A. MAFHUNGO ANE A KHOU BVELELA SHANGONI
1. Khabinethe i khou sasaladza zwiwo zwa zwiito zwa khakhathi dzo ḓitikaho nga mbeu khathihi na mabulayo a vhafumakadzi zwine zwa khou engedzea
1.1. Khabinethe i khou vha kha vhuthihi na lushaka musi lu tshi khou sasaladza zwiito zwa khakhathi dzo ḓitikaho nga mbeu na mabulayo a vhafumakadzi (GBVF) khathihi na u bvisa maipfi ayo a ndiliso kha vhafumakadzi vha ṱahe vhe vha vhulahwa nga nḓila ya tshiṱuhu kha zwipiḓa zwo fhambanaho zwa Masipala Muhulwane wa Ekurhuleni, kha vunḓu ḽa Gauteng. U swika zwino, tshivhalo itsho tsho swika he tsha engedzea tsha vho vha vhathu vha 13.
1.2. Khabinethe i khou ṱanganedza zwa u farwa ha vhahumbulelwa vhaṋa malugana na mabulayo mararu. Vhahumbulelwa avha vha kha ḓi vha vho valelwa tshiṱokisini nga murahu ha u hanelwa beiḽi musi vha tshi khou ḓivhonadza khothe.
1.3. Khabinethe i khou tikedza ndaela ye Phresidennde Vho Ramaphosa vha i livhisa kha Tshigwada tsha zwa Ṱhoḓisiso dza Masia Manzhi tsho rangwaho phanḓa nga vha Tshumelo ya Mapholisa a Afrika Tshipembe u itela u fara na u sengisa nga tshihaḓu vhaiti vha mabulayo aya. Tshigwada tshi khou sala murahu vhathu vho fhambanaho vhane vha khou humbulelwa.
1.4. Zwa u engedzea ha zwiwo zwa GBV – nga maanḓa mabulayo a vhafumakadzi, zwine zwa vha zwiito zwa u vhulahwa ha vhafumakadzi nga khole nga vhathu vhane vha vha tsinisa navho zwi tea u khwaṱhisa maga ane tshitshavha tsha khou a dzhia u itela zwa u tsireledzwa ha vhafumakadzi nga vhanna, miṱa, zwitshavha na vhadzulapo nga u angaredza.
1.5. Musi zwo ralo, vha mazhendedzi a zwa mulayo na vhone vha tea u vhona uri avho vhane vha vha na vhuḓifhinduleli ha mabulayo aya a vhafumakadzi vha khou swika hune vha wanala, vha farwa nahone vha dovha hafhu vha sengiswa nga nḓila yo fhelelaho; sa izwi iyo milayo yo swika he ya khwiniswa hu tshi itelwa uri hu kone u lwiwa na vhugevhenga ha GBVF nga nḓila yo fhelelaho.
1.6. Muvhuso u ḓo bvela phanḓa na u ita zwoṱhe zwine wa nga kona u bveledza tsireledzo na ṱhogomelo ya vhafumakadzi na vhana kha zwitshavha zwashu. Roṱhe, vhanna na vhafumakadzi, kha ri imedzane na zwiito zwa dzikhakhathi, ri shele mulenzhe kha u fhelisa thaidzo ya zwiito zwa GBVF.
1.7. Khabinethe i khou dovha hafhu ya ita khuwelelo kha muthu muṅwe na muṅwe ane a vha na zwidodombedzwa zwa nga ha zwiito zwa vhugevhenga uri a zwi vhige kha mapholisa, a founele nomboro ya luṱingo ya mahala ya Crime Stop ine ya vha
086 00 10111 kana kha nomboro ya luṱingo ine ya shuma vhusiku na masiari ya vha Senthara ya Ndangulo ya zwiito zwa GBV ine ya vha 0800 428 428.
2. Samithi ya BRICS
2.1. Khabinethe yo ṱanganedza zwa u farwa zwavhuḓi ha Samithi ya BRICS ya vhu18 ye ya farelwa fhaḽa New Delhi, kha ḽa India u bva nga ḽa 12 u swika 13 Khubvumedzi 2026, nga fhasi ha thero ine ya ri: “U bveledza nyimele yo Khwaṱhaho, Vhubveledzi, Tshumisano na Vhutsireledzi”. Samithi iyi i khwaṱhisa vhuḓiimiseli ha tshigwada kha sisṱeme ya dzitshaka ine ya katela na u imela vhoṱhe khathihi na tshumisano ine ya sumbedza mvelaphanḓa kha zwa mbambadzo na vhubindudzi; u shumiswa ha tshelede yapo na mbadelo dza vhukati ha mashango; masheleni a u badela themamveledziso nga kha Bannga Ntswa ya Mveledziso; tshumisano kha zwa didzhithaḽa; mveledziso ya tshifhinga tshilapfu; u konḓelela kilima na nḓisedzo ya zwiḽiwa.
2.2. Kha shango ḽa Afrika Tshipembe, mvelelo dza samithi ndi dza ndeme sa izwi dzi tshi tikedza zwipikwa zwa shango zwa u engedza vhubveledzanḓowetshumo, u engedza tswikelo ya maraga, u kunga vhubindudzi na u ṱuṱuwedza zwa u engedza ndeme kha minerala ya ndeme. Zwipikwa izwi zwi nga khwaṱhisa mveledziso yapo, u bveledza zwikhala zwa mabindu na vhoramabindu; u tikedza zwa u sikwa ha mishumo khathihi na u vhona uri hu khou vha na mbuelo khulwane u bva kha zwiko zwa mupo zwa shango ḽashu.
3. Ikonomi
3.1. Vhabveledzi vha mutshelo wa cherry vha Afrika Tshipembe vho dzhena kha maraga wa China
3.1.1. Khabinethe yo takadzwa nga fhungo ḽa uri vhabveledzi vha mutshelo wa cherry vha shango ḽa Afrika Tshipembe vho kona u wana tswikelo kha mimaraga ya shango ḽa China lwa u tou thoma u tou bva tshe ha sainwa thendelano dza nga ha tswikelo ya maraga vhukati ha shango ḽa Afrika Tshipembe na ḽa China nga ḽa 8 Khubvumedzi 2026. Thendelano idzi dzo sainwa nga Minisṱa vha Muhasho wa zwa Vhulimi, Vho Willie Aucamp na muimeleli a bvaho kha dzangano ḽa China ḽi ḓivhiwa sa General
Administration of Customs nga tshifhinga tsha Muṱangano wa Vhukati ha Dziminisṱa wa u lwa na Malwadze a wanalaho vhukati ha Vhathu, Zwifuwo na Zwimela wa vhu9 ngei ḓoroboni ya Beijing.
3.1.2. Thendelano dzo vulela vhabveledzi vha ḽa Afrika Tshipembe zwikhala zwauri vha kone u swikela muṅwe wa maraga mihulwane vhukuma ḽifhasini ya mutshelo wa cherry. Shango ḽa China ḽo swika he ḽa ṱunḓa thani dza mutshelo wa cherry dzi swikaho 586 900 nga masheleni a mutengo u swikaho US$3.3 biḽioni (R52.8 biḽioni) nga ṅwaha wa 2025. Zwa u vulwa ha maraga uyu zwi khou lavhelelwa u ṱuṱuwedza vhubindudzi kha zwa mveledziso ya mutshelo wa cherry khathihi na u sika zwikhala zwa mishumo miswa i swikaho 600.
3.1.3. Mvelaphanḓa iyi i vhumba tshipiḓa tsha ndingedzo dzo angalalaho dza u engedza zwivhambadzelwannḓa zwa vhulimi zwa shango ḽa Afrika Tshipembe khathihi na u kona u swikela mimaraga yo fhambanaho ya ḽifhasi. I khou dovha hafhu ya vha hone nga tshifhinga tsha musi hu tshi khou thoma u shumiswa tshikimu tsha u sa badelisa mithelo nga shango ḽa China kha zwibveledzwa zwo teaho zwa shango ḽa Afrika Tshipembe, tshe tsha thoma u shuma u bva nga ḽa 1 Shundunthule 2026.
4. Tshifhinga tsha Khetho dza Muvhuso Wapo dza ṅwaha wa 2026 tshi khou sendela
4.1. Khabinethe i khou ṱuṱuwedza vhakhethi vhoṱhe vho teaho vhane maṅwalo avho a vhuṋe (ID) o xela kana o ṱahala uri vha ye vha wane maṅwe maswa nga u ṱavhanya phanḓa ha musi Khetho dza Muvhuso Wapo dzi tshi swika nga ḓuvha ḽa 4 Lara 2026. Vhadzulapo vha nga dalela ofisi dza Muhasho wa zwa Muno kana iṅwe ya bannga dzi swikaho 450 dzine dza khou shela mulenzhe u itela u ita khumbelo dza maṅwalo a vhuṋe.
4.2. Zwa u ita khumbelo dza vouthu dzo khetheaho nga tshifhinga itshi tsha dzikhetho, zwazwino dzo vula nahone dzi ḓo vala nga 12 Tshimedzi 2026 nga awara ya 17:00. Khetho dzo khetheaho dzi ṋea tshikhala tsha uri vhakhethi vho teaho nahone vho ḓiṅwaliselaho vhane vha nga si kone u voutha afho zwiṱitshini zwavho zwa vhukhethelo nga ḓuvha ḽa u voutha vha kone u voutha phanḓa ha ḓuvha ḽo tiiwaho. Khetho dzo khetheaho dzo vulelwa vhakhethi vhane vha vha na vhuholefhali, vhafumakadzi vho ḓihwalaho, vhalala na vhathu vhane vha nga khakhisea nga mulandu wa mishumo yavho.
4.3. Khabinethe i khou ṱuṱuwedza vhadzulapo vhoṱhe vha ḽa Afrika Tshipembe, nga maanḓa vhaswa na avho vhane vha ḓo vha vha tshi khou voutha lwa u tou thoma uri vha shumise pfanelo dzavho dza u voutha. Vouthu iṅwe na iṅwe ndi ya ndeme nahone i thusa kha u ita uri demokirasi yashu i dzule yo khwaṱha.
4.4. Khabinethe i khou ita khuwelelo kha mahoro oṱhe a zwa polotiki na vhonkhetheni vho ḓiimisaho nga vhoṱhe vhane vha khou shela mulenzhe kha khetho dzine dza khou ḓa ya uri vha dzulele u dzhiela nzhele na u ṱhonifha Milayo ya Vhuḓifari ha zwa Khetho khathihi na u konḓelelana kha sia ḽa zwa polotiki.
5. Ndugiselo dza u fhedzisela dza milingo ya Maṱiriki ya ṅwaha wa 2026
5.1. Khabinethe i khou tamela mashudu vhagudiswa vhoṱhe musi vha tshi khou ḓilugisela milingo ya Ṱhanziela ya Nṱha ya Lushaka ya ṅwaha wa 2026, ine ya ḓo thoma nga ḽa 13 Tshimedzi 2026. Kha luṱa ulwu lwa u fhedzisela, zwikolo zwo sedzesa kha u ita mvusuludzo dzo dzudzanywaho khathihi na u ṋetshedza thikhedzo dza ngudo dza u ḓadzisa u itela u vhona uri vhagudi vha khou ḓilugisela nga nḓila yo teaho.
5.2. Khabinethe i khou ita khuwelelo kha vhabebi na vhaunḓi uri vha lavhelese mvelaphanḓa ya vhagudi vhane vha vha nga fhasi ha ṱhogomelo yavho khathihi na u bveledza nyimele ya thikhedzo ine khayo vha nga kona u sedzesa tshoṱhe kha ngudo dzavho. Vhagudi vha khou ṱuṱuwedzwa u vha na mbekanyamushumo ya u guda i pfalaho na u ṱoḓa ngeletshedzo kha vhadededzi kana thanga dzavho musi vha si na vhuṱanzi nga ha mushumo wavho wa tshikolo. Arali vhone kana mugudi wa Maṱiriki ane vha khou mu ṱhogomela vha tshi pfa vho neta, hu na thuso ya phurofeshinala ya mahala ine ya wanala vhusiku na masiari ḓuvha ḽiṅwe na ḽiṅwe u bva kha vha Tshigwada tsha zwa Mutsiko na Mbilaelo tsha Afrika Tshipembe nga u tou founela kha nomboro ine ya vha 0800 12 13 14.
6. Vhuḓilugiseli na maga a nga ha mutsho wo kalulaho
6.1. Muvhuso u khou bvela phanḓa na u lavhelesa nyimele dza mutsho u si wavhuḓi u mona na shango. Tshanduko ya kilima i khou shela mulenzhe kha u engedzea ha u anda na u konḓa ha zwiwo zwa mutsho wo kalulaho. Vha maanḓalanga a vunḓu na a ha masipala vha tea u dzula vho fhaṱuwa, u khwaṱhisa zwa u ḓilugisela na u vhona uri pulane dza u fhindula kha nyimele dza shishi dzi khou shumiswa afho hune zwa wanala zwo tea.
6.2. Zwitshavha zwi khou ṱuṱuwedzwa u lavhelesa tsivhudzo dzo bviswaho nga vha Tshumelo ya Mutsho ya Afrika Tshipembe khathihi na u tevhedza ngeletshedzo dza vha maanḓalanga a ndangulo ya zwiwo – nga maanḓa fhethu hune ha vha khomboni ya miḓalo, mimuya mihulu, tshifhango na dziṅwe nyimele dza khombo.
B. TSHEO DZA KHABINETHE
1. Nḓivhadzamulayotibe ya u Fhedzisela yo Shandukiswaho ya nga ha Muvhuso Wapo, ya ṅwaha wa 2026
1.1. Khabinethe yo ṱanganedza Nḓivhadzamulayotibe ya u Fhedzisela yo Shandukiswaho ya nga ha Muvhuso Wapo, ya ṅwaha wa 2026, yo itelwa u sumbedzisa tshandukiso na mvusuluso ya sisṱeme ya muvhuso wapo. Tsenguluso ya Nḓivhadzamulayotibe iyi yo itwa hu tshi khou fhindulwa khaedu dzi sa fheli dza zwa mavhusele, zwiimiswa, masheleni na nḓisedzo ya tshumelo dzine mimasipala ya khou ṱangana nadzo.
1.2. Nḓivhadzamulayotibe iyi i khou fhindula nga u khwaṱhisa zwa u thoma u shumiswa, vhuḓifhinduleli, u elana ha zwiimiswa na u dzika ha zwa masheleni.
1.3. Khabinethe yo bvela phanḓa na u tikedza u thomiwa ha Tshiimiswa tsha Ndangulo ya Tshanduko tsho tetshelwaho tshifhinga khathihi na u thoma u shumiswa ha mbekanyamushumo ya muvhuso woṱhe yo dzudzanywaho, ine ya khou rangwa phanḓa nga u ṱanganelana na Muhasho wa Tshumisano ya Mavhusele, Ofisi ya Phresidennde na Muhasho wa Vhufaragwama ha Lushaka u itela u ṱuṱuwedza zwa u thomiwa ha tshanduko.
2. U fhandekanywa ha Maanḓalanga a Vhuimazwikepe ha Lushaka a Transnet (TNPA) na tshanduko dzo ṱanḓavhuwaho dza vhuendi na vhuendedzathundu
2.1. Khabinethe yo ṱanganedza mafhungo maswa nga ha u thoma u shumiswa ha tshanduko dza zwa vhuendi na vhuendedzathundu dzo livhiswaho kha u khwinisa kushumele, u fulufhedzea ha themamveledziso na u shuma zwavhuḓi ha sisṱeme ya u hwala na u endedza thundu ya Afrika Tshipembe.
2.2. Khabinethe yo tikedza zwa u fhandekanywa ha Maanḓalanga a Vhuimazwikepe ha Lushaka ha Transnet (TNPA) uri vhu shume sa khamphani yo ḓiimisaho nga yoṱhe ine ya vha nga fhasi ha vhuṋe ha muvhuso nga nḓila yo fhelelaho.
2.3. Khabinethe yo ṱanganedza zwauri TNPA i ṱoḓisise khonadzeo ya mushumisani wa zwa vhubindudzi vhuṱuku u bva kha tshiṅwe tsha zwiimiswa zwa masheleni a mveledziso ya shango (dziDFI)
2.4. Maitele ane izwi zwa u fhandekanywa zwa ḓo itwa hu tshi tevhedzwa one a katela ndiliso dzi pfalaho dza Transnet nga murahu ha mushumo wa u ṱola ndeme wo ḓiimisaho nga woṱhe wa TNPA; vhudziki ha zwa masheleni ha tshifhinga tshilapfu, mukovho u linganelaho wa zwikolodo zwa Tshigwada tsha Transnet na tsha TNPA; tsireledzo ya vhashumi na vharengi; u vhulungwa ha vhuṋe ha muvhuso ha ndeme na ndangulo ya themamveledziso ya vhuimazwikepe ha lushaka; khathihi na u khwinisa vhukoni ha vhubindudzi na mveledziso ya themamveledziso.
3. U Ṱanganedzwa ha Thendelano dza nga ha u Thivhela Zwiito zwi siho Mulayoni zwi Elanaho na Vhufhufhi ha Vhadzulapo ha Dzitshaka na Milayo ya Nyengedzedzo kha Thendelano dza u Thivhela zwa u Dzhiiwa ha Mabufho nga nḓila ine zwa si vhe Mulayoni
3.1. Khabinethe yo ṱanganedza zwa u ṋetshedzwa ha Thendelano dza u Thivhela Zwiito zwi siho Mulayo zwi Elanaho na zwa Vhufhufhi ha Vhadzulapo ha Dzitshaka khathihi na Milayo ya Ṱhuṱhuwedzo ya Thendelano dza u Thivhela zwa u Dzhiiwa ha Mabufho nga nḓila ine zwa si vhe Mulayoni Phalamenndeni u itela u khwaṱhisedzwa.
3.2. Thendelano idzi dzi khwaṱhisa muhanga wa zwa mulayo wa dzitshaka wa u fhelisa mishushedzo ine ya khou bvelela kha zwa vhufhufhi ha muyani ha vhadzulapo khathihi na u khwinisa tsireledzo ya zwa vhufhufhi ha muyani ha ḽifhasi.
3.3. Thendelano idzi dzi dovha hafhu dza ita uri zwa u shumiswa ha mabufho a vhadzulapo u itela u vhanga lufu, mafuvhalo o kalulaho kha muvhili kana tshinyalelo khulwane; u shumiswa ha mabufho sa zwihali; u bviswa ha zwithu zwa baoḽodzhikhaḽa, zwa khemikhala kana zwa nyukuḽia u bva kana mabufho; khathihi na u ṱhaselwa ha tshomedzo dza zwa u alavha nga inthanethe, zwi dzhiiwe sa zwiito zwa vhugevhenga.
4. Muhanga wa Mbekanyamaitele ya Lushaka ya nga ha Khumbudzo dza Vhufa
4.1. Khabinethe yo ṱanganedza Muhanga wa Mbekanyamaitele ya Lushaka ya Khumbudzo dza Vhufa u itela u ṋetshedza muhanga wo dzudzanywaho wa zwa u pulana, ndangulo na u thoma u shumiswa ha thandela dza khumbudzo ya vhufa kha masia oṱhe a muvhuso.
4.2. Mbekanyamaitele i ṱuṱuwedza maitele a tshifhinga tshilapfu nahone ane a sa ḓure a zwa khumbudzo ngeno hu tshi khou khwaṱhiswa vhuthihi ha zwa matshilisano, u fhaṱa lushaka, vhupfumedzani na vhuḓiṱalusi ha lushaka vhu fanaho.
4.3. I ḓo dovha hafhu ya khwinisa tshumisano, vhuḓifhinduleli na u bvela phanḓa lwa tshifhinga tshilapfu ha thandela dza ifa ḽa vhufa.
5. Vhudzulatshidulo ha shango ḽa Afrika Tshipembe ha Foramu ya Nyambedzano ya vhukati ha mashango a India, Brazil, Afrika Tshipembe (IBSA) u bva nga ṅwaha wa 2026 u swika nga ṅwaha wa 2027
5.1. Khabinethe yo ṱanganedza zwipikwa na mvelelo dza vhuimo ha vhudzulatshidulo ha shango ḽa Afrika Tshipembe ha Foramu ya Nyambedzano ya vhukati ha mashango a ngaho India, Brazil, Afrika Tshipembe (IBSA) u bva nga ṅwaha wa 2026 u swika nga ṅwaha wa 2027 fhasi ha thero ine ya ri: "Mulalo, Mvelaphanḓa na Mveledziso".
5.2. Vhudzulatshidulo ha shango ḽa Afrika Tshipembe vhu ḓo sedzesa kha zwa u khwaṱhisa tshumisano ya Tshipembe-Tshipembe, u khwinisa mbambadzo, vhubindudzi na tshumisano ya nḓowetshumo ngeno hu tshi khou ṱuṱuwedzwa mveledziso ya tshifhinga tshilapfu hu tshi katelwa na kha masia a fulufulu, vhubveledzi na thekhinoḽodzhi khathihi na u khwaṱhisa vhushaka vhukati ha vhathu nga kha mitambo na mvelele.
6. Muvhigo wa Tshigwada tsha Muvhuso kha Komiti ya Vhaḓivhi vha Afrika nga ha Pfanelo na Ndondolo ya Ṅwana (ACERWC)
6.1. Khabinethe yo ṱanganedza zwa u ṋetshedzwa ha Muvhigo wa Tshigwada tsha Muvhuso wa Afrika Tshipembe kha Komiti ya Vhaḓivhi ya Afrika ya nga ha Pfanelo na Ndondolo ya Ṅwana (ACERWC).
6.2. Shango ḽa Afrika Tshipembe ḽo ṋetshedza muvhigo waḽo wa vhuvhili wa tshifhinganyana nga ṅwedzi wa Shundunthule 2023 nahone muvhigo wa zwenezwino u khou ḓo bviswa mafheloni a ṅwedzi wa Khubvumedzi 2026. Muvhigo u sumbedza maga a zwa mulayo, tshiimiswa na mbekanyamaitele e a dzhiiwa hu tshi itelwa u tsireledza na u ṱuṱuwedza pfanelo dza vhana khathihi na thandululo dzo shumiswaho kha u lingedza u tandulula mawanwa o fhelelaho e a itwa nga komiti kha muvhigo wa ṅwaha wa 2023.
C. MAFHUNGO MASWA KHA KHABINETHE
1. Muvhigo wa Tsenguluso nga ha Pulane dza Mveledziso dzo Ṱanganelaho na Pulane dza Modele Muthihi wa Mveledziso ya Tshiṱiriki ho sedzwa Mbeu, Vhaswa na Vhuholefhali
1.1. Khabinethe yo ṱanganedza muvhigo wa tsenguluso wa nga ha Muvhigo wa Tsenguluso wa Pulane dza Mveledziso dzo Ṱanganelaho na Modele wa Mveledziso ya Tshiṱiriki (DDM) Pulane nthihi ho sedzwa Mbeu, Vhaswa na Vhuholefhali.
1.2. Tsenguluso ya Pulane dza DDM One dzi bvisela khagala zwauri zwa u pulana ha themamveledziso kha zwiṱiriki zwoṱhe a zwi tandululi thaidzo dza zwipikwa zwa vhafumakadzi, vhaswa na vhathu vha re na vhuholefhali nga nḓila yo fhelelaho nga maanḓa musi zwi tshi khou senguluswa ho sedzwa masiandoitwa azwo.
1.3. Tsenguluso yo dovha hafhu ya sumbedzisa zwauri maga a ndingedzo dza u tandulula zwiito zwa GBVF na u tambudzwa lwa zwa vhudzekani ha athu swika hune a wanala o eḓana na u lingana kha mimasipala yoṱhe.
1.4. Khabinethe yo tikedza zwa u thoma u tevhedzwa ha themendelo dzo tendelwaho nga kha mihasho ya lushaka na ya mavunḓu yo teaho hu tshi dovha hafhu ha vha na zwa u lavheleswa ha mvelaphanḓa misi yoṱhe nga Muhasho wa Vhafumakadzi, Vhaswa na Vhathu vha re na Vhuholefhali.
2. Masiandaitwa a El Niño kha nḓisedzo ya maḓi
2.1. Khabinethe yo ṱanganedza muvhigo wa nga ha masiandaitwa ane a nga vha hone kha nḓisedzo ya maḓi nga mulandu wa El Niño ine ya khou lavhelelwa kha ṅwaha wa 2026/27 hu tshi katelwa na maga ane a khou shumiswa kha u lingedza u fhungudza khombo dzi elanaho na zwenezwo.
2.2. Khabinethe yo dzhiela nzhele zwauri nyimele dzo lavhelelwaho dza El Niño a dzi nga ḓo tou ḓisa fhedzi khombo khulwane kha zwa u vha hone ha zwishumiswa zwa maḓi, dzi ḓo dovha hafhu dza kwama nga nḓila i si yavhuḓi sekithara ya zwa vhulimi khathihi na nḓisedzo ya zwiḽiwa hu tshi katelwa na dziṅwe sekithara dza ikonomi dzine dza ṱoḓa maḓi manzhi, zwine hezwi zwa ḓo vha na masiandaitwa kha mitengo ya vhutshilo na mutakalo wa vhadzulapo vha ḽa Afrika Tshipembe ine zwazwino yo no ḓi vha nṱha
2.3. Muvhuso u khou khwaṱhisa maga a u ḓilugisela kha nyimele ya gomelelo khathihi na maṅwe maga o khwaṱhaho a u tsireledza lushaka kha masiandaitwa ane a si vhe avhuḓi. Tshigwada tsha vhaḓivhi vha zwa thekhinikhala tsha vhukati ha mihasho yo fhambanaho tsho no ḓi thoma u shuma tshi tshi itela u wana thandululo dzo ṱanganelaho.
2.4. 2.4. Khabinethe i khou ṱuṱuwedza vhadzulapo vha ḽa Afrika Tshipembe vhoṱhe uri vha shumise maḓi nga vhuḓifhinduleli khathihi na u tikedza ndingedzo dza u vhulunga maḓi u itela u fhungudza mutsiko kha sisṱeme dza nḓisedzo ya maḓi nga khalaṅwaha ya tshilimo.
D. MILAYOTIBE
1. Mulayotibe wa Ndangulo ya Nḓowetshumo ya Tshikhalani ya Afrika Tshipembe, wa ṅwaha wa 2026
1.1. 1.1. Khabinethe yo ṱanganedza zwa u anḓadzwa ha Mulayotibe wa Ndangulo ya Nḓowetshumo ya Tshikhalani, wa 2026 u itela vhupfiwa ha tshitshavha. Mulayotibe uyu wo livhiswa kha u fhelisa Mulayo wa Mafhungo a Tshikhalani wa 1993 wo fhelelwaho nga tshifhinga na u thoma muhanga wa ndangulo ya musalauno wa u langa nḓowetshumo ya tshikhalani ya Afrika Tshipembe. Mulayotibe u ḓo ita uri hu vhe na u elana ha muhanga wa ndangulo ya tshikhala tsha Afrika Tshipembe na zwilinganyo khathihi na vhuḓifhinduleli ha dzitshaka zwine zwa khou shanduka. U ḓo dovha hafhu wa tikedza vhuḓilangi ha Afrika Tshipembe kha maṅwe mashango na vhashumisi vhao nga kha u wana datha ya tshikhalani i ṱoḓeaho vhukuma kha u dzhia tsheo dza mbekanyamaitele nga u ṱavhanya dza nga ha maga a muvhuso, ngeno hu tshi khou khwaṱhiswa vhuḓifulufheli ha shango sa mushumisi ane a vha na vhuḓifhinduleli ha tshikhala tsha nnḓa. U dovha hafhu wa tandulula zwikhala kha u dzheniswa ha vhuḓifhinduleli ha thendelano ya tshikhalani ya dzitshaka kha mulayo wa hayani.
1.2. Mulayo wo dzinginywaho u ḓo langa mishumo ya kha vhupo ha zwa vhubindudzi ine ya khou bvelela; u khwaṱhisa vhulavhelesi ha sekithara ya tshikhalani; u ita uri hu vhe na ṱhoḓea dza zwa vhuḓifhinduleli khathihi na ndindakhombo; na u vhona uri hu khou vha na u tevhedzwa ha vhuḓifhinduleli ha shango ḽa Afrika Tshipembe ha dzitshaka. U ḓo dovha hafhu wa bveledza nyimele yo teaho ya zwa vhubindudzi, vhubveledzi, ṱhoḓisiso na mveledziso ya zwikili; ngeno hu tshi khou tikedzwa nyaluwo ya vhukoni kha vhupo hapo khathihi na zwikhala zwa makwevho.
2. Mulayotibe wa Ndiliso ya Malwadze a Mushumoni kha Migodi i Langwaho na Mishumo i Langeaho, wa ṅwaha wa 2025
2.1. Khabinethe yo ṱanganedza zwa u anḓadzwa ha Mulayotibe wa Ndiliso ya Malwadze a Mishumoni kha Migodi i Langwaho na Mishumo i Langeaho, wa ṅwaha wa 2025 u itela vhupfiwa ha tshitshavha.
2.2. Mulayotibe u ṱoḓa u fhelisa Mulayo wo fhelelwaho nga tshifhinga wa Malwadze a Mushumoni kha Migodini na Mishumoni wa ṅwaha wa 1973 khathihi na u vhumba sisṱeme ya musalauno, i shumaho zwavhuḓi nahone ine ya swikelea hu tshi itelwa ndangulo ya ndiliso ya malwadze a mishumoni kha sekithara ya migodi.
2.3. Mulayo wo dzinginywaho u ḓo khwaṱhisa zwa u ṱaluswa, u tevhelwa, tsenguluso dza zwa dzilafho na ndiliso dza vhashumi vha migodini vha zwino na vha kale vhe vha wanala vhe na malwadze a mushumoni ane a tea u lifhelwa, ngeno hu tshi khou khwiniswa tswikelo ya mbuelo na tshumelo dzi elanaho na zwenezwo kha vhashumi vho kwameaho na vhane vha ḓitika ngavho.
2.4. Mulayotibe u dovha hafhu wa ṋetshedza tshikhala tsha u thomiwa ha Maanḓalanga a Ndiliso dza zwa Migodini na Mishumo a muvhuso, ane a ḓo vha na vhuḓifhinduleli ha u langa mbilo, mbadelo dza ndiliso na tshumelo dza thikhedzo dzi elanaho na zwenezwo, zwine ngauralo zwa ḓo khwinisa vhuḓifhinduleli na nḓisedzo ya tshumelo kha sisṱeme ya zwa ndiliso.
E. U THOLWA
U tholwa hoṱhe hu ḓo khunyeledzwa nga murahu ha u khwaṱhisedzwa ha ndalukano khathihi na u ṱanzwa madzina ho teaho.
1. Vho Zane-Udien Dangor sa Mulangi Muhulu kha Muhasho wa Vhushaka ha Dzitshaka na Tshumisano (u engedzwa ha khonṱhiraka).
2. Dokotela Vho Sean Douglas Phillips sa Mulangi Muhulu kha Muhasho wa Maḓi na Vhuthathatshili (u engedzwa ha khonṱhiraka).
3. Vho Milingoni Fhulufhelo Lloyd Nedohe sa Mulangi Muhulu kha Muhasho wa Sisṱeme dza Mafhungo na Vhudavhidzani ha Muvhuso (GCIS).
4. Mufumakadzi Vho Avril Halstead sa Muthusamulangi Muhulu: Ndangulo ya Ndaka na Vhuḓifhinduleli kha Muhasho wa Vhufaragwama ha Lushaka.
5. Mufumakadzi Vho Thandazile Francisca Mnguni sa Muthusamulangi Muhulu: Mbekanyamushumo ya Mishumo ya Tshitshavha kha Muhasho wa Tshumisano dza Mavhusele.
6. Mufumakadzi Vho Sibongile Mpofu sa Muthusamulangi Muhulu: Tshumelo dza Tshiimiswa kha Muhasho wa Tshumisano dza Mavhusele.
7. Dokotela Vho Nontsikelelo Ingrid Manzini-Matebula sa Muthusamulangi Muhulu: Vhulavhelesi, Vhusengulusi, Ṱhoḓisiso na Tshumisano kha Muhasho wa Vhafumakadzi, Vhaswa na Vhathu vha re na Vhuholefhali.
8. Mufumakadzi Vho Tirhane Alinah Fosi sa CEO vha Mishumo ya Khanḓiso dza Muvhuso.
9. Vho Johannes Makgokolla Moholola sa CEO vha Tshumelo dza Vhuendi ha Muyani na Vhualavhi.
10. Vho Siphamandla Mthethwa sa CEO vha Khamphani ya Vhukavhamabufho ya Afrika Tshipembe.
11. Vho Waseem Carrim sa CEO vha Tshikwama tsha Khombo dza Badani.
12. Vho Alford Sifiso Nsibande sa CEO vha Vhufarandaka ha Mveledziso yo Ḓiimisaho.
13. U tholwa hafhu ha Mudzulatshidulo wa Bodo ya Eskom:
Dokotela Vho Mteto Nyati.
14. U tholwa ha miraḓo ya Bodo ya Khoro ya zwa Geoscience
a. Vho Kelepile Dintwe (u tholwa hafhu na u vha mudzulatshidulo);
b. Dokotela Vho Mayshree Singh (u tholwa hafhu);
c. Dokotela Vho Siyanda Mngadi (u tholwa hafhu);
d. Mufumakadzi Vho Thobeka Njozela (u tholwa hafhu);
e. Dokotela Vho Mdu Zakwe;
f. Vho Lindelani Mudau (Muimeli wa Muhasho wa Zwiko zwa Minerala na Pheṱhiroḽiamu);
g. Dokotela Vho Patience Gwaze (Muimeli wa Muhasho wa zwa Maḓaka, Vhufuwakhovhe na Mupo);
h. Mufumakadzi Vho Millicent Solomons; na
i. Vho Musa Mabuza (Muraḓo zwawe).
15. U tholwa ha Bodo ya Koporasi ya Masheleni a zwa u bwa Migodi ya Afrika
a. Vho Bernad Swanepoel (u tholwa hafhu na u vha Mudzulatshidulo);
b. Vho Mzwandile Masondo (u tholwa hafhu);
c. Mufumakadzi Vho Pamella Mhlarhi;
d. Vho Samuel Molefi;
e. Dokotela Vho Ntombifuthi Nxumalo;
f. Vho Bonga Makhanya;
g. Muambeli Vho Vhongani Masondo; na
h. Vho Masibulele Phesa.
16. U tholwa ha miraḓo ya Bodo ya Bannga ya Mveledziso ya Tshipembe ha Afrika
a. Vho Bongani Nqwabana (u tholwa hafhu);
b. Dokotela Vho Petrus Matji (u tholwa hafhu);
c. Mufumakadzi Vho Disebo Moephuli (u tholwa hafhu);
d. Vho Joel Netshitenzhe (u tholwa hafhu);
e. Dokotela Vho Chantal Naidoo (u tholwa hafhu);
f. Phrofesa Vho Edgar Pieterse (u tholwa hafhu);
g. Vho Jonathan Muthige (u tholwa hafhu);
h. Vho Barry Hore (u tholwa hafhu); na
i. Mufumakadzi Vho Mametja Moshe.
17. U tholwa ha miraḓo ya Bodo ya zwa u Gembuḽa ya Lushaka
a. Dokotela Vho Makgathatso Charlotte Chana Pilane-Majake (Mudzulatshidulo);
b. Vho Kganki Matabane (Muthusa Mudzulatshidulo);
c. Mufumakadzi Vho Chuma Fani;
d. Mufumakadzi Vho Zoleka Gloria Bula;
e. Mufumakadzi Vho Silochini Pillay;
f. Vho Milton Ntwana (muimeleli wa mapholisa);
g. Mufumakadzi Vho Niklasina Maria Kruger (Muimeli wa Muhasho wa Mbambadzo, Nḓowetshumo na Muṱaṱisano);
h. Vho Khayalethu Ntimbela (Muimeli wa Vhufaragwama ha Lushaka); na
i. Mufumakadzi Vho Sizakele Magangoe (Muimeli wa Muhasho wa Mveledziso ya Matshilisano).
18. U tholwa ha miraḓo ya Bodo ya Koporasi ya Mveledziso ya Nḓowetshumo.
a. Vho Mabotha Authur Moloto;
b. Mufumakadzi Vho Dinao Modirwadi Lerutla;
c. Mufumakadzi Vho Victoria Ngwenya;
d. Muambeli Vho Fana Joe Nalane;
e. Dokotela Vho Boitshoko Ntshabele;
f. Vho Kgathatso Tlhakudi;
g. Vho William Solomon Steenkamp; na
h. Muambeli Vho Thandi Orleyn (u tholwa hafhu).
19. U tholwa ha miraḓo ya Bodo ya Rand Water
a. Vho Gcinumzi Qotywa (Mudzulatshidulo);
b. Mufumakadzi Vho Phindile Mbanjwa (Muthusa Mudzulatshidulo);
c. Mufumakadzi Vho Ayanda Noah;
d. Vho Luvuyo Ntoyi;
e. Mufumakadzi Vho Lethabo Mashamaite;
f. Vho Oliver Josie;
g. Dokotela Vho Mosidi Makgae;
h. Dokotela Vho Rethabile Melamu;
i. Mufumakadzi Vho Ayanda Mafuleka; na
j. Mufumakadzi Vho Moleboge Bothlale Lekwane.
20. U tholwa ha miraḓo ya Bodo ya Khoro ya Fiḽimu na Nyanḓadzo
a. Phrofesa Vho Siyasanga Tyali (Mudzulatshidulo);
b. Mufumakadzi Vho Lungelo Dhladhla Nxele (Muthusa Mudzulatshidulo);
c. Muambelo Vho Lindelwa Ndziba;
d. Mufumakadzi Vho Ditaba Lucy Maraka;
e. Mufumakadzi Vho Zandile Gail Mpungose;
f. Dokotela Vho Phosa Jan Mashangoane;
g. Mufumakadzi Vho Miriann Maartens;
h. Dokotela Vho Seithati Maria Motebang; na
i. Mufumakadzi Vho Melanie Roy
21. U tholwa ha miraḓo ya Bodo ya Vhueletshedzi kha Muhasho wa Mveledziso ya Mabindu Maṱuku
a. Phrofesa Vho Vusi Gumede;
b. Dokotela Vho Jabulile Msimango-Galawe;
c. Dokotela Vho Nomfundo Mcoyi-Zondo;
d. Mufumakadzi Vho Juliet Miyabo;
e. Vho Sifiso Skenjana;
f. Vho Jacob Gcwili;
g. Vho John Jeffrey;
h. Her Majesty Dokotela Vho Kgosi Gaboilelwe;
i. Vho Siyabulela Xuza; na
j. Vho Anthony Frank Julies
22. U tholwa ha miraḓo ya Bodo ya Vhalangi vhane vha si vhe Miraḓo ya Khorotshitumbe kha Koporasi ya zwa Vhubindudzi ha Muvhuso (PIC)
a. Dokotela Vho Mugwena John Maluleke;
b. Mufumakadzi Vho Lindiwe Martha Motshwane;
c. Vho Reuben Mpono Maleka; na
d. Mufumakadzi Vho Bulelwa Mabasa.
F. VHUṰAMBO NA KHONIFARENTSI
1. Ṅwedzi wa Vhuendi
1.1. Shango ḽa Afrika Tshipembe ḽi ḓo pembelela Ṅwedzi wa Vhuendi kha ṅwedzi woṱhe wa Tshimedzi. Ṅwedzi uyu u khou lavhelela u ṱuṱuwedza maga a tsireledzo ya badani na u sumbedzisa mbuelo dza ikonomi na matshilisano dza sisṱeme ya vhuendi i shumaho zwavhuḓi. U dovha hafhu wa ṋetshedza tshikhala tsha u ḓivhadza tshitshavha nga ha mvelaphanḓa yo no swikelwaho kha u fhaṱa hafhu nga huswa themamveledziso ya vhuendi ha shango.
2. Ṅwedzi wa zwa Vhugevhenga ha Inthanete
2.1. Shango ḽa Afrika Tshipembe ḽi ḓo pembelela Ṅwedzi wa Tsivhudzo dza nga ha Vhugevhenga vhu itwaho nga Inthanethe kha ṅwedzi wa Tshimedzi u itela u tsivhudza na u ṱuṱuwedza tsireledzo ya didzhithala na u konḓelela. Miraḓo ya tshitshavha i khou humbelwa u dzula yo fhaṱuwa, u vha na vhuḓifari havhuḓi kha inthanethe na u khwaṱhisa nḓivho yavho ya zwa didzhithala u itela u ḓitsireledza, u tsireledza mafhungo avho a vhuṋe na zwishumiswa zwavho kha mishushedzo ine ya itwa nga inthanethe.
3. Muṱangano wa Miraḓo ya Open Geospatial Consortium ya vhu136
3.1. Shango ḽa Afrika Tshipembe ḽi ḓo fara muṱangano wa Muṱangano wa Miraḓo ya Open Geospatial Consortium (OGC) wa vhu136 ngei Ḓoroboni ya Kapa u bva nga ḽa 12 u swika nga ḽa 15 Tshimedzi 2026, zwine zwa ḓo vha lwa u tou thoma musi vhuṱambo uvhu vhu ha nṱhesa ḽifhasini ha geospatial vhu tshi ḓo farelwa fhano kha ḽa Afrika.
3.2. OGC i ṱanganya vharangaphanḓa vha muvhuso, mazhendedzi a u ita mimapa, vhaṱoḓisisi, khamphani dza thekhinoḽodzhi, vhaḓivhi vha zwilinganyo, vhabveledzi na vhabveledzi vha bvaho Afrika ḽoṱhe nga u angaredza khathihi na u mona na ḽifhasi uri vha kone u shumisana kha vhumatshelo ha thekhinoḽodzhi ya geospatial.
3.3. Zwa u farwa ha vhuṱambo uvhu zwi ḓo khwaṱhisa vhuimo ha shango ḽa Afrika Tshipembe sa murangaphanḓa kha ndaulo ya mafhungo a geospatial, u ṱuṱuwedza zwa u ṱanganedzwa ha zwilinganyo zwa dzitshaka khathihi na u khwinisa tshumisano u mona na dzhango ḽa Afrika na tshitshavha tsha geospatial tsha ḽifhasi nga u angaredza.
4. Muṱangano wa Dzangano ḽa Vhuthihi ha Dzitshaka wa nga ha u Thivhela Vhugevhenga na Vhulamukanyi ha zwa Vhugevhenga wa vhu15 (Muṱangano wa nga ha Vhugevhenga)
4.1. Shango ḽa Afrika Tshipembe ḽi khou shela mulenzhe kha Muṱangano wa Dzangano ḽa Vhuthihi ha Dzitshaka wa nga ha u Thivhela Vhugevhenga na Vhulamukanyi ha zwa Vhugevhenga wa vhu15 une wa khou farelwa ngei kha shango ḽa United Arab Emirates u bva nga ḽa 26 Khubvumedzi u swika nga ḽa 1 Tshimedzi 2026.
4.2. Muṱangano uyu u ḓo ṱola phindulo dza ḽifhasi kha khaedu dza vhugevhenga dzine dza khou bvela phanḓa, hu tshi katelwa na dzine dza khou vha hone nga mulandu wa mvelaphanḓa ya thekhinoḽodzhi, ngeno hu tshi khou ṱuṱuwedzwa tshumisano ya dzitshaka na u khwaṱhisa sisṱeme dza vhulamukanyi ha vhugevhenga.
4.3. Muṱangano uyu u ḓo ṋetshedza pulatifomo ya ndeme kha Afrika Tshipembe ya u shela mulenzhe na u vhuelwa nga mveledziso ya mulayo na mbekanyamaitele ya dzitshaka, u kovhelana tshenzhemo dza lushaka khathihi na maitele a khwinesa na u bvela phanḓa a zwa mulayo hu tshi katelwa na mveledziso ya tshifhinga tshilapfu.
4.4. Samithi ya Haidrodzheni i Vhavhalelaho Mupo ya Afrika ya ṅwaha wa 2026
Khabinethe yo ṱanganedza Samithi ya Haidrodzheni i Vhavhalelaho Mupo ya Afrika ya ṅwaha wa 2026 yo tshimbilaho zwavhuḓi ye ya farelwa fhaḽa ḓoroboni ya Kapa u bva nga ḽa 15 u swika nga ḽa 16 Khubvumedzi 2026 fhasi ha thero ine ya ri: “U sudzulusa Sekithara ya Haidrodzheni i Vhavhalelaho Mupo ya Afrika u bva kha PowerPoint u ya kha Gigawatts”. Muṱangano wo amba nga ha mvelaphanḓa ya u thoma u shumiwa ha thandela, u ṋetshedzwa ha masheleni, themamveledziso na mveledziso ya nḓowetshumo Afrika Tshipembe na u mona na dzhango. Fhano kha ḽa Afrika Tshipembe, mafhungo aya a vhumba tshipiḓa tsha Pulane ya Zwiko zwo Ṱanganelaho ine ya vha mbekanyamaitele ya vhubindudzi ha ndeme ha nga ha nḓisedzo ya muḓagasi – yo livhiswaho kha u bveledza muvango wo linganelaho nahone wa khaboni ya fhasi. Muṱangano uyu u dovha hafhu wa ṋetshedza mvelaphanḓa nga ha luṱa lwa u thoma lwa thandela dza haidirodzheni i vhavhalelaho mupo.
Hezwi zwi katela Zwivhaswa zwa Mabufho zwine zwa nga vha zwa tshifhinga tshilapfu zwa vha Phelan Green ngei Saldanha Bay. Phelan yo ḓiimisela u shumisa masheleni a swikaho US$100 miḽioni nahone mushumo wa u fhaṱa u khou lavhelelwa u thoma nga kotara ya u thoma ya ṅwaha wa 2027. Dziṅwe thandela dzine dza vha kha luṱa lwa u thoma dzi katela Thandela ya Coega Green Ammonia ngei Kapa Vhubvaḓuvha, ye ya khunyeledza mushumo wayo wa u thoma wa u lugisela hu tshe na tshifhinga; Thandela ya Tsimbi yo Fhungudzwaho ya Saldanha Hydrogen ine ya vha fhaḽa West Coast, ine ya kha ḓi vha kha vhuimo ha u thoma ha tsenguluso; Prieska Power Reserve ngei Kapa Devhula, thandela ya ammonia ine ya vhavhalela mupo ine zwazwino ya vha kha vhuimo ha mveledziso; Vhabveledzi vha e-Fuels dzi Vhavhalelaho Mupo dza Methanol, ine yo livhiswa kha ṱhoḓea ya Yuropa nahone ine ya kha ḓi vha kha vhuimo ha u thoma ha tsenguluso; na Thandela ya Thandululo dza Haidirodzheni dzi Vhavhalelaho Mupo, ine nga maanḓa yo sedza kha maraga wa Afrika Tshipembe nahone yo no khunyeledza nyolo yayo ya u thoma ya zwa vhuinzhiniere.
G. Zwiwo zwa u thuntshana zwe zwa bvelela nga murahu ha Muṱangano wa Khabinethe
1. U thuntshana he ha bvelela fhaḽa Wedela, Carletonville West Rand, kha ḽa Gauteng
1.1 Muvhuso u khou livhisa maipfi awo a ndiliso kha vha miṱa na dzikhonani dza vhapondwa vha 18 vhe vha vhulahwa thaveni ngei Wedela, Carltonville hune ha vha West Rand he vhanna vha 8 vha sa ḓivhei vhe vha vha vho ḓiṱama nga zwigidi vha swika he vha thuntsha vhatikedzi vha thaveni iyo.
1.2 Vhathu vha fumi sumbe vho vhulahwa henefho fhethu ngeno muṅwe wavho o lovha nga murahu nga mulandu wa mafuvhalo e a vha nao. Vhaṅwe vhathu vha 18 vho huvhala nahone vho iswa vhuongeloni. Vhaṱanu vha kha tshiimo tshi shushaho.
1.3 Ndi vhathu vhaṋa fhedzi vhe vha kona u ṱaluswa kha avho vhe vha lovha nahone muvhuso u khou humbela vhathu uri vha sedzese mashaka avho vhane vha dzula henefho kha vhupo honoho u itela uri vha kone u vhiga vhathu vho ngalangalaho mapholisani.
1.4 Ho fhiswa moḓoro mivhili ha dovha hafhu ha tswiwa na ṱhingothendeleki. Mapholisa vha khou sala murahu vhahumbulelwa vha 8 vhane vha vha na vhuṱumani na u thuntshwa uhu.
2. U thuntshana ha fhaḽa Lwandle, Ḓoroboni ya Kapa
2.1 Muvhuso u khou livhisa maipfi awo a ndiliso kha vha miṱa na dzikhonani dza vhapondwa vha fumi vhe vha vhulahwa ngei Lwandle, Kapa nga madekwana a Mugivhela, he vhapondwa vhaṱanu vha lovhela henefho ngeno vhaṅwe vho lovha musi vhe nḓilani ya u ya vhuongeloni.
Zwigwada zwa ṱhoḓisiso zwa masia o fhambanaho zwi henefho fhethu u itela u fara vhaiti vha vhugevhenga uvhu ha tshiṱuhu ngaurali.
H. MILAEDZA
1. Ndiliso
Khabinethe yo ṱahisa maipfi a ndiliso kha vha miṱa na dzikhonani dza:
• Vho Enos Mafokate, muṋameli wa bere a ḓivheaho wa dzitshaka vhe vha vha vhe ngweṋa ya mutambo wa showjumping wa murema wa u tou thoma. Vho dovha hafhu vha vha vhone muthomi wa Soweto Equestrian Centre, tshine tsha vha tshikolo tsha vhugudisi ha u ṋamela bere khathihi na u vha muṱanganedzi wa Pfufho ya Vhutshilo hoṱhe kha Pfufho dza zwa Mitambo ya Afrika Tshipembe.
• Miṱa ya avho vho lovhaho kha khombo ya badani ya N1 ye ya dzhia matshilo a vhathu vha swikaho 21 vunḓuni ḽa Kapa Vhukovhela; na u thulana ha goloi kha bada ya N17 ngei vunḓuni ḽa Mpumalanga he ha lovha vhathu vha malo.
• Vho Owen Ndlovu, muhashi wa kale wa mitambo kha SABC na mulwela muzika vhe vha vha vha tshi funesa nḓowetshumo ya vhusiki na nyanḓadzamafhungo, mitambo na u lwela pfanelo dza vhatsila.
• Mureili wa mbambe, Vho Robert Wolk, muṅwe wa vhaṱaṱisani vha mitambo ya dzigoloi vho bvelelaho vhukuma kha ḽa Afrika Tshipembe, vhe vha vha kha mushumo uyu lwa miṅwaha ine ya swika mahumi mararu. Vho vha vhe Mukundi wa Fomula ya Volkswagen ya SA nga ṅwaha wa 2013, mukundi wa Fomula ya 1600 nga ṅwaha wa 2015, mukundi wa SA GTC nga u tevhekana nga ṅwaha wa 2021 na wa 2022 na u vha hafhu Mukundi wa Goloi dza Vhuendelamashango dza SA nga ṅwaha wa 2024.
2. U fhululedza
Khabinethe i khou fhululedza:
• Thimu ya Springbok kha u kunda hayo kha mutevhe wa mitambo ya Rugby ya Vhuṱaṱisani vhuhulwanesa na All Blacks na Siya Kolisi kha u vha hawe mukapuṱeni wa Springbok o bvelelaho vhukuma we a vha na magundo kha Ndingo dza 56.
• Thimu ya Mamelodi Sundowns kha u wina hayo Tshiphuga tsha FIFA tsha Afrika – Asia Pacific nga murahu ha u kunda ngweṋa dza Asia, Al-Ahli nga zwikoro zwa 2-1.
• Vho Bayanda Walaza kha u wina havho mbambe ya vhanna ya 100 m kha Muṱangano wa Dzitshaka wa Rovereto, he vha vunḓa rekhodo ya mbambe ya mithethe ya 9.91. Vho dovha hafhu vha bvelela sa mukundi kha mbambe ya 100 m kha Muṱangano wa Mitambo ya Serbia ngei ḓoroboni ya Smederevo, kha ḽa Serbia.
• Vho Sinesipho Dambile kha u fhedza vhe kha vhuimo ha vhuvhili kha mbambe ya u fhedzisela ya 200 m ya vhanna kha mitambo ya u fhedzisela ya Diamond League ngei Brussels.
• Vho Xola Magwaza kha u vha mudzulapo wa ḽa Afrika Tshipembe wa u thoma u wina tithele yo vuleaho ya ḽifhasi ya mvelo kha Dzangano ḽa Dzitshaka ḽa Vhafhaṱamivhili ya Mvelo/Dzangano ḽa Vhafhaṱamivhili ḽa Mvelo ḽa Phurofeshinaḽa ḽa Ḽifhasi ngei Singapore.
• Kyalami Grand Prix Circuit kha u khethiwa hayo u vha fhethu hune ha ḓo farelwa hone mbambe ya Michelin 24H Series u bva nga ḽa 8 u swika nga ḽa 10 Phando 2027, zwine zwa vha tshiga tsha ḓivhazwakale sa izwi muṱaṱisano uyu u tshi ḓo vha u tshi khou farelwa kha mavu a Afrika lwa u tou thoma. Vhuṱambo uvhu vhu ḓo vha na mbambe ya u konḓelela i konḓaho ya awara dza 24 kha ṱhireke dza mbambe dzi ḓivheaho vhukuma dza shango ḽa Afrika Tshipembe dzi re ngei Midrand.
• Thimu ya netibolo ya vhafumakadzi ya Afrika Tshipembe, SPAR Proteas, kha u fhedza havho kha vhuimo ha vhuvhili kha Tshiphuga tsha Netibola ya Afrika tsha ṅwaha wa 2026 tsho farelwaho ngei kha ḽa Kenya.
• Thimu ya netibola ya vhanna ya ḽa Afrika Tshipembe, Protea Warriors, kha u dovha hafhu vha dzhia khare yavho ya u vha dzingweṋa kha mitambo ya Tshiphuga tsha Netibola ya Afrika tsha ṅwaha wa 2026 tshe tsha farelwaho ngei kha ḽa Kenya.
• Thimu ya Proteas nga u kunda Australia kha mutambo wa vhuvhili wa ḓuvha ḽithihi wa dzitshaka ngei Tshitediamu tsha DP World Wanderers na u dovha hafhu vha wina mutevhe wa mitambo miraru nga u ranga phanḓa nga zwikoro zwa 20.
• Ramavili wa ḽa Afrika Tshipembe, Vho Ricardo Malajika, kha u wina havho Vhugweṋa ha Ḽifhasi ha WBC ha Super Flyweight ngei Tokyo, kha ḽa Japan.
• Afrika Tshipembe kha u wina medala ya silivhere kha zwa u Ṱhogomela Mabufho kha Muṱaṱisano wa Zwikili wa Ḽifhasi wa ṅwaha wa 2026 ngei Shanghai, Riphabuḽiki ya China. Shango ḽo vha ḽo imelwa nga matshudeni vha 29 vhane vha khou ṱaṱisana kha zwikili zwa 27, vha tshi ṱanganela na vhaṱaṱisani vhane vha swika 1 400 vhane vha bva kha mashango a fhiraho 90.
• Thimu ya lushaka ya bola ya milenzhe ya Afrika Tshipembe ya vhaswa vha fhasi ha miṅwaha ya 20, Amajita kha u wina havho Vhugweṋa ha mitambo ya COSAFA ha vha fhasi ha miṅwaha ya 20 nahone nga tshenetsho tshifhinga tshithihi vha kona u swikela tshikhala tsha u dzhena kha muṱaṱisano wa Tshiphuga tsha Mashango a Afrika wa Vhaswa vha fhasi ha miṅwaha ya 20 wa Khonfederesheni ya Bola ya Milenzhe ya Afrika (CAF).
• Bafana Bafana, thimu ya bola ya milenzhe ya lushaka kha gundo ḽavho ḽa 2-1 musi vha tshi fhenya thimu ya shango ḽa Equatorial Guinea.
Tsho bviswa ho imelwa Khabinethe nga:
Minisṱa Ofisini ya Phresidennde, Mufumakadzi Vho Khumbudzo Ntshavheni
Mbudziso: Sisṱeme ya Mafhungo na Vhudavhidzani ha Muvhuso (GCIS)
Hu kwamiwa: Mufumakadzi Vho Nomonde Mnukwa: Mulangi Muhulu vho tou Farelaho
Luṱingothendeleki: 083 653 7485
