandlu Wesayensi Yemhlaba
a. Mnu. Kelepile Dintwe (uyaphindvwa kubekwa futsi unguSihlalo);
b. Dkt. Mayshree Singh (uyaphindvwa kubekwa);
c. Dkt. Siyanda Mngadi (uyaphindvwa kubekwa);
d. Mk. Thobeka Njozela (uyaphindvwa kubekwa);
e. Dkt. Mdu Zakwe;
f. Mnu. Lindelani Mudau (Litiko Letemitfombolusito Yetimbiwa Nephethroliyamu);
g. Dkt. Patience Gwaze (umeleli weLitiko Letemahlatsi, Kudweba Netemvelo);
h. Mk. Millicent Solomons; kanye
i. neMnu. Musa Mabuza (Ngekwesikhundla).
15. Kukhetfwa kweBhodi yeNhlangano Yetimali Yekuhlola Yetimayini Yase-Afrika
a. Mnu. Bernad Swanepoel (lophindvwako kubekwa futsi waba nguSihlalo);
b. Mnu. Mzwandile Masondo (uyaphindvwa kubekwa);
c. Mk. Pamella Mhlarhi;
d. Mnu. Samuel Molefi;
e. Dkt. Ntombifuthi Nxumalo;
f. Mnu. Bonga Makhanya;
g. Adv Vhongani Masondo; kanye
h. neMnu. Masibulele Phesa.
16. Kukhetfwa kwemalunga eBhodi yeBhange Lekutfutfukisa LaseNingizimu Afrika
a. Mnu. Bongani Nqwabana (uyaphindvwa kukhetfwa);
b. Dkt. Petrus Matji (uyaphindvwa kukhetfwa);
c. Mk. Disebo Moephuli (uyaphindvwa kukhetfwa);
d. Mnu. Joel Netshitenzhe (uyaphindvwa kukhetfwa);
e. Dkt. Chantal Naidoo (uyaphindvwa kukhetfwa);
f. Solw. Edgar Pieterse (uyaphindvwa kukhetfwa);
g. Mnu. Jonathan Muthige (uyaphindvwa kukhetfwa);
h. Mnu. Barry Hore (uyaphindvwa kukhetfwa); kanye
i. Mk. Mametja Moshe.
17. Kukhetfwa kwemalunga eBhodi Yavelonkhe Yetekugembula.
a. Dkt. Makgathatso Charlotte Chana Pilane-Majake (Sihlalo);
b. Mnu. Kganki Matabane (Sekelasihlalo);
c. Mk. Chuma Fani;
d. Mk. Zoleka Gloria Bula;
e. Mk. Silochini Pillay;
f. Mnu. Milton Ntwana (ummeleli weMaphoyisa);
g. Mk. Niklasina Maria Kruger (ummeleli weLitiko Letekuhwebelana, Imboni Nemncintiswane);
h. Mnu. Khayalethu Ntimbela (ummeleli weTemafa Avelonkhe); kanye
i. Mk. Sizakele Magangoe (ummeleli weLitiko Letekutfutfukiswa Kwetenhlalakahle).
18. Kukhetfwa kwemalunga eBhodi yeNhlangano Yekutfutfukisa Timboni.
a. Mnu. Mabotha Authur Moloto;
b. Mk. Dinao Modirwadi Lerutla;
c. Mk. Victoria Ngwenya;
d. Adv. Fana Joe Nalane;
e. Dkt. Boitshoko Ntshabele;
f. Mnu. Kgathatso Tlhakudi;
g. Mr William Solomon Steenkamp; kanye
h. na-Adv Thandi Orleyn (uyaphindvwa kubekwa).
19. Kubekwa kwemalunga eBhodini yeRand Water
a. Mnu. Gcinumzi Qotywa (Sihlalo);
b. Mk. Phindile Mbanjwa (Sekelasihlalo);
c. Mk. Ayanda Noah;
d. Mnu. Luvuyo Ntoyi;
e. Mk. Lethabo Mashamaite;
f. Mnu. Oliver Josie;
g. Dkt. Mosidi Makgae;
h. Dkt. Rethabile Melamu;
i. Mk. Ayanda Mafuleka; kanye
j. Mkt. Moleboge Bothlale Lekwane.
20. Kukhetfwa kwemalunga eMkhandlu weBhodi Yemafilimu Netindzaba
a. Solw. Siyasanga Tyali (Sihlalo);
b. Mk. Lungelo Dhladhla Nxele (Sekelasihlalo);
c. Adv. Lindelwa Ndziba;
d. Mk. Ditaba Lucy Maraka;
e. Mk. Zandile Gail Mpungose;
f. Dkt. Phosa Jan Mashangoane;
g. Mk. Miriann Maartens;
h. Dkt. Seithati Maria Motebang; kanye
i. naMk. Melanie Roy
21. Kukhetfwa kwemalunga eMtimba Wekweluleka eLitiko Letekutfutfukisa Emabhizinisi Lamancane.
a. Solw. Vusi Gumede;
b. Dkt. Jabulile Msimango-Galawe;
c. Dkt. Nomfundo Mcoyi-Zondo;
d. Mk. Juliet Miyabo;
e. Mnu. Sifiso Skenjana;
f. Mnu. Jacob Gcwili;
g. Mnu. John Jeffrey;
h. Umhlonishwa Dkt. Kgosi Gaboilelwe;
i. Mnu. Siyabulela Xuza; kanye
j. naMnu. Anthony Frank Julies
22. Kukhetfwa kwemalunga langasiwo eSigungu Lesiphetse eBhodini Lebacondzisi beNhlangano Yekutjala Imali Yahulumende (i-PIC)
a. Dkt. Mugwena John Maluleke;
b. Mk. Lindiwe Martha Motshwane;
c. Mk. Reuben Mpono Maleka; kanye
d. naMk. Bulelwa Mabasa.
F. Imikhosi Netikhomfa
1. Inyanga Yetekutfutsa
1.1. INingizimu Afrika itawugubha Inyanga Yetekutfutsa yonkhe inyanga yeMphala. Lenyanga ihlose kuchubela embili tinhlelo tekuphepha emgwacweni kanye nekugcamisa tinzuzo tetemnotfo netenhlalo teluhlelo lwetekutfutsa lolusebenta kahle. Iphindze futsi inikete litfuba lekwatisa sive mayelana nenchubekelembili lekhona ekwakheni kabusha takhiwonchanti tekutfutsa talelive.
2. Inyanga Yetekuphepha Ku-inthanethi
2.1. INingizimu Afrika itawugubha Inyanga Yekucwayisa Ngekuphepha Ku-inthanethi ngeMphala kute kucapheliswe futsi kugcugcutelwe kuphepha kudijithali kanye nekucinisela. Emalunga emmango ayacelwa kutsi ahlale acaphele, atiphatse ngendlela lenesibopho ku-inthanethi futsi acinise kufundza kwawo nge-inthanethi kute ativikele, lwati lwawo loluphatselene nawo kanye netintfo tawo letisetjentiswako etingotini te-inthanethi.
3. Umhlangano we-136 weMalunga e-Geospatial
3.1. INingizimu Afrika itawubamba Umhlangano Wemalunga e-Open Geospatial Consortium (i-OGC) we-136 eKapa kusukela mhla ti-12 kuya kumhla tinge-15 Imphala 2026, lokube kwekucala kutsi lomcimbi lomkhulu wemhlaba wonkhe we-geospatial Consortium ubanjelwe e-Afrika.
3.2. I-OGC ihlanganisa ndzawonye baholi bahulumende, ema-ejensi ekwenta emabalave, bacwaningi, tinkampani tebucwepheshe, tingcweti temazinga, batfutfukisi kanye nebasunguli labavela e-Afrika yonkhe kanye nasemhlabeni wonkhe kute babambisane ngelikusasa lebuchwepheshe bemhlaba kanye nekusebentisana.
3.3. Kubamba lomcimbi kutawucinisa sikhundla seNingizimu Afrika njengemholi ekulawuleni lwati lwemhlaba, kukhutsate kwemukelwa kwemazinga emave emhlaba kanye nekutfutfukisa kubambisana e-Afrika yonkhe kanye nemmango wemhlaba.
4. Ingcungcutsela yeMhlabuhlangene ye-15 Yekuvimbaa Bugebengu Nebulungiswa Betebugebengu (Ingcungcutsela Yetebugebengu)
4.1. INingizimu Afrika ihlanganyela eNgcungcutseleni Yemhlabuhlangene ye-15 Yekuvikela Bugebengu Nebulungiswa Lebugebengu lebanjelwa e-United Arab Emirates kusukela mhla tinge-26 Inyoni kuya kumhla tinge-1 Imphala 2026.
4.2. Lengcungcutsela itawuhlola timphendvulo temhlaba wonkhe etinsayeya tebugebengu letigucukako, letifaka ekhatsi leto letivela enchubekelembili yetebucwepheshe, ngalesikhatsi kugcugcutelwa kubambisana kwemave emhlaba kanye nekucinisa tinhlelo tebulungiswa tebugebengu.
4.3. Lengcungcutsela iniketa iNingizimu Afrika inkhundla lebalulekile kutsi ifake sandla futsi izuze ekutfutfukisweni kwemtsetfo kanye nenchubomgomo yemave emhlaba, yabelana ngalokuhlangenwe nako kwavelonkhe kanye netindlela letinhle kakhulu tekusebenta kanye nekuchubela embili kubusa kwemtsetfo kanye nentfutfuko lesimeme.
4.4. Umhlangano we-Afrika Wehayidrojini Lenganukubeti Imvelo 2026
Ikhabhinethi yemukele Ingcungcutsela ye-Afrika Yehayidrojini Lenganukubeti Imvelo yanga-2026 lebe yiphumelelo lebeyibanjelwe eKapa kusukela mhla ti-15 kuya kumhla tinge-16 Inyoni 2026 ngaphasi kwengcikitsi letsi: “Kususa Umkhakha Wehayidrojini Lehlobile wase-Afrika kusuka ku-PowerPoint kuya ku-Gigawatts”. Lombutsano wacocisana ngenchubekelembili mayelana nekucala kusebenta kwemiklamo, kusekela ngetimali, sakhiwonchanti kanye nekutfutfukiswa kwetimboni eNingizimu Afrika kanye nakulo lonkhe lelivekati. ENingizimu Afrika, letintfutfuko takha incenye yeLuhlelo Lwetinsita Loluhlanganisiwe loluyindlela leyinhloko yekutjala imali yekuniketa gezi – lokuhloswe ngako kuhlanganiswa lokulinganiselako, lokunekhabhoni lencane. Lombutsano uphindze futsi waniketa lwati lolusha mayelana neligagasi lekucala lephrojekthi yehayidrojini lenganukubeti imvelo.
Loku kufaka ekhatsi i-Phelan Green Group’s Electro-Sustainable Aviation Fuel Project eSaldanha Bay. I-Phelan itibophetele ngetigidzi letinge-US$100 futsi kwakha kulindzeleke kutsi kucale ngekota yekucala ya-2027. Lamanye emaphrojekthi kuleligagasi lekucala afaka ekhatsi i-Coega Green Ammonia Project eMphumalanga Kapa, leseyicedzile umsebenti wekulungiselela kusenesikhatsi; Iphrojekthi Yensimbi Lencishiswe Ngalokucondzile ye-Saldanha Hydrogen eLugwini LwaseNshonalanga, lesesigabeni sekucala kwekutsi ingakhonakala; Indzawo Yekugcina Emandla yasePrieska eNyakatfo Kapa, umklamo we-ammonia lenganukubeti imvelo njengamanje losesigabeni sekutfutfukiswa; Bakhiciti Be-e-Fuels Leluhlata Umhubhe We-Methanol Loluhlata, lohlose sidzingo saseYurophu futsi usesigabeni sekucala kwekutsi kungenteka; kanye nePhrojekthi Yetisombululo teHayidrojini Lenganukubeti Imvelo, lohloselwe kakhulu emakethe yaseNingizimu Afrika futsi seyiphotfule idizayini yayo yebunjiniyela lebonakalako.
G. Tigameko tekudubula letenteka ngemuva kweMhlangano weKhabhinethi
1. Kudutjulwa eWedela, eCarltonville West Rand, eGauteng
1.1 Hulumende utfumela emavi akhe endvudvuto emindenini nebangani balabahlukunyetwa laba-18 lababulawa endzaweni yekucisha koma eWedela, eCarltonville eWest Rand lapho khona emadvodza lasiphohlongo langakatiwa laphetse tibhamu adubula bantfu labebatsenga.
1.2 Bantfu labalishumi nesikhombisa babulawa kuleyondzawo kantsi lomunye umuntfu washona ngemuva kwesikhatsi ngenca yemanceba. Labanye bantfu laba-18 balimele futsi bayiswa esibhedlela. Labasihlanu basesimeni lesibucayi.
1.3 Labane kuphela labashonile labakhonjiwe futsi hulumende uncenga bantfu kutsi bahlole tihlobo tabo letihlala kulendzawo bese babika bantfu labalahlekile emaphoyiseni.
1.4 Kushiswe timoto letimbili futsi kwebiwe bomakhalekhikhini. Emaphoyisa alandzelela basolwa labasiphohlongo labahlobene naletigameko tekudubula.
2. Kudutjulwa kwebantfu eLwandle, eKapa
2.1 Hulumende utfumela emavi akhe endvudvuto emindenini nakubangani balabahlukunyetwa laba-10 lababulawa eLwandle, eKapa ngeMgcibelo kusihlwa, lapho khona labahlaselwe labasihlanu bashona ngaleso sikhatsi kantsi labanye bashona basendleleni leya esibhedlela.
Emacembu eluphenyo lanetifundvo letinyenti akhona kute aletse labente lobugebengu lobubi kakhulu kutsi bajeziswe.
H. Imilayeto
1. Emavi ekulila nekudvudvuta
Ikhabhinethi ivakalise emavi ekulilela nekudvudvuta bangani nemndeni wa:
• Mnu. Enos Mafokate, umgibeli wemahhashi lodvumile emhlabeni wonkhe futsi longumncintiswano wekucala wekugcuma kwebantfu labamnyama. Waphindze futsi waba ngumsunguli weSoweto Equestrian Centre, sikolwa sekugibela emahhashi futsi waba ngumemukeli weMklomelo Wemphumelelo Yemphilo Yonkhe eMiklomelweni Yetemidlalo yase Ningizimu Afrika.
• Imindeni yalabo labashone engotini yemgwaco i-N1 letsatse timphilo tebantfu labange-21 eNshonalanga Kapa; kanye nekushayisana kwetimoto emgwacweni lokhokhelwako i-N17 eMpumalanga lokutsatse timphilo tebantfu labasiphohlongo.
• Mnu. Owen Ndlovu, lobekangumsakati wetemidlalo we-SABC kanye nesishoshovu semculo lobekatsandza kakhulu imboni yekudala kanye nebetindzaba, temidlalo futsi bekagcugcutela emalungelo emaciko.
• Umshayeli wemjaho, Mnu. Robert Wolk, lomunye webacudzelani labaphumelelako kakhulu eNingizimu Afrika emdlalweni wetimoto, lonemsebenti lotsatsa iminyaka lecishe ibe ngemashumi lamatsatfu. AbenguShampeni we-SA Formula Volkswagen nga-2013, umncintiswano we-Fomula 1600 nga-2015, shampeni we-SA GTC lolandzelanako nga-2021 nanga-2022 kanye naShampeni weTimoto Tekuvakasha tase-SA nga-2024.
2. Tihalaliso
Ikhabhinethi ihalalisela:
• Licembu le-Springbok ngekuncoba luchungechunge lweMncintiswano Lomkhulu Wembhoco ngekulwa ne-All Blacks kanye naSiya Kolisi ngekuba ngukaputeni we-Springbok lophumelelako kakhulu ngekuncoba ema-Test lange-56.
• IMamelodi Sundowns ngekuncoba Indzebe ye-FIFA yase-Afrika – yase-Asia ngemuva kwekutfola kuncoba nga 2-1 ngetulu kwetindvuna tase-Asia, i-Al-Ahli.
• Mnu. Bayanda Walaza ngekuncoba umncintiswano wemamitha langu-100 wemadvodza eMhlanganweni Wemhlaba Wonkhe waseRovereto, lapho abeka khona irekhodi lekuhlangana lemizuzwana lengu-9.91. Waphindze wavela ancobile ku-100 m eMhlanganweni Wemidlalo yaseSerbia eSmederevo, eSerbia.
• Mnu. Sinesipho Dambile ngekuba sesibili emncintiswaneni wekugcina wemamitha lange-200 wemadvodza kuma-Diamond League eBrussels.
• Mnu. Xola Magwaza ngekuba ngumuntfu waseNingizimu Afrika wekucala kutfola sicoco sendzawo yonkhe yemvelo levulekile eNhlanganweni Yekwakha Umtimba Wemvelo Yemhlaba Wonkhe/Inhlangano Yekwakha Umtimba Wemvelo Yebungcweti i-Natural Universe eSingapore.
• IKyalami Grand Prix Circuit ngekukhetfwa kutsi ibambe Luchungechunge Lwe-Michelin 24H loluhlonishwako kusukela mhla tinge-8 kuya kumhla tinge-10 Indlovana 2027, lokusho lizinga lelibalulekile lemlandvo njengobe lomncintiswano wenta umncintiswano wawo wekucala emhlabatsini wase-Afrika. Lomcimbi utawufaka ekhatsi umjaho wekucinisela lokhatsatako wema-awa lange-24 endzaweni yemjaho lehamba embili kulelive eMidrand.
• Licembu lebhola lenethi labomake baseNingizimu Afrika, i-SPAR Proteas, ngekucedza njengesikhundla sesibili kuNdzebe Yebhola Lenethi ya-Afrika yanga-2026 lebeyibanjelwe eKenya.
• Licembu lebhola lenethi lemadvodza laseNingizimu Afrika, i-Protea Warriors, ngekugcina umchele walo welivekati kuNdzebe Yebhola Lenethi ya-Afrika yanga-2026 lebeyibanjelwe eKenya.
• Umdlali wesibhakela waseNingizimu Afrika, Mnu. Ricardo Malajika, ngekuncoba Umncintiswano Wemhlaba Wesisindvo Setindiza Lesikhulu se-WBC eTokyo, eJapan.
• INingizimu Afrika ngekuwina indondo yesiliva eKunakekeleni Tindizamshini eMncintiswaneni Wemakhono Wemhlaba wanga-2026 eShanghai, eRiphabhulikhi Yebantfu YaseShayina. Lelive belimelelwe bafundzi labange-29 labacudzelana emakhono lange-27, bajoyina labacishe babe ngu-1 400 labacudzelana nabo labavela emaveni langetulu kwa-90.
• Licembu lesive lelibhola letinyawo laseNingizimu Afrika lebantfu labangaphansi kweminyaka lenge-20, Amajita ngekuncoba Umncintiswano we-COSAFA Weminyaka lengephansi kwalenge-20 futsi ngaso sona leso sikhatsi afaneleke kuNdzebe Yetive Ye-Afrika yeNhlangano Yebhola Letinyawo Yase-Afrika (i-CAF) Yebantfu Labangaphansi kweminyaka lenge-20.
• Bafana Bafana, licembu lelive lelibhola letinyawo ngekuncoba kwalo i-Equatorial Guinea nga-2 -1.
Sikhishwe egameni leKhabhinethi:
Indvuna eHhovisi laMengameli, Mk. Khumbudzo Ntshavheni
Lusuku: mhla tinge-29 Inyoni 2026
Luhlelo Lwahulumende Lwetekuchumana Nelwatiso (i-GCIS)
Tsintsa: Mk. Nomonde Mnukwa: Libambelamcondzisi Jikelele Makhalekhikhini: 083 653 7485
Sitatimende Semhlangano WeKhabhinethi wangaLesitsatfu, mhla ti-23 Inyoni 2026
Issued by
More on

