A. EZINGUNDABAMLONYENI
1. IKhabinethi ikhalima ukwanda kwezehlakalo zeNturhu eQothele bobuLili obuThileko nokuBulawa kwabantu abasikazi (-GBVF) nokubulawa kwabantu bengubo
1.1. IKhabinethi ihlanganyela nelizwe ekukhalimeni izenzo ze-GBVF, begodu iyalila ngokubulawa ngesihluku kwabantu bengubo ababunane eendawei ezihlukeneko ezakhele uMasipala omKhulu we-Ekurhuleni, eGauteng. Inani selikhuphukile laba li-13.
1.2. IKhabinethi yamukela ukubotjhwa kwabasolwa abane mayelana nokubulawa kwabantu abathathu. Abasolwa basagcinwe ejele ngemva kokwalelwa ibheyili ngesikhathi bavele ekhotho.
1.3. IKhabinethi isekela umlayezo kaMengameli uRamaphosa oqaliswe esiQhemeni sezamaPhenyo semiKhakha eHlukeneko esirholwa ngezemiSebenzi yeButho lamaPholisa weSewula Afrika, ukobana lenze msinya libophe beligwebe abenzi bezehlakalwezi zokubulala. Isiqhemesi siphenya abantu abanengana esibasolako.
1.4. Ukwanda kwezehlakalo ze-GBVF – khulukhulu ukubulawa kwabantu bengubo, okukubulawa okuhlosiweko komuntu wengubo ngiloyo atjhidelene naye – kufanele kuphakamise isitjhaba sithathe amagadango wokuvikela abantu bengubo bavikelwa madoda, imindeni, imiphakathi nesitjhaba ngokunjalo.
1.5. Ngokufanako, bomthetho kufanele baqinisekise bona labo ababulala abantu bengubo bayatholakala begodu baqalane nesandla somthetho, njengombana imithetho yakhitjelelwa kobana ubulelesi be- GBVF buqiniselwe isandla somthetho.
1.6. Urhulumende uzokuragela phambili nokwenza koke okusemandlenakhe ukukhuthaza ukuphepha nehlalakuhle yabantu bengubo nabentwana emphakathini welizwe lekhethu. Soke, abantu bembaji nebengubo, asijame ngeenyawo silwisane nenturhu begodu silime indima yethu ekuqedeni i-GBVF.
1.7. IKhabinethi ibiza nanyana ngubani onelwazi ngobugebengu bona abike emapholiseni, adosele inomboro yasimahla yokuKhandela ubuLelesi ku-086 00 10111 nofana i-GBV Command Centre Hotline etholakala ubusuku nemini ku-0800 428 428.
2. Umbuthano we-BRICS
2.1. IKhabinethi yamukele ukuphumelela komButhano we-BRICS wehlandla le-18 obegade ubanjelwe e-New Delhi, e-India, ukusukela nakali-12 ukuya nakali-13 kuKhukhulamungu 2026, ngaphasi kommongo othi: “Ukwakhela Ukubambelela, Ukusungula Okutjha, Ukubambisana Nevikeleko”. Umhlangano lo ubuye waqinisekisa ngobutjha ukuzibophelela kwesiqhemesi ehlelweni lamazwe elingcono ngokufaka nokujamela woke amazwe kunye nokurhwebelana ngemali yekhaya neembadela eziphakathi kwamazwe; ukusekelwa ngeemali kwemithangalasiseko yiBhanka eliTjha leTuthuko; ukubambisana kezedijithali; ituthuko edzimeleleko, ukujamelana nokutjhuguluka kobujamo bezulu kanye nokutholakala kokudla.
2.2. ESewula Afrika, imiphumela yomhlangano lo iqakathekile ngombana isekela iinhloso zelizwe zokurhaba ukuthuthukiswa kwamafemu, ukunabisa ubungeno kezemakethe, ukudosa isisomali kanye nokungezelela inani kumaminerali aqakathekileko. Amaqalontanzi la angaqinisa ukukhiqizwa kwangekhaya, alethele amabhizinisi nabosomarhwebo amathuba, asekele ukuvulwa kwamathuba wemisebenzi begodu aqinisekise bona ukuzuza okukhulu kutholakala emthonjeni wemvelo yesizwe.
3. Zomnotho
3.1. Abakhiqizi bama-Cherry beSewula Afrika bangena emakethe ye-China
3.1.1. IKhabinethi ikuthokozele ukungena kwabakhiqizi bama-Cherry beSewula Afrika emakhethe ye-China kokuthoma ngemva kokusayinwa kwesivumelwano semithethokambiso yobungeno bemakethe phakathi kweSewula Afrika ne-China mhlana abu-8 kuKhukhulamungu 2026. Isivumelwanesi satlikitlwe nguNgqongqotjhe wezokuLima, uNom. Willie Aucamp, kanye nomjameli we-China weZelawulo lePahla eVela kamanye amaZwe (i-China’s General Admnistration of Customs) ngesikhathi soMhlangano wehlandla le-9 waboNgqongqotjhe wezoKuhlanzeka nokuVikelwa kwabaNtu neeNtjalo e-Beijing.
3.1.2. Isivumelwanesi sivulela abakhiqizi beSewula Afrika amathuba wokufikelela kenye yamamakethe amakhulu wama-Cherry ephasini. I-China ingenise pheze amathani ama-586 900 wama-Cherry alinganiselwa enanini elima- US$3.3 yamabhiliyoni (pheze ama-R52.8 yamabhiliyoni) ngomnyaka wee-2025. Ukuvulwa kwemakhethe kulindeleke bona kukhuthaze itjalomali ekukhiqizweni kwama-Cherry begodu kuvule nemisebenzi emitja ema-600.
3.1.3. Ituthuko le iyingcenye yemizamo yokwandisa ukuthuyelwa kwemikhiqizo yezokulima yeSewula Afrika kamanye amazwe nokuhlukanisa amamakethe wamanye amazwe. Ibuye ibambisane nokusetjenziswa kwehlelo le-China lokungabhadelisi intela emikhiqizweni efanelekako yeSewula Afrika, eyathoma ukusebenza mhlana li-1 kuMrhayili 2026.
4. Kubalwa Amalanga Ngaphambi KwamaKhetho waboRhulumende beeNdawo (waboMasipala) Womnyaka wee-2026
4.1. IKhabinethi ikhuthaza boke abavowudi abafanelekako babomazisi abonakeleko nofana abalahlekileko bona bafumane abomazisi abatjha ngokurhabako ngaphambi kwamaKhetho waboMasipaladi azokubanjwa nakama-4 kuSinyikhaba 2026. Izakhamuzi zingavakatjhela i-ofisi yomNyango wezangeKhaya nanyana enye yamabhanka angaphezu kwama-450 ukufaka iimbawo zabomazisi.
4.2. Iimbawo zabavowudi akhethekileko sezivuliwe begodu zizokuvalwa nakali-12 kuSinyikhaba 2026 nge-iri le-17:00. Ivowudu elikhethekileko livumela abavowudi abatlolisileko nabafanelekileko abangakwazi ukuvowuda eentetjhini zabo ngelanga lamakhetho bona bavowude kusese nesikhathi. Amavowudu akhethekileko avulelwe abavowudi abakhubazekileko, bengubo abazithweleko, esele baluphele kanye nabantu abaneembopho eziphathelene nomsebenzi.
4.3. IKhabinethi ikhuthaza boke abantu beSewula Afrika, khulukhulu ilutjha nabazokuvowuda kokuthoma bona basebenzise ilungelo labo lokuvowuda. Ivowudu elinye nelinye liqakathekile begodu lisiza bona intando yenengi yesizwe sekhethu iragele phambili ngokuqina.
4.4. IKhabinethi ibawa iinhlangano zepolitiki kanye nabazijameleko abazokungenela amakhetho ezako bona bahlale bahlonipha imiThetho yokuziPhatha yezamaKhetho begodu babekezelelane kezepolitiki.
5. Amalungiselelo wokugcina weenhlahlubo zikaMethrigi (ie-National Senior Certificate) zomnyaka wee-2026
5.1. IKhabinethi ifisela boke abafundi njengombana bazilungiselela iinhlahlubo zabo z zikaMethrigi zomnyaka wee-2026, ezithoma mhlana ali-13 kuSewula 2026. Kilesisikhathi sokugcina, iinkolo zidzimelele ekubuyelelweni okuhlekekileko nekunikeleni isekelo elingezelelweko kezefundo ukuqinisekisa bonyana abafundi bazilungele iinhlahlubo nofana sebajame ngomumo.
5.2. IKhabinethi ibawa ababelethi nabatjheji babentwana bona batjheje iragelophambili labafundi abangaphasi kwabo begodu bakhe indawo esekelako lapho bangaqalana khona neemfundo zabo. Abafundi bayakhuthazwa bona benze ihlelo lokufunda elikghonakalako begodu bafune iiyeleliso kibotitjhere nofana kibontanga babo lapho banganasiqiniseko ngomsebenzi wabo wesikolo. Nangabe wena nofana umfundi kaMethrigi omtjhejako azizwa agandelelekile, isizo lasimahla liyatholakala ubusuku nemini eZiko labaGandelelekileko nabaKhahlumezekileko leSewula Afrika (i-SADG) ku-0800 12 13 14.
6. Ukuzilungiselela ubujamo bezulu obumbi khulu namagadango wokuphendula
6.1. Urhulumende uragela phambili nokutjheja ubujamo bezulu obumbi enarheni yoke. Ukutjhuguluka kobujamo bezulu kunomthelela ekwandeni kwevamisa nobukhulu bezehlakalo zobujamo bezulu obumbi. Iimphathimandla zeemfunda nabomasipala kufanele zihlale zitjhejile, ziqinise ukulungela begodu zisebenzise amahlelo wokuphendula ebujameni oburhabako lapho kutlhogeka khona.
6.2. Imiphakathi iyakhuthazwa bona itjheje iiyeleliso ezikhutjhwa ngebezemiSebenzi yobuJamo beZulu yeSewula Afrika (i-SAWS) begodu ilandele imihlahlandlela yeemphathimandla zokulawulwa kwehlekelele – khulukhulu eendaweni ezisengozini yeenkhukhula, imimoya enamandla, isinanja nobunye ubujamo obuyingozi.
B. IINQUNTO ZEKHABINETHI
1. UmBikomthethokambiso Obuyekeziweko Wokugcina waboRhulumende beeNdawo zemaKhaya (waboMasipala), 2026.
1.1 IKhabinethi yamukele umBikomthethokambiso oBuyekeziweko waboMasipala, womNyaka wee-2026, njengomhlahlandlela wokutjhugululwa nokuvuselelwa kwehlelo labomasipala. Ukubuyekezwa lokhu komBikomthethokambiso kuligadango elithethwe njengependulo yeentjhijilo eziragako zokuphatha, zeenjamiso, zeemali kanye nokulethwa kwezenzelwa eziqalene nabomasipala.
1.2 UmBikomthethokambiso lo uphendula ngokuqinisa ukusetjenziswa, ukuziphendulela, ukukhambisana kweenjamiso kanye nokudzimelela kezeemali.
1.3 IKhabinethi ibuye yasekela ukusungulwa komKhandlu oPhethe iTjhuguluko onomkhawulo wesikhathi kanye nehlelo elihlanganisiweko lokuphumelelisa ngeengaba urhulumende ngokuphelela kwakhe, elirholwa ngokubambisana mNyango wokuBusa ngokuBambisana, i-Ofisi lakaMengameli kanye neZiko leeMali zeliZwe ukuqinisekisa ukulethwa kwamatjhuguluko.
2. Ukuhlukaniswa kweBandla lakwa-Transnet leenTetjhi zemiKhumbi yeliZwe (i-TNPA) kanye namatjhuguluko abanzi kezeenthuthi nezokuthuthwa kwepahla
2.1 IKhabinethi ithole umbiko ngeragelophambili lokuqaliswa kwamatjhuguluko kezeenthuthi nezokuthuthwa kwepahla ahlose ukuthuthukisa ukusebenza, ukuthembeka komthangalasisekelo kanye nokuphalisana kwehlelo lokuthuthwa kwepahla eSewula Afrika.
2.2 IKhabinethi isekele ukuhlukaniswa kwe kweBandla lakwa-Transnet leenTetjhi zemiKhumbi yeliZwe (i-TNPA) ukwenzela bonyana isebenze njengekhamphani ejame yodwa ephethwe ngurhulumende.
2.3 IKhabinethi ivume bona i-TNPA irhubhulule ngokukghonakala kokuba nombambisani wesabelo esincani ovela kesinye seenjamiso zelizwe zetuthuko ezisekela ngeemali (ama-DFI).
2.4 Iinkambisolawulo ekuzokusekelwa kizo ukuhlukaniswa lokhu zihlanganisa ukubonelelwa okufanele i-Transnet ngokuhlolwa okuzijameleko kwenani le-TNPA; ukunzinza kezeemali kwesikhathi eside; ukwabiwa ngokulinganako kweenkolodo neembopho phakathi kwe-Transnet Group ne-TNPA; ukuvikelwa kwabasebenzi nabathengi; ukugcinwa kwamandla wombuso wokuphatha nokulawula imithangalasisekelo weentetjhi zemikhumbi yelizwe; kanye nokwenza ngcono amakghono wesisomali nokuthuthukiswa komthangalasisekelo.
3. Ukuqinisekiswa Kwesivumelwano Sokukhandelwa Kwezenzo Ezingasisethethweni Ezihlobene Neemphaphamtjhini Zamazwe Ngamazwe Zokuthutha Abantu Nomthethokambiso Ongezelela Isivumelwano Sokukhandela Ukuthathwa Kwesiphaphamtjhini Okungasi Semthethweni
3.1. IKhabinethi ivume ukuthunyelwa ePalamende kwesiVumelwano sokuKhandelwa kweZenzo ezingasisemThethweni eziHlobene neemPhaphamtjhini zamaZwe Ngamazwe zokuThutha abaNtu nomThethokambiso ongezelela isiVumelwano sokukhandela ukuThathwa kwesiPhaphamtjhini okungasi semtheThweni.
3.2. Isivumelwanesi siqinisa iphahla lomthetho leentjhbatjhaba lokulwa nobungozi obuvelako emphamphamtjhinini ezithutha abantu besenze ngcono ivikileko emkhakheni wezeemphaphamtjhini ephasini loke.
3.3 Isivumelwanesi sibuye senze ubugebengu, phakathi kokhunye, ukusetjenziswa kweemphaphamtjhini ezithutha abantu ukubangela ukufa, ukulimala okukhulu emzimbeni nofana umonakalo omkhulu; ukusetjenziswa kweemphaphamtjhini njengesikhali, ukukhitjhwa kwezinto eziphilako, amakhemikhali nofana zenutliya eemphaphamtjhinini nofana ngokuphambana neemphaphamtjhinini; kanye nokuhlaselwa ngokwe-inthanethi eenkhungweni zokunqophisa ukukhamba kweemphaphamtjhini.
4. IPhahla LomThethokambiso WeliZweloke Wokukhumbula AmaGugu
4.1 IKhabinethi ivume iPhahla lomThethokambiso weliZwe wokuKhumbula amaGugu ukwakha iphahla elihlangeneko lokuhlela, ukuphatha nokusebenzisa amaphrojekthi wokukhumbula amagugu kiyo yoke imikhakha karhulumende.
4.2 Umthethokambiso lo ukhuthaza iindlela ezidzimeleleko nezonga iindleko ekukhumbuleni amamagugu, ngesikhathi uqinisa ibumbano lomphakathi, ukwakha ubuzwe, ukubuyisana kanye nobunikazi besizwe.
4.3 Uzakuthuthukisa godu nokuhlanganyela, ukuziphendulela kanye nokunzinza kwesikhathi eside kwamaphrojekthi wamagugu.
5. Ukuba nguSihlalo kweSewula Afrika, weForamu yemiKhulumiswano ye-India, i-Brazil, i-Sewula Afrika (i-IBSA) kusukela ngomnyaka wee-2026 ukuya emnyakeni wee-2027
5.1. IKhabinethi yamukele amaqalontanzi kanye nemiphumela ezakwethulwa yokuba nguSihlal.o kweSewula weForamu yemikhulumiswano ye-India, i-Brazil, i-Sewula Afrika (i-IBSA) kusukela ngomnyaka wee-2026 ukuya kumnyaka wee-2027 ngaphasi kommongo othi: “Ukuthula, Ipumelelo neTuthuko”.
5.2. Ukuba nguSihlalo kweSewula Afrika kuzokuqinisa ukubambisana kwamazw aseSewula, kukhulise zamarhwebo, itjalomali kanye nokubambisana kweemboni, ngesikhathi sokuthuthukiswa ukukhula okudzimeleleko eendaweni zegezi, ukusungula nethekhnoloji, ngesikhathi kuqinisa ubudlelwano phakathi kwabantu ngezemidlalo namasiko.
6. UMbiko Wobulunga beliZwe oya eKomidini yaboSolwazi ngamaLungelo neHlalakuhle yomNtwana (i-ACERWC)
6.1. IKhabinethi yamukele ukukhanjiswa koMbiko weSewula Afrika wobuLunga beliZwe ukuthunyelwa kuKomidi yaboSolwazi ngamaLungelo neHlalakuhle yomNtwana (i-ACERWC).
6.2. ISewula Afrika yethula umbiko wayo wesibili wesikhathi esihleliweko ngoKhukhulamungu 2023, kanti umbiko wanje kufanele ukhanjiswe ekupheleni kwakaKhukhulamungu 2026. Umbiko lo uhlathulula amagadango womthetho, iinjamiso kanye nemithethokambiso athathiweko ukuvikela nokuthuthukisa amalungelo wabentwana kanye neendlela zokulungisa ezisetjenzisiweko ukuqalana nemibono yokugcina eyenziwa yikomidi embikweni wonyaka wee-2023.
C. OKUBIKELWE IKHABINETHI
1. Umbiko wokuHlaziya amaHlelo aHlangeneko weTuthuko kanye neHlelolinye lomFuziselo wokuThuthukiswa kweenYingi ngokombono woBulili, iLutjha nokuKhubazeka
1.1. IKhabinethi ithole Umbiko wokuHlaziya amaHlelo aHlangeneko weTuthuko kanye neHlelolinye lomFuziselo wokuThuthukiswa kweenYingi (i-DDM) ngokombono woBulili, iLutjha nokuKhubazeka.
1.2. Ukuhlaziywa kwamaHlelomanye we-DDM kuveza bona ukuhlelwa komthangalosisekelo eeyingini zoke akuqaleleli ngokwaneleko amaqalontanzi wabantu bengubo, ilutjha nabantu abanokukhubazeka, khulukhulu nangabe kuhlolwa ngehlangothini lomthelela.
1.3. Ukuhlaziywa lokhu kubuye kuveze bona amagadango aqalene ne-GBVF nokuhlukunyezwa ngokomseme azakuhlala anganeli begodu angalingani phakathi kwabomasipala.
1.4. IKhabinethi isekele ukusetjenziswa kweemphakamiso ezamukeliweko eminyangweni efaneleko yelizwe neemfunda ngokweenqunto ezivunyiweko minyango kazweloke neyemfunda, ngokuqalwa njalo kweragelophambili lomNyango waboMma, iLutjha nabaNtu abaKhubazekileko.
2. Umthelela we-El Niño Ekuvikelekeni Kwamanzi
2.1. IKhabinethi ithole umbiko ngomthelela ongaba khona we-El Niño okulindeleke ngomnyaka wee-2026/27 ekuvikelekeni kwamanzi kanye namagadango asetjenziswako ukunciphisa ubungozi obukhambisana nayo.
2.2. IKhabinethi iqale bona ubujamo obulindelekileko be-El Niño angeze bandise ubungozi bokutholakala kwemithombo yamanzi kwaphela, kodwana buzokubuya bube nomthelela omubi emkhakheni wezokulima nekuvikelekeni kokudla kanye nakezinye iinkoro zomnotho ezisebenzisa amanzi khulu, okunomthelela eendlekweni zokuphila eziphezulu kanye nepilo yabantu beSewula Afrika.
2.3. Urhulumende uqinisa amano wokuzilungiselela isomiso kanye nezinye iindlela ezingavikela ilizwe emtheleleni omumbi lo. Isiqhema sabosolwazi seminyango ehlukeneko sele sithomile ukuhlela amagadango ahlangeneko wokuphendula.
2.4. IKhabinethi ibawe boke abantu beSewula Afrika bona basebenzise kuhle amanzi begodu basekele imizamo yokonga amanzi ukuze kuncitjhiswe ukugandeleleka kwamahlelo aphakela amanzi ngesikhathi sehlobo.
D. IMITHETHOMLINGWA
1. Umthethomlingwa Wokulawulwa Kwekoro Yesikhala Semkayini weSewula Afrika, womNyaka wee-2026
1.1. IKhabinethi yamukele ukukhutjhwa komThethomlingwa wokuLawulwa kweKoro yesiKhala semKayini, 2026 ukwenzela bona umphakathi uphawule ngawo. Umthethomlingwa lo uhlose ukusula umthetho i-Space Affairs Act womnyaka we-1993 ophelelwe sikhathi begodu uhlome iphahla lanje lokulawula ikoro yesikhala semkayini eSewula Afrika. Umthethomlingwa lo uzokunqophisa iphahla leSewula Afrika lokulawula isikhala semkayini namazinga neembopho zamazwe ngamazwe atjhuguklukako. Uzokubuye usekele ukuzijamela kweSewula Afrika kwamanye amazwe nabasebenzisi bawo ngokuthola idatha yesikhala semkayini etlogeka khulu ekuthathweni kweenqunto zemithethomgomo erhabekako mayelana nokungenelela kwakarhulumende, ngesikhathi uqinisa ukuthembeka kwelizwe leli njengomsebenzisi olungileko wesikhala semkayini ongaphandle. Ubuye uqalane neenkhala ekufakweni kweembopho zemvumelwano zamazwe ngamazwe emthethweni wangekhaya.
1.2. Umthetho ophakanyiswako lo uzokulawula imisebenzi evelako yezerhwebo lesikhathi semkayini; uqinise ukutjhejwa nokunqophiswa kwekoro yezomkayi; unikele ngeemfuneko zeembopho netjhorensi; begodu uqinisekise ukukhambisana neembopho zamazwe ngamazwe zeSewula Afrika. Uzokubuya wenze indawo efanele itjalomali, ukusungula izinto ezitjha, irhubhululo kanye nokuthuthukiswa kwamakghono; ngesikhathi usekela ukukhula kwamakghono wekhaya kwezesikhala semkayini namathuba wezerhwebo.
2. Umthethomlingwa Weembonelelo Zezifo Eziphathelene Nomsebenzi Emamayini Nemisebenzini Elawulwako, 2025
2.1. IKhabhinethi ivume ukukhutjhwa komThethomlingwa weemBonelelo zeziFo eziPhathelene nomSebenzi eeMayini nemiSebenzini eLawulwako, 2025 ukuze umphakathi uphawule ngayo.
2.2. Umthethomlingwa lo uhlose ukusula umThetho weziFo eziPhathelene nomSebenzi eeMayini nemSebenzini womnyaka we-1973 esele uphelelwe sikhathi begodu uhlome ihlelo lanje, elisebenza kuhle nelifikelela lula lokuphathwa kweembonelelo sezifo ezitholakala emsebenzini emkhakheni wezemayini.
2.3. Umthetho ophakanyiswako lo uzokuqinisa ukufanisa, ukulandelelwa, ukuhlolwa kwezepilo kanye nokuncephezelwa kwabasebenzi bemayini wanje nakilabo ekhebaba khona abatholakale benezifo zasemsebenzini ezifanele ukuncephezeliswa, ngesikhathi kuthuthukiswa ukufinyelela ezinzuzweni neensizeni ezihlobene nazo ebasebenzini babo abathintekileko.
2.4. Umthethomlingwa lo ubuye unikele ngokusungulwa kweBandla leemBonelelo zeeMayini nemiSebenzi eliphethwe ngurhulumende, ezoba nesibopho sokuphatha amatleyimu, ukubhaelwa kweencephezelo kanye neensiza zokuseka ezihlobene nalokho, ngaleyo ndlela ithuthukise ukuziphendulela nokuphakelwa kwezenzelwa ehlelweni leembonelelo.
A. UKUQATJHWA
Koke ukuqatjhwa kulawulwa kufakazeleka kweencwadi zefundo ezikhambisana nomsebenzi umuntu aqatjhelwe wona kunye nokuhlanjululwa kwegama lomuntu okufaneleko.
1. UNom. Zane-Udien Dangor njengoMnqophisimazombe emNyangweni wezoBudlelwano namaZwe ngamaZwe nokuBambisana (ukwelulwa kwekontraga).
2. UDorh. Sean Douglas Phillips njengoMnqophisimazombe emnNyangweni wezaManzi nokuHlwengisa (ukwelulwa kwekontraga).
3. UNom. Milingoni Fhulufhelo Lloyd Nedohe njengomNqophisi Zombelele keokuThintana kukaRhulumende nokuNikela ngeLwazi (GCIS).
4. UMm. u-Avril Halstead esikhundleni sokuba mNqophisi Jikelele: Asset and Liability Management e-National Treasury.
5. UMm. uThandazile Francisca Mnguni esikhundleni sokuba liSekela lomNqophisi Zombelele: IHlelo lemiSebenzi yomPhakathi (i-CWP) emnNyangweni wokuBusa ngokuBambisana.
6. UMm. uSibongile Mpofu esikhundleni sokuba liSekela lomNqophisi Zombelele: Corporate Services emNyangweni wokuBusa ngokuBambisana.
7. UDorh. Nontsikelelo Ingrid Manzini-Matebula esikhundleni sokuba liSekela lomNqophisi Zombelele: Monitoring, Evaluation, Research and Coordination emNyangweni waboMma, iLutjha nabaNtu abaKhubazekileko (i-DWYPD).
8. UMm. Tirhane Alinah Fosi esikhundleni sokuba ngu-CEO we-Government Printing Works.
9. UNom. Johannes Makgokolla Moholola esikhundleni sokuba ngu-CEO we-Air Traffic and Navigation Services.
10. UNom. Siphamandla Mthethwa esikhundleni sokuba ngu-CEO we-Airports Company South Africa.
11. UNom. Waseem Carrim esikhundleni sokuba ngu-CEO we-Road Accident Fund (RAF).
12. UNom. Alford Sifiso Nsibande esikhundleni sokuba ngu-CEO we-Independent Development Trust.
13. Ukubuyiselwa esikhundleni kukaSihlalo weBhodi ye-Eskom: UDorh. Mteto Nyati
14. Ukuqatjhwa kwamalunga weBhodi ye-Council for Geoscience
a. UNom. Kelepile Dintwe (ukubuyiselwa esikhundleni sikaSihlalo);
b. UDorh. Mayshree Singh (ukubuyiselwa esikhundleni);
c. UDorh. Siyanda Mngadi (ukubuyiselwa esikhundleni);
d. UMm. Thobeka Njozela (ukubuyiselwa esikhundleni);
e. UDorh. Mdu Zakwe;
f. UNom. Lindelani Mudau (umjameli womNyango wezeNjiwa neeNsiza zePhetroliyamu);
g. UDorh. Patience Gwaze (umjameli womNyango wezamaHlathi, zokuThiya nezeMvelo);
h. Umm. Millicent Solomons; kanye
i. UNom. Musa Mabuza (Ngokwesikhundla).
15. Ukubekwa kweBhodi ye-African Exploration Mining Finance Corporation
a. UNom. Bernad Swanepoel (ubuyiselwa esikhundleni sokuba nguSihlalo);
b. UNom. Mzwandile Masondo (ukubuyiselwa esikhundleni);
c. UMm. Pamella Mhlarhi;
d. UNom. Samuel Molefi;
e. UDorh.Ntombifuthi Nxumalo;
f. UNom. Bonga Makhanya;
g. Adv. uVhongani Masondo; kanye
h. UNom. Masibulele Phesa.
16. Ukuqatjhwa kwamalunga weBhodi yeBhanka yezokuThuthukiswa kwe-Afrika engeSewula
a. UNom. Bongani Nqwabana (ubuyiselwe esikhundleni);
b. UDorh. Petrus Matji (ubuyiselwe esikhundleni);
c. Uksz. Disebo Moephuli (ubuyiselwe esikhundleni);
d. UNom. Joel Netshitenzhe (ubuyiselwe esikhundleni);
e. UDorh. Chantal Naidoo (ubuyiselwe esikhundleni);
f. UPhrof. Edgar Pieterse (ubuyiselwe esikhundleni);
g. UNom. Jonathan Muthige (ubuyiselwe esikhundleni);
h. UNom. Barry Hore (ubuyiselwe esikhundleni); kanye
i. UMm. Mametja Moshe.
17. Ukuqatjhwa kwamalunga weBhodi yezokuGembula yeliZweloke
a. UDorh. Makgathatso Charlotte Chana Pilane-Majake (uSihlalo);
b. UNom. Kganki Matabane (uSekela Sihlalo);
c. UMm. Chuma Fani;
d. UMm. Zoleka Gloria Bula;
e. UMm. Silochini Pillay;
f. UNom.Milton Ntwana (umjameli wamapholisa);
g. UMm. Niklasina Maria Kruger (umjameli womNyango wezeRhwebo, Iimboni nokuPhalisana);
h. UNom. Khayalethu Ntimbela (umjameli woMgcinimafa wezweLoke); kanye
i. UMm. Sizakele Magangoe (umjameli womNyango wezokuThuthukiswa komPhakathi).
18. Ukuqatjhwa kwamalunga weBhodi yeHlangano yezokuThuthukiswa kwamaBubulo
a. UNom. Mabotha Authur Moloto;
b. UMm. Dinao Modirwadi Lerutla;
c. UMm. Victoria Ngwenya;
d. Adv. uFana Joe Nalane;
e. UDorh. Boitshoko Ntshabele;
f. UNom. Kgathatso Tlhakudi;
g. UNom. William Solomon Steenkamp; kanye
h. Adv. Thandi Orleyn (ubekwe ngobutjha).
19. Ukuqatjhwa Kwamalunga weBhodi ye-Rand Water
a. UNom. Gcinumzi Qotywa (uSihlalo);
b. UMm. Phindile Mbanjwa (uSekela Sihlalo);
c. UMm. Ayanda Noah;
d. UNom. Luvuyo Ntoyi;
e. UMm. Lethabo Mashamaite;
f. UNom. Oliver Josie;
g. UDorh. Mosidi Makgae;
h. UDorh. Rethabile Melamu;
i. UMm. Ayanda Mafuleka; kanye
j. UMm. Moleboge Bothlale Lekwane.
20. Ukuqatjhwa kwamalunga weBhodi yomKhandlu wezamaFilimu nemiTlolo (i-FPB)
a. UPhrof. Siyasanga Tyali (uSihlalo);
b. UMm. Lungelo Dhladhla Nxele (uSekela Sihlalo);
c. Adv. Lindelwa Ndziba;
d. UMm. Ditaba Lucy Maraka;
e. UMm. Zandile Gail Mpungose;
f. UDorh. Phosa Jan Mashangoane;
g. UMm. Miriann Maartens;
h. UDorh.Seithati Maria Motebang; kanye no
i. UMm. Melanie Roy.
21. Ukuqatjhwa kwamalunga womKhandlu wokweLuleka emNyangweni wezokuThuthukiswa kwamaBhizinisi amaNcani.
a. UPhrof. Vusi Gumede;
b. UDorh. Jabulile Msimango-Galawe;
c. UDorh. Nomfundo Mcoyi-Zondo;
d. UMm. Juliet Miyabo;
e. UNom. Sifiso Skenjana;
f. UNom. Jacob Gcwili;
g. UNom. John Jeffrey;
h. Indlovukazi uDorh. Kgosi Gaboilelwe;
i. UNom. Siyabulela Xuza; kanye no
j. UNom. Anthony Frank Julies.
22. Ukubekwa kwamalungu angasiwo abaphathi beBhodi yabanqophisi beHlangano yokuTjalwa kweeMali zomBuso (PIC)
a. UDorh. Mugwena John Maluleke;
b. UMm. Lindiwe Martha Motshwane;
c. UNom. Reuben Mpono Maleka; kanye
d. UMm. Bulelwa Mabasa.
F. IMINYANYA NAMAKHONFERENSI
1. Inyanga Yeenthuthi
1.1 ISewula Afrika izokugidinga iNyanga yeenThuthi kilo loke uSewula. Inyanga le ihlose ukuthuthukisa amahlelo wezokuphepha eendleleni kanye nokuphakamisa iinzuzo zomnotho nezehlalo zehlelo lezokuthutha elisebenza kuhle. Ibuye inikele ithuba lokwazisa umphakathi ngeragelophambili ekwakhiweni kabutjha komthangalisisekelo wezeenthuthi welizwe.
2. Inyanga Yokuphepha Nokuvikeleka kwe-inthanethi.
2.1 ISewula Afrika izokugidinga i-Cybersecurity Awareness Month ngenyanga kaSewula ukuze kwandiswe ukuphepha begodu kukhuthazwe ukuphepha nokuqina kwedijithali. Umphakathi ubawiwa bona uhlale utjhejile, uziphathe ngokutjheja ku-inthanethi begodu uqinise ilwazi lawo ledijithali ukuze uzivikele, uvikele imininingwana yawo kanye namadivayisi wayo eenkundleni ze-inthanethi.
3. Umhlangano wamalunga wehlandla le-136 we-Open Geospatial Consortium
3.1. ISewula Afrika izokusingatha uMhlangano wamaLunga wehlandla le-136 we-Open Geospatial Consortium (OGC) eKapa kusukela mhlana amalanga ali-12 ukuya kali-15 kuSewula 2026, okungekokuthoma bona umnyanya lo omkhulu womhlaba wezethekthnoloji belwazi lendawo ubanjelwe e-Afrika.
3.2. I-OGC ihlanganisa abarholi bakarhulumende, iinhlangano zemimebhe, abarhubhululi, iinkhamphani zethekhnoloji, ithekhnoloji yamamazinga, abathuthukisi kanye nabasunguli abavela e-Afrika nephasini loke ukuze babambisane ngeksasa lethekhnoloji belwazi lendawo kanye nokusebenzisana kwamahlelo.
3.3. Ukusingatha umnyanya lo kuzokuqinisa isikhundla seSewula Afrika njengomrholi ekuphathweni kwelwazi lendawo, kukhuthaze ukwamukelwa kwamazinga wephasi begodu kuthuthukise ukubambisana phakathi kwe-Afrika kanye nomphakathi wephasi welwazi lendawo.
4. Umhlangano wehlandla le-15 wamaZwe Ahlangeneko Wokukhandela Ubugebengu Nobulungiswa Bobugebengu (Congress on Crime)
4.1. ISewula Afrika idlala indima eMhlanganweni wehlandla le-15 wamaZwe Ahlangeneko Wokuvimbela Ubugebengu Nobulungiswa Bobugebengu ebewubanjelwe e-United Arab Emirates kusukela mhlana amalanga ama-26 kuKhukhulamungu ukufika mhlana li-1 kuSewula 2026.
4.2. Umhlangano uzokuhlola iimpendulo zephasi eentjhijilweni zobugebengu eziguqezitjhugulukako, okubandakanya lezo ezibangelwa yituthuko yezethekhnoloji, ngesikhathi ikhuthaza ukubambisana kwamazwe ngamazwe nokuqiniswa kwamahlelo wobulungiswa bobugebengu.
4.3. Umhlangano lo inikela iSewula Afrika ikundla eqakathekileko yokufaka isandla nokuzuza ekuthuthukisweni komthetho nomgomo wamazwe ngamazwe, ukwabelana ngelwazi lesizwe kanye nemikhuba emihle, nokuthuthukisa ukubusa komthetho netuthuko edzimeleleko.
4.4. Umhlangano we-African Green Hydrogen Summit 2026
IKhabinethi yamukele ngepumelelo i-Africa Green Hydrogen Summit 2026 eyabanjelwa eKapa kusukela mhlana amalanga ama-15 kuya kwama-16 kuKhukhulamungu 2026 ngaphansi kommongo othi: “Ukususa Umkhakha we-Green Hydrogen we-Afrika ku-PowerPoint uye kuma-Gigawatts”. Ibuthwaneli licoce ngeragelophambili lokuqaliswa kwamaphrojekthi, isekelo leezimali, umthangalalosisekelo kanye nokuthuthukiswa kweemboni eSewula Afrika nakilo loke izwekazi. ESewula Afrika, ithuthuko le iyingcenye yomTlamo wemiThombo oHlanganisiweko, okumumebhe oyihloko yetshalomali ekuphakelweni kwegezi – ehlose ihlanganisela elinganiselako enekhabhoni ephansi. Umbuthano ubuye wanikela isibuyekezo sokuthoma amaphrojekthi we-green hydrogen.
Lokhu kubandakanya i-Electro-Sustainable Aviation Fuel Project ye-Phelan Green Group eSaldanha Bay. I-Phelan izibophelele ku-US$100 million begodu kulindeleke bona ukwakhiwa kuthome ukuvowudwa kokuthoma komnyaka wee-2027. Amanye amaphrojekthi afaka i-Coega Green Ammonia Project e-Eastern Cape, eqede umsebenzi wokuthoma wokulungiselela; i-Saldanha Hydrogen Direct Reduced Iron Project eWest Coast, esesigabeni sokuhlola ukuthi kungenzeka; i-Prieska Power Reserve eNorthern Cape, okuyiphrojekthi ye-ammonia ehlaza esesigabeni sokuthuthukiswa; i-Green e-Fuels Producers Green Methanol Corridor, enqotjhiswe emnyanyeni weYurophu begodu esesigabeni sokuhlola ukuthi kungenzeka na; kanye ne-Green Hydrogen Solutions Project, enqotjhiswe khulukhulu emakethe yeSewula Afrika begodu eqede i-front-end engineering design.
G. Izehlakalo Zokudumuza Okwenzeke Ngemva Komhlangano Wekhabhinethi
1. Ukudumuza Okwenzeke e-Wedela, Carltonville ese-West Rand, Gauteng
1.1. URhulumeni uthumela amazwi wokutjhiriya emindenini nebanganini babongazimbi abali-18 ababulawa ethaveni eWedela, eCarltonville eWest Rand, lapho abahlaseli ababunane abangaziwa badumuza khona abantu abebakhona.
1.2. Abantu abali-17 babulawa endaweni yesehlakalo kwathi omunye wabhubha ngamva ngebanga lamanceba. Abanye abantu abali-18 balimala bathathwa basiwa esibhedlela. Abahlanu basebujameni obumbi.
1.3. Bane kwaphela kabahlongakeleko ebakhonjiweko begodu urhulumende ubawa abantu bona bahlole iinini zabo ezihlala kilendawo begodu babike abantu abalahlekileko emapholiseni.
1.4. Iinkoloyi ezimbili zatjhiswa kwathi abomaliledinini bebiwa. Amapholisa alandela abasolwa ababunane ababandakanyeka nezehlakalwezi zokudunyuzwa.
2. Ukudumuza Okwenzeke eLwandle leKapa
2.1. URhulumende uthumela amezwi wokutjhiriya emindenini nebanganini babongazimbi abali-10 ababulawa elwandle, eKapa ngoMgqibelo ntambama, lapho abongazimbi abahlanu bahlongakala khona lapho, kanti abanye bahlongakala basendleleni eya esibhedlela.
Iinqhema zabarhubhululi zihlanganisa imikhakha emeningi ekhona ukuze abenzi balezizenzo zobugebengu obumbi baqalane nomthetho.
H. IMILAYEZO
1. Amezwi Wokutjhiriya
IKhabhinethi izwakalise amezwi wokutjhiriya ebanganini nemindenini yalaba:
• UNom. Enos Mafokate, umkhweli weempera owaziwa emhlabeni woke kanye nomeqi wokuthoma omumuntu onzima we-showjumping. Ubuye waba msunguli we-Soweto Equestrian Centre, isikolo sokukhwela iimpera begodu waba ngumemukeli we-Lifetime Achievement Award kuma-South African Sports Awards.
• Imindeni yalabo abahlongakala engozini yendlela i-N1 eyabulala abantu abama-21 eTjingalanga Kapa; kanye nengozini yendlela ebhadelwako i-N17 eMpumalanga eyabulala abantu ababunane.
• UNom. Owen Ndlovu, obekamrhatjhi wezemidlalo e-SABC kanye nomtjhotjhozeli womvumo, obekanetjisakalo ekulu eembonini zamakghono neendaba, kezemidlalo begodu akhuthaza amalungelo wabavumi.
• Umtjhayeli weenkoloyi zomjarho, uNom. Robert Wolk, ongomunye wabaphalisani abaphumelele khulu kezemidlalo yeenkoloyi eSewula Afrika, onomsebenzi othethe pheze amatjhumi amathathu eminyaka. Waba yi-SA Formula Volkswagen Champion ngomnyaka wee-2013, i-Formula 1600 Champion ngomnyaka wee-2015, i-SA GTC champion iminyaka emibili ilandelana ngomnyaka wee-2021 nangomnyaka wee-2022 kanye ne-SA Touring Cars Champion ngomnayaka wee-2024.
2. Siyabathokozisa
IKhabhinethi ithokozisa:
• Isiqhema sama-Springbok ngokuthumba emdlwalweni we-Rugby's Greatest Rivalry baqalene nama-All Blacks, kanye noSiya Kolisi ngokuba nguKaputeni weSpringbok ophumelele khulu ngokuthumba imidlalo ye-Test ema-56.
• I-Mamelodi Sundowns ngokuwina i-FIFA African–Asian Pacific Cup ngemva kokuthumba ngo-2-1 eenkutanini ze-Asia, i-Al-Ahli.
• UNom. Bayanda Walaza ngokuwina umjarho wamamitha ali-100 webemaji emhlanganweni we-Rovereto International Meeting, lapho aqopha khona isikhathi esitja salowo mhlangano esimizuzu eli-9.91. Ubuye wathumba umjarho wamamitha ali-100 eSerbia Athletics Meeting eSmederevo, eSerbia.
• UNom. Sinesipho Dambile ngokuphuma endaweni yesibili ekugijimeni bembaji kwamamitha ama-200 kuma-Diamond League finals eBrussels.
• UNom. Xola Magwaza ngokuba ngewokuthoma weSewula Afrika ukuthumba unongorwana we-natural universe open e-International Natural Bodybuilding Association/Professional Natural Bodybuilding Association Natural Universe eSingapore.
• I-Kyalami Grand Prix Circuit ngokukhethwa kwayo bona isingathe i-Michelin 24H Series kusukela nakabu-8 kuya nakali-10 kuTjhirhweni 2027, okumlando njengoba lo umnyanya lo uzabe uthoma ukuba sehlabathini ye-Afrika. Umnyanya lo uzokuba nomjarho wokukhuthazela wama-iri ama-24 esifundeni somjarho esidumileko seMidrand.
• Isiqhema selizwe sabantu bengubo se-Netball seSewula Afrika, ama-SPAR Proteas, ngokuphuma endaweni yesibili ku-2026 Africa Netball Cup ebeyibanjelwe eKenya.
• Isiqhema selizwe sabantu bambaji se-netball leSewula Afrika, ama-Protea Warriors, ngokugcina isikhundla saso senarhakazi ku-2026 Africa Netball Cup ebeyibanjelwe eKenya.
• Ama-Proteas ngokuthumba i-Australia emdlalweni wesibili we-one-day international e-DP World Wanderers Stadium nokuwina kezemidlalo emithathu ngokudosa phambili ngo-2-0.
• Umdlali wamaguduva weSewula Afrika, uNom. Ricardo Malajika, ngokuwina i-WBC Super Flyweight World Championship eTokyo, eJapan.
• ISewula Afrika ngokuwina ibhigiri yesiliva emkhakheni we-Aircraft Maintenance kuma-World Skills Competition 2026 e-Shanghai, People’s Republic of China. Ilizwenarha beyijanyelwe bafundi abama-29 ebebaphalisana ngamakghona ama-27, bejoyina pheze abaphalisani abayi -1 400 abavela emazweni angaphezu kwama-90.
• Isiqhema senarha sebholo erarhwako seSewula Afrika sabangaphansi kweminyaka ema-20, ama-Amajita, ngokuwina i-COSAFA U20 Championship futhi ngesikhathi esifanako lifanelekela i-CAF Under-20 Africa Cup of Nations.
• IBafana Bafana, isiqhema senarha sebholo erarhwako, ngokuthumba ngo-2-1 siqalene ne-Equatorial Guinea.
Isitatimende Sikhutjhwe egameni leKhabinethi:
NguNgqongqotjhe e-Ofisini kaMengameli, uMm. u-Khumbudzo Ntshavheni.
Ilanga: 29 kuKhukhulamungu 2026
Imibuzo:
Imibuzo ingathunyelwa kezokuThintana kukaRhulumende nokuNikela ngeLwazi
(i-GCIS).
Ukhulumisane no-Mm. uNomonde Mnukwa: umJaphethe womNqophisi Zombelele Inomboro yomtato: 083 653 7485

