A. MAFHUNGO ANE A KHOU ITEA ZWINO SHANGONI
1. Zwa u Khwaṱha ha Ikonomi zwi khou Vhonala
1.1. Kushumele kwa Zwidimela zwa u hwala Thundu zwa ha Transnet (TFR) – Kotara ya u Thoma
1.1.1. Nga tshifhinga tsha kotara ya u thoma ya ṅwaha wa muvhalelano wa 2026/27, tshumelo ya Zwidimela zwa u hwala Thundu (TFR) yo rekhoda khwinifhadzo ya zwa mashumele ya 4,4%, kha ṅwaha wonoyo musi zwi tshi vhambedzwa na zwa ṅwaha wo fhiraho. TFR yo fhedzisa kotara nga murahu ha u khunyeledza zwa u endedzwa ha thundu dza thani dzi swikaho 42,0 miḽioni musi zwi tshi vhambedzwa na thani dza 40,2 miḽioni ṅwaha wo fhiraho.
1.1.2. Ndi zwa ndeme u dzhiela nzhele zwauri TFR yo kona u swikela mvelaphanḓa iyi khulwane naho ho vha na nḓivhadzo ya u engedzwa ha maṅwe maḓuvha a 11 a u valwa ha Nḓila ya Tshiporo ya Iron Ore hu tshi itelwa mushumo wa u lugisa wo tou dzudzanywaho. Naho zwo ralo, TFR yo kona u endedza thani nnzhi vhukuma, zwe hezwi zwa sumbedza khwinifhadzo khulwane vhukuma kha vhukoni ha mashumele na mushumo wo itwaho.
1.2. Vhubindudzi kha Sekhithara ya zwa Mimoḓoro
1.2.1. Khabinethe yo ṱanganedza vhubindudzi ha vha ha Toyota South Africa Motors ha masheleni a swikaho R10.4 biḽioni kha ḽimaga ḽavho ḽa Prospecton ḽi re fhaḽa ḓoroboni ya eThekwini hune vha khou ḓo bveledza mimoḓoro ya Hilux ya murafho wa vhuṱahe. Vhubindudzi uvhu vhu khou khwaṱhisa sekithara ya vhubveledzi ha mimoḓoro, u tikedza mishumo i swikaho 27,000 kha nethiweke yoṱhe ya vhaṋetshedzi, khathihi na u vhulunga mishumo ya vhukuma ya u kuvhanganywa ha zwipiḓa zwa mimoḓoro i fhiraho 4,300 – zwine hezwi zwa khou ambelwa kha vhashumi vhane vha tou shuma henefho ḽimagani ḽa u bveledza mimoḓoro ḽa ha Toyota ḽa Prospecton.
1.2.2. Hezwi zwi tou vha u dzheniswa ha masheleni manzhi vhukuma, hu tshi katelwa khathihi na u rengwa na u vusuluswa ha tshiimiswa tsha kale tsha u bveledza mimoḓoro tsha Nissan ha zwenezwino nga vha ḽimaga ḽa mimoḓoro ḽa Chery Group ngei Rosslyn, Gauteng. Vha ḽimaga ḽa Chery Group’s vho ḓivhadza uri vha ḓo bveledza mimoḓoro ya Chery, Jaecoo, na Jetour kha ḽimaga ḽavho ḽiswa ḽine vha kha ḓi tou bva u ḽi renga ḽi wanalaho fhaḽa Rosslyn.
1.2.3. Vhubveledzi ha u thoma vhu khou lavhelelwa u ḓo vha hone vhukati ha ṅwaha wa 2027, hune mashumele o fhelelaho a khou lavhelelwa u ḓo engedzea kha ṅwaha u tevhelaho hu tshi itelwa u kona u swikela vhubveledzi ha yunithi dza mimoḓoro dzi swikaho 15 000.
1.2.4. Zwa u rengwa ha tshigwada itshi tsha Chery Group zwi ḓo ita uri hu vhe na mishumo ya zwa vhubveledzi ha mimoḓoro i swikaho 692 nahone hu khou lavhelelwa uri hu ḓo fhedza ho kona u swikelwa zwikhala zwa mishumo ya vhukuma na ya nga thungo zwi ṱoḓaho u lingana 3,000 kha masia a zwa vhuendedzathundu, vhuinzhiniere, vhubveledzi na thengiso hu tshi katelwa na tshumelo dza thikhedzo.
1.2.5. Pfulufhedziso idzi dza zwa vhubindudzi dza tshifhinga tshilapfu ngaurali dzi dovha hafhu dza khwaṱhisedza vhuimo ha shango ḽa Afrika Tshipembe sa fhethu ha maimo a nṱha nahone ho dzikaho kha zwa vhubveledzi ha mimoḓoro khathihi na zwa mbambadzelannḓa.
1.3. Tsenguluso ya Nyaluwo ya Nṱha ya vha ha IMF kha shango ḽa Afrika Tshipembe
1.3.1. Khabinethe yo ṱanganedza mbonalo ya nga ha ikonomi khulwane yo khwiniseaho ye ya sumbedziswa nga vha Tshikwama tsha zwa Masheleni tsha Dzitshaka (IMF), musi vha tshi sumbedzisa tshanduko kha nyaluwo yo lavhelelwaho ya Zwibveledzwaguṱe zwa Muno (GDP) zwa shango ḽa Afrika Tshipembe musi i tshi engedzea ya vho vha 1.1%. Khabinethe yo dovha hafhu ya dzhiela nzhele zwauri tshanduko iyi yavhuḓi ngaurali i sumbedza ikonomi ya shango yo dzikaho nahone ine ya khou bvela phanḓa na u sumbedza u kona u konḓelela.
1.3.2. Naho tshanduko iyi ya nyaluwo ya ikonomi ya shango ḽa Afrika Tshipembe i tshi sumbedza u engedzea, i kha ḓi vha fhasi, i sumbedza fulufhelo ḽine ḽa khou engedzea kha ndingedzo dza shango ḽashu dza u vusulusa ikonomi naho ho vha na nyaluwo ṱhukhu kha ḽifhasi hu tshi katelwa na khakhathi dza vhukati ha mashango na poḽotiki ngei Mabvaḓuvhakati.
1.4. U thoma u shumiswa ha Luṱa lwa II lwa Tshikimu tsha Vhatholi vha Fulufhedzeaho tsha Didzhithaḽa (TES)
1.4.1. Khabinethe yo ṱanganedza u rwelwa ṱari lwa tshiofisi ha Luṱa lwa II lwa Tshikimu tsha Vhatholi vha Fhulufhedzeaho (TES) hu tshi itelwa uri hu vhe na u sedzuluswa ha visa dza vhatholi vho khwaṱhisedzwaho nga nḓila ine ha sa ḓo vha na u vhea vhutsireledzi ha lushaka kana ndangulo ya zwa vhufhalali kha nyimele ine ya si vhe yavhuḓi. Vhatholi vhane vho tea vha khou lavhelelwa u sumbedzisa vhubindudzi vhuhulwane ha nga ngomu shangoni, u vhea phanḓa zwa u tholwa ha vhadzulapo vha ḽa Afrika Tshipembe hu tshi katelwa na vhadzulapo vha tshoṱhe, u bindudza kha mveledziso ya zwikili zwapo khathihi na u ita uri hu vhe na u elana hazwo na sekithara dza ikonomi dza ndeme.
1.4.2. Phothaḽa ya u ita khumbelo nga inthanethe yo tou itelwaho zwenezwo hu tshi itelwa Luṱa lwa II lwa TES - "Home Affairs @ home" ndi tshipiḓa tsha pulane ya muvhuso yo angalalaho ya tshanduko ya didzhithaḽa. Kha tshiṅwe tshifhinga, phothaḽa iyi ya didzhithaḽa i ḓo shanduka ya vha ikhosisiṱeme ya shango yo fhelelaho ya Thendelo ya zwa u Enda ha Eḽekiṱhironiki (ETA).
1.4.3. Vhatholi vho teaho vha khou rambiwa u ṋetshedza Makumedzwa avho a Dzangalelo (EOI) vhukati ha ḽa 20 Fulwana 2026 na ḽa 4 Khubvumedzi 2026.
2. U bveledza Ikonomi dzo Khwaṱhaho dza Dzingu (SADC)
2.1. Shango ḽa Afrika Tshipembe ḽo ḓiimisela u fara Muṱangano wa SADC
2.1.1. Khabinethe yo ṋetshedzwa vhuṱanzi ha khwaṱhisedzo ya nga ha u ḓilugisela nga nḓila yo fhelelaho ha shango ḽa Afrika Tshipembe kha u vha mutshimbidzi wa Muṱangano wo Ḓoweleaho wa Vharangaphanḓa vha Mashango na Mivhuso ya Mashango a Tshitshavha tsha Mveledziso ya Tshipembe ha Afrika (SADC) wa vhu46 u bva nga ḽa 16 u swika nga ḽa 17 Ṱhangule 2026 fhaḽa Sentharani ya Miṱangano ya Dzitshaka ya Durban ine ya vha ḓoroboni ya Durban.
2.1.2. Sa tshipiḓa tsha mishumo ya ndugiselo dza Muṱangano wa SADC, shango ḽa Afrika Tshipembe ḽi khou fara Vhege ya zwa Mveledzanḓowetshumo ya SADC ya ṅwaha wa 2026 u bva nga ḽa 27 u swika ḽa 31 Fulwana 2026, ngei Sentharani ya Miṱangano ya Dzitshaka ya Durban ine ya wanala kha ḽa KwaZulu-Natal. Vhuṱambo uvhu vhu ḓo ṱanganya vhabveledzi vha mbekanyamaitele, vharangaphanḓa vha zwa mabindu, vhabindudzi, vhoradzipfunzo, vhaṱoḓisisi na zwiimiswa zwa masheleni a mveledziso u bva kha dzingu ḽoṱhe na u fhira hu tshi itelwa u ṱuṱuwedza mveledziso ya nḓowetshumo.
2.1.3. Vhege ya zwa Vhubveledzaḓowetshumo ya SADC i tikedza Maga na Pulane khulwane dza zwa Vhubveledzaḓowetshumo dza SADC (2015–2063), dzine dzo ḓitika nga thikho tharu: vhubveledzanḓowetshumo, vhuṱaṱisani na ṱhanganyo ya dzingu.
2.1.4. Zwipikwa zwa uno ṅwaha zwi katela mveledziso ya maitele a vhubveledzisi na thengiso ya zwibveledzwa a dzingu kha zwa u shandukiswa ha zwibveledzwa zwa vhulimi zwa vha zwiḽiwa zwo fhelelaho, mishonga, zwishumiswa zwa vharengi na u shandukiswa ha minerala dza ndeme dza vha zwibveledzwa zwo fhelelwaho khathihi na mveledziso ya themamveledziso kha sia ḽa zwa fulufulu, vhuendi, vhuhwalathundu, maḓi na ICT.
2.2. U fhungudza mbadelo dza thengiselano vhukati ha mashango a SADC
2.2.1. Khabinethe yo fhululedza Bannga ya Mbulungelo ya Afrika Tshipembe kha zwa u engedzwa ha sisṱeme ya SADC ya Real-Time Gross Settlement (SADC-RTGS) nga u katelwa ha Kwanza ine ya vha tshelede ya shango ḽa Angola sa tshelede ya vhuvhili ya u badela ngayo murahu ha musi ho vha hu tshi khou shumiswa Rannda ya ḽa Afrika Tshipembe.
2.2.2. Sisṱeme ya SADC-RTGS yo livhiswa kha u fhungudza mbadelo dza musi hu tshi itwa zwa mbambadzo ya vhukati ha mikaṋo henefha nga ngomu ha dzingu nga u leludza zwa u shumiswa ha tshelede dzapo zwi tshi khou tshimbidzwa nga Bannga ya Mbulungelo ya Afrika Tshipembe yo imela bannga dza vhukati dza mashango a SADC ane a khou shela mulenzhe.
2.2.3. Zwa u katelwa ha Kwanza ya Angola sa tshelede ya mbadelo kha sisṱeme ya SADC-RTGS zwi sumbedza ḽiga ḽihulwane kha u ṱuṱuwedza nyaluwo ya ikonomi ya dzingu nga kha u fhungudzwa ha mbadelo dza thengiselano.
2.3. Khomishini ya Vhukati ha Mashango Mavhili ane a vha shango ḽa Afrika Tshipembe na ḽa Namibia
2.3.1. Khabinethe yo ṱanganedza zwa u khunyeledzwa zwavhuḓi ha muṱangano wa Khomishini ya Vhukati ha Mashango Mavhili ane a vha Afrika Tshipembe na Namibia (BNC) ya vhu4 ye ya farelwa ḓoroboni ya Pretoria nga ḽa 17 Fulwana 2026, ye ya vha yo rangwa phanḓa nga Muṱhomphei Dokotela Vho Netumbo Nandi-Ndaitwah, Phresidennde vha Riphabuḽiki ya Namibia na Muṱhomphei Phresidennde Vho Cyril Ramaphosa.
2.3.2. Khomishini iyi ya Vhukati ha Mashango Mavhili yo khwaṱhisedza vhushaka ha ndeme vhune ha vha hone vhukati ha shango ḽa Afrika Tshipembe na ḽa Namibia hu tshi katelwa na tshumisano khulwane ine ya vha hone vhukati ha aya mashango mavhili kha sekithara dza ndeme. Zwine zwa vha zwa ndeme vhukuma ndi u ḓiimisela kha zwa tshumisano ya tsinisa kha mushumo wa zwa u ṱola na u shumiswa ha zwiko zwa mupo zwine zwa ḓo tikedza nyaluwo na mveledziso ya ikonomi kha mashango aya mavhili.
2.3.3. Avha Vhaphresidennde vhavhili vho ṱanganedza zwa u sainiwa ha thendelano dza sumbe dza vhukati ha mashango aya mavhili khathihi na zwishumiswa zwa tshumisano vhukati havho.
2.4. Masheleni a magavhelo a shishi a swikaho $13 miḽioni a u khwaṱhisa ndingedzo dza u langa dwadze ḽi vhangwaho nga tshitzhili tsha Ebola kha ḽa Afrika.
2.4.1. Khabinethe yo ṱanganedza zwa u tendelwa ha masheleni a magavhelo a shishi a swikaho $13 miḽioni (Doḽara dza Amerika) nga vha Tshigwada tsha Bannga ya Mveledziso ya Afrika (AfDB) hu tshi itelwa u khwaṱhisa ndingedzo dza u langa tshiwo tsha dwadze ḽi vhangwaho nga tshitzhili tsha Ebola kha shango ḽa Riphabuḽiki ya Demokirasi ya Congo (DRC), Uganda, na Sudan Tshipembe nga u khwaṱhisa maga a shishi a lushaka, u fhungudza zwa u phaḓalala ha tshitzhili khathihi na u fhungudza dzimpfu na malwadze kha zwitshavha zwo kwameaho vhukuma nahone zwi songo tsireledzeaho.
2.4.2. U ṋetshedzwa uhu ha masheleni hu khou vha hone nga murahu ha khuwelelo yo itwaho nga Phresidennde Vho Cyril Ramaphosa kha vhuimo havho sa Ḽizhakanḓila ḽa Dzangano ḽa Mbumbano ya Afrika (AU) kha zwa Thivhelo ya Madwadze, Vhuḓilugiseli na Maga (PPPR), hu tshi itelwa tshumisano yo fhelelaho kha ḽa Afrika, thuso ya zwa vhuthu ya tshihaḓu khathihi na vhubindudzi ho engedzwaho kha khwinifhadzo ya zwa mutakalo yo rangwaho phanḓa nga dzhango ḽa Afrika.
3. A hu na fhethu havhuḓi u fana na hayani, vhadzulapo vha ḽa Afrika Tshipembe vhane vha khou vhuya hayani vha ḓo ṱanganedzwa misi yoṱhe.
3.1. Khabinethe yo dzhiela nzhele mavharivhari a uri vhatshena vha Afrika Tshipembe vhe vha nanga u ya u dzula kha shango ḽa United States of America (USA) nga fhasi ha mazwifhi a uri hu na mabulayo a vhatshena fhano kha ḽa Afrika Tshipembe, a vho ngo ṋewa VISA kha ḽeneḽo shango.
3.2. Khabinethe yo dovholola khuwelelo yayo ya uri vhadzulapo vha ḽa Afrika Tshipembe hu sa sedzwi kuvhonele kwavho kwa zwa poḽotiki vha ḓo ḓi dzula vhe na haya fhano kha ḽino shango hu si na nyofho dza u tovholwa na u tambudzwa lwa poḽotiki nahone hu tshi tevhedzwa milayo ya Riphabuḽiki.
3.3. Khabinethe yo ṱanganedza fhungo ḽa uri shango ḽa Afrika Tshipembe ḽi kha ḓi vha ḽo livhana na khaedu nnzhi dza zwa matshilisano na ikonomi dzine dza kwama vhadzulapo vha ḽa Afrika Tshipembe vhoṱhe, hu sa sedzwi lukanda na mbeu. Khaedu idzi dzi tea u tandululwa nga kha ndingedzo dzo ṱanganelaho (Afrika Tshipembe nga u angaredza) hu tshi katelwa muvhuso, madzangano a zwa poḽotiki, madzangano a vhashumi, mabindu, tshitshavha tsha vhadzulapo, na vhadzulapo vha ḽa Afrika Tshipembe nga muthihi nga muthihi. Ndingedzo idzi dzo ṱanganelaho dzi tea u dzhiela nzhele masiandaitwa ane a kha ḓi bvela phanḓa a muvhuso wa Khethululo nga lukanda khathihi na ṱhoḓea ya u lulamisa thaidzo dzo vhangwaho nga zwiito zwa khethululo zwa tshifhinga tsho fhiraho.
3.4. Khabinethe i khou ita khuwelelo kha vhadzulapo vhoṱhe vha ḽa Afrika Tshipembe ya uri vha bvele phanḓa na u hanedzana na avho vhane vha khou ṱoḓa u humisela murahu mbuelo dza mbofholowo yashu nga kha zwiito zwa u kuvhanganya vhathu u ya nga muvhala uri vha ḓikumedze hafhu kha tshipikwa tsha u fhaṱa shango ḽa Afrika Tshipembe ḽo faranaho, ḽi si na khethululo nga muvhala nahone ḽi bvelelaho.
4. Khalaṅwaha ya Mvelele ya zwa Mirundu ya Vhuriha ya ṅwaha wa 2026
4.1. Khabinethe yo sumbedza u vhilahedzwa vhukuma nga mulandu wa dzimpfu dzine dza khou bvela phanḓa hu tshi katelwa na zwiṅwe zwiwo zwi vhavhaho zwe zwa rekhodiwa nga tshifhinga tsha Tshifhinga tsha Khalaṅwa ya Mvelele ya zwa Mirundu ya Vhuriha ya ṅwaha wa 2026.
4.2. Khabinethe yo livhisa maipfi ayo a ndiliso kha vha miṱa ya vhafumbi vha 47 vhe vha lovha nga tshifhinga tsha Khalaṅwaha ya Mvelele ya zwa Mirundu ya Vhuriha ya ṅwaha wa 2026 khathihi na u tamela mashudu avho vho huvhalaho kana vhane vha kha ḓi wana dzilafho ḽa zwa mishonga uri vha fhole nga u ṱavhanya.
4.3. Khabinethe yo dovha hafhu ya ṱanganedza zwa u dzhiiwa ha tsheo nga u ṱavhanya nga vha mazhendedzi a u tevhedza mulayo vha tshi itela u vhona uri avho vhane vha pfuka milayo ya zwa mirundu vha khou hweswa vhuḓifhinduleli. U swika zwino, ho no vulwa milandu ya zwa vhugevhenga ine ya swika 161, zwe hezwi zwa ita uri hu farwe vhathu vha swikaho 41. U ḓadzisa kha zwenezwo, ho no valwa mirundu ine ya si vhe mulayoni ya 42, ngeno vhafumbi vha swikaho 181 vho phuluswa ha vha na vhaṅwe vha swikaho 93 vhe vha valelwa vhuongeloni.
B. TSHEO DZA KHABINETHE
1. U engedzwa ha tshifhinga tsha u shuma tsha ḽaisentsi dza u reila u bva kha miṅwaha miṱanu (5) u ya kha ya fumi (10)
1.1. Khabinethe yo ṱanganedza zwa u engedzwa ha tshifhinga tsha u shuma tsha ḽaisentsi dza u reila dza Khoudu A, A1, B na EB u bva kha miṅwaha miṱanu u ya kha ya fumi. Tshifhinga tsha u vusuluswa ha ḽaisentsi nga murahu ha miṅwaha ya fumi tshi ḓo shuma fhedzi kha mimoḓoro miṱuku. Ḽaisentsi dza zwiendedzi zwi lemelaho zwa mishumo ya zwa makwevho na zwa vhuendi ha nnyi na nnyi dzone dzi ḓo bvela phanḓa na u vusuluswa nga murahu ha miṅwaha mivhili kana miṱanu ngeno Phumethe dza Vhareili vha Phurofeshinaḽa dzone dzi tshi ḓo bvela phanḓa na u vusuluswa nga murahu ha tshifhinga tsha miṅwaha mivhili.
1.2. Tshanduko iyi i tshimbilelana na maitele a khwine a dzitshaka, i khwinisa vhukoni ha zwa ndangulo, i fhungudza zwikhala zwa u vusuluswa ha ḽaisentsi dza vhareili khathihi na u fhungudza mutsiko wa ṱhoḓea ya tshumelo une wa vha hone kha sisṱeme ya zwa u ṋetshedza ḽaisentsi.
1.3. Zwa u thoma u tevhedzwa ha tshifhinga tsho engedzwaho zwi ḓo ṱoḓa tshandukiso dza mulayo. Ngauralo, vhareili vha tea u bvela phanḓa na u vusulusa garaṱa dzavho dza ḽaisentsi dza u reila dzo fhelelwaho nga tshifhinga u swikela uyu mulayo muswa u tshi thoma u shuma.
2. Mbekanyamaitele yo Shandukiswaho ya nga ha Mitengo ya Muḓagasi
2.1. Khabinethe yo ṱanganedza zwa u anḓadzwa ha Mbekanyamaitele yo Shandukiswaho ya nga ha Mutengo wa Muḓagasi hu tshi itelwa vhupfiwa ha vhadzulapo. Tshanduko idzi dzo itwaho kha mbekanyamaitele iyi ya ṅwaha wa 2008 dzi sumbedza mvelaphanḓa kha nḓowetshumo ya zwa nḓisedzo ya muḓagasi, hu tshi katelwa na tshanduko dza kha maraga dzine dza khou bvela phanḓa dze dza vha hone nga murahu ha u fhandekanywa ha Eskom khathihi na u thoma u shumiswa ha Mulayo wa Khwiniso ya Ndangulo ya Muḓagasi, wa ṅwaha wa 2024.
2.2. Mbekanyamaitele iyi i khwaṱhisa muhanga wa zwa milayo une wa langa mitengo ya muḓagasi, mithelo, na mbadelo, hu tshi katelwa na u ita uri zwa mithelo zwi vhe khagala nga kha u fhandekanya mbadelo kha mishumo yoṱhe ya u bveledza, u fhirisela, u phaḓaladza na u rengisa, zwine hezwi zwa ḓo khwaṱhisa nzudzanyo dza zwa ndangulo dza u vhea mitengo ya muḓagasi kha zwifhinga zwo fhambanaho zwa u vhea mitengo vhukati ha vhabveledzi, vharengisi, vha Khamphani ya Phiriselo ya Lushaka ya Afrika Tshipembe (NTCSA), na vhaṋetshedzi. I dovha hafhu ya bveledza muhanga une ngawo zwifhinga izwi zwa ḓo itwa uri zwi thome u shuma khathihi na u langwa nga vha NERSA.
2.3. Mbekanyamaitele i tikedza zwa u thomiwa ha mbadelo dzi sa ḓuri ngeno hu tshi khou tsireledzwa vhashumisi vhane vha shaya khathihi na sekithara dza ndeme kha ikonomi.
3. Mvetamveto ya Ḽiṅwalo ḽa nga ha Vhuimo ha Tshandukiso ya Maraga wa Sekithara ya zwa Muḓagasi
3.1. Khabinethe yo ṱanganedza zwa u anḓadzwa ha mvetamveto ya Ḽiṅwalo ḽa nga ha Vhuimo ha Tshandukiso ya Maraga wa Sekithara ya zwa Muḓagasi hu tshi itelwa vhupfiwa ha vhadzulapo. Ḽiṅwalo iḽi ḽa nga ha vhuimo uho ḽi ṋetshedza muhanga wa u eletshedza tshandukiso ya Afrika Tshipembe u bva kha sisṱeme ya muḓagasi ine vhunzhi hayo ya langwa nga muvhuso u ya kha ya maraga wa muḓagasi une wa vha na muṱaṱisano, zwi tshi elana na Mulayo wa Khwiniso ya Ndangulo ya Muḓagasi, wa ṅwaha wa 2024 khathihi na Pulane ya Mashumele ya zwa Fulufulu.
3.2. Tshanduko dzo dzinginywaho ndi dzine dza khou lavhelela u khwinisa nḓisedzo ya fulufulu na u fulufhedzea hayo nga u fhungudza zwa u ḓitika kha muṋetshedzi muthihi wa muḓagasi khathihi na u ita uri hu vhe na u shela mulenzhe huhulwane kha zwa mveledziso na mbambadzo ya muḓagasi. Khwiniso idzi dzo dovha hafhu dza livhiswa kha u kunga vhubindudzi kha themamveledziso dza mveledziso ya muḓagasi, phiriselo na u phaḓaladza, u tikedza zwa u sika mishumo na nyaluwo ya ikonomi, hu tshi katelwa na u fhungudza mbadelo dza muḓagasi lwa tshifhinga tshilapfu.
4. Maga a Tsireledzo ya Badani a Lushaka o Khwinifhadzwaho (NRSS) 2026–2030
4.1. Khabinethe yo ṱanganedza NRSS yo khwinifhadzwaho ya ṅwaha wa 2026–2030. Maga aya o khwinifhadzwaho a khou bvela phanḓa kha NRSS ya ṅwaha wa 2016–2030 ye ya ṱanganedzwa hu tshi itelwa u fhungudza mpfu dza badani nahone zwi tshi elana na Miṅwaha ya Fumi ya Mishumo ya nga ha Tsireledzo Dzibadani ya vha Dzangano ḽa Vhuthihi ha Dzitshaka khathihi na Pulane ya Mveledziso ya Lushaka.
4.2. U vusuluswa uhu ho ṱuṱuwedzwa nga khaedu dzi sa fheli, dzine khadzo ha katelwa zwa u kundelwa u kombetshedza u tevhedzwa ha mulayo wa zwa vhuendi, u sa tsireledzea kha zwiito zwa vhuaḓa khathihi na u sa lingana kha zwa u thoma u tevhedzwa ha milayo iyo kha masia oṱhe a muvhuso.
4.3. NRSS yo vusuludzwaho i bvela phanḓa na adzhenda ya tshandukiso ya sisṱeme yoṱhe yo ḓitikaho kha zwa u tevhedzwa ha mulayo wa zwa vhuendi zwo ḓitikaho nga vhuṱoli, maitele a u sa konḓelela zwiito zwa vhuaḓa, sisṱeme dzine dza shuma nga nḓila ya didzhithaḽa khathihi na maitele a zwa mavhusele na matshimbidzele o khwaṱhaho. I tikedza zwipikwa zwa tsireledzo ya dzibadani zwa ḽifhasi khathihi na tshipikwa tsha Ndangulo ya Muvhuso ya Vhusumbe tsha u fhungudza mpfu dzibadani nga 45% nga ṅwaha wa 2029.
5. Mvetamveto ya Muhanga wa Ndeme wa Tshumelo dza zwa Maḓi na Vhuthathatshili
5.1. Khabinethe yo ṱanganedza zwa u anḓadzwa ha mvetamveto ya Muhanga wa Ndeme wa Tshumelo dza zwa Maḓi na Vhuthathatshili hu tshi itelwa vhupfiwa ha vhadzulapo lwa tshifhinga tsha maḓuvha a 60.
5.2. Muhanga wo senguluswaho u vhea zwipikwa zwa sekithara, u fhindula kha khaedu na zwine zwa khou bvelela, wa dovha hafhu wa livhanya sekithara na zwipikwa zwa ndeme zwa lushaka khathihi na maitele a khwinesa a ḽifhasi. U ombedzela zwa u kona u konḓelela ha kilima, ṱhanganelo ya mupo, u bvela phanḓa lwa tshifhinga tshilapfu ha zwa masheleni, thaidzo dza vhushayatsireledzo vhukati ha vhupo ha dziḓoroboni na ha mahayani, tshanduko ya didzhithaḽa na vhupulani ha sekhithara ho khwinifhadzeaho khathihi na nḓisedzo.
5.3. Maga aya o livhiswa kha u khwaṱhisa ndangulo ya sekithara, u khwinisa vhupulani na nḓisedzo, na u tikedza nḓisedzo ya tshumelo dza maḓi na vhuthathatshili dzine dza nga vha dza tshifhinga tshilapfu, dzi fulufhedzeaho nahone dzi linganaho kha vhadzulapo vhoṱhe vha shango ḽa Afrika Tshipembe.
C. MILAYOTIBE
1. Mulayotibe wa Khwiniso ya Zwivhumbeo zwa ha Masipala, wa ṅwaha 2026
1.1. Khabinethe yo ṱanganedza zwa u ṋetshedzwa ha mulayo wa Muvhuso Wapo: Mulayotibe wa Khwiniso ya Zwivhumbeo zwa ha Masipala ngei Phalamenndeni. Mulayotibe uyu, une nga nḓowelo wa ḓivhiwa sa “Mulayotibe wa Ṱhanganelano”, wo livhiswa kha u bvisela khagala muhanga wa mulayo u re khagala wa u vhumbwa ha mivhuso ya ṱhanganelano khathihi na u bveledza maitele a u fhungudza khaedu dzi elanaho na mivhuso ya ṱhanganelano kha sia ḽa muvhuso wapo.
1.2. Khabinethe mathomoni yo ṱanganedza zwa u anḓadzwa ha Mulayotibe uyu hu tshi itelwa vhupfiwa ha vhadzulapo mathomoni a ṅwaha wa 2024. Nga murahu ha musi ho vha na vhukwamani ho angalalaho khathihi na huṅwe u khwiniswa ha milayo, Mulayotibe uyu ndi une zwazwino wa khou ṋetshedzwa Phalamenndeni uri u sedzuluswe. Khwiniso dzo dzinginywaho dzo livhiswa kha u ṱuṱuwedza zwa muvhuso wa ṱhanganelano wo dzikaho nahone u re na vhuḓifhinduleli, u fhungudza u sa dzika ha poḽotiki khathihi na u tikedza nḓisedzo ya tshumelo i sa thithisei kha vhadzulapo.
2. Mulayotibe wa Khwiniso ya Milayo ya zwa Khetho, wa ṅwaha wa 2026
2.1. Khabinethe yo ṱanganedza zwa u ḓivhadzwa ha Mulayotibe wa Khwiniso ya Milayo ya Khetho, wa ṅwaha wa 2026 Phalamenndeni. Mulayotibe uyu ndi une wa khwinisa Mulayo wa Khomishini ya Khetho wa ṅwaha wa 1996; Mulayo wa Khetho, wa ṅwaha wa 1998; na Muvhuso Wapo: Mulayo wa Khetho dza Masipala, wa ṅwaha wa 2000, musi hu tshi khou lugiselelwa Khetho dza Muvhuso Wapo dza ṅwaha wa 2026. Khwiniso idzi dzo livhiswa kha u vhona uri hu khou vha na u elana khathihi na u khwaṱhisa muhanga wa milayo ya zwa khetho, u khwinisa ndangulo na ndaulo ya zwa khetho hu tshi katelwa na u tikedza u tshimbidzwa ha khetho dzo vhofholowaho, dzo teaho nahone dzi fulufhedzeaho.
3. Mulayotibe wa Tshimbevha, Ṱhuṱhuwedzo na u Ṱokonya uri hu Itwe Vhutshinyi, wa ṅwaha wa 2026
3.1. Khabinethe yo ṱanganedza u ḓivhadzwa ha Mulayotibe wa Tshimbevha, Ṱhuṱhuwedzo na u Ṱokonya uri hu itwe Vhutshinyi, wa ṅwaha wa 2026, ngei Phalamenndeni. Mulayotibe uyu u fhelisa Mulayo wa Maguvhangano a Migwalabo wa ṅwaha wa 1956 wo fhelelwaho nga tshifhinga, nahone u vusuludza muhanga wa zwa milayo wa u laṱisa vhathu vhane vha ita tshimbevha, u ṱuṱuwedza kana u ṱokonya zwiito zwa vhutshinyi ha vhugevhenga. U dzhiela vhudzulo mbetshelwa dzi sa elani na ndayotewa wa dovha hafhu wa ita uri mulayo u elane na maitele a zwino a ndayotewa, ngeno u tshi khou khwaṱhisa vhukoni ha Muvhuso ha u tandulula thaidzo dza vhuḓifari vhune ha ṱuṱuwedza kana ha ita uri hu vhe na u itwa ha zwiito zwine zwa dzhiiwa sa vhutshinyi ha vhugevhenga.
4. Mulayotibe wa Khwiniso ya Milayo ya Nnyi na nnyi (ya Migodini), wa ṅwaha wa 2026
4.1. Khabinethe yo ṱanganedza zwa u anḓadzwa ha Mulayotibe wa Khwiniso ya Milayo ya Nnyi na Nnyi (ya Migodini), wa ṅwaha wa 2026 hu tshi itelwa uri hu vhe na vhupfiwa ha vhadzulapo. Mulayotibe uyu wo livhiswa kha u khwaṱhisa muhanga wa zwa vhusimamilayo hu tshi itelwa u fhelisa zwiito zwa u bwa migodi zwi siho mulayoni hu tshi katelwa na mishumo i elanaho nazwo ine ya khou bvela phanḓa na u vhea khombo kha tsireledzo ya tshitshavha, mveledziso ya ikonomi na ndangulo ya zwiko zwa minerala ya shango ine ya nga vha ya tshifhinga tshilapfu. U khou dzinginya khwiniso kha Mulayo wa Zwiito zwa Vhugevhenga, wa ṅwaha wa 1977; Mulayo wa Daimane, wa ṅwaha wa 1986; Mulayo wa Mveledziso ya Zwiko zwa Minerala na Phetroḽiamu wa ṅwaha wa 2002; na Mulayo wa Tsimbi dzi Penyaho wa ṅwaha wa 2005. Khwiniso dzi katela maga a u ita uri zwa u bwa migodi zwi siho mulayoni na milandu i elanaho na zwenezwo zwi dzhiiwe sa vhugevhenga.
5. Mulayotibe wa nga ha Ndangulo ya Vhufarandaka, wa ṅwaha wa 2026
5.1. Khabinethe yo ṱanganedza zwa u anḓadzwa ha Mulayotibe wa Ndangulo ya Vhufarandaka, wa ṅwaha wa 2026 hu tshi itelwa vhupfiwa ha vhadzulapo. Mulayotibe uyu wo livhiswa kha u ita uri muhanga wa mulayo wa zwa vhufarandaka u vhe wa musalauno nga u phumulwa ha Mulayo wa Ndangulo ya Ndaka ya Vhufarandaka wo fhelelwaho nga tshifhinga. Wo livhiswa kha u khwaṱhisa vhuḓifhinduleli na u tevhedza milayo, u khwinisa mushumo wa vhulavhelesi wa Mulanguli wa Khothe Khulwane na u ṋetshedza tsireledzo khulwane kha vhavhuyelwa.
6. Mulayotibe wa Khwiniso ya Maitele a zwa Mulayo, wa ṅwaha wa 2026
6.1. Khabinethe yo ṱanganedza zwa u anḓadzwa ha Mulayotibe wa Khwiniso ya Maitele a zwa Mulayo wa ṅwaha wa 2026 hu tshi itelwa vhupfiwa ha vhadzulapo. Mulayotibe uyu wo livhiswa kha u fhungudza zwivhumbeo zwa ndangulo kha sekithara ya zwa mulayo ngeno hu tshi khou ṱuṱuwedzwa tshanduko. U dovha hafhu wa ḓivhadza tshanduko kha zwivhumbeo zwa Tshikwama tsha Ndindakhombo ya Vhashumi vha zwa Mulayo hu tshi itelwa u khwaṱhisa kha zwa masheleni khathihi na u khwinisa tsireledzo ya vhadzulapo.
6.2. Mulayotibe u bvela phanḓa na u dzinginya khwiniso kha mbetshelwa dzo fhambanaho dza Mulayo wa Mishumo ya zwa Mulayo hu tshi itelwa u tikedza mveledziso na u khwiniswa ha zwikili zwa vhashumi vha zwa mulayo, u khwinisa tswikelelo kha phurofesheni ya zwa mulayo, u ṱuṱuwedza tswikelelo kha vhulamukanyi na u tandulula khaedu dza maitele dzo bvelelaho nga mulandu wa u shumiswa ha Mulayo.
7. Mulayotibe wa Khwiniso ya Milayo ya zwa Masheleni ya Nyangaredzo, wa ṅwaha wa 2026
7.1. Khabinethe yo ṱanganedza u ḓivhadzwa ha Mulayotibe wa Khwiniso ya Milayo ya zwa Masheleni ya Nyangaredzo, wa ṅwaha wa 2026, Phalamenndeni. Mulayotibe uyu u dzinginya khwiniso kha Mulayo wa Ndangulo ya Sekithara ya zwa Masheleni, wa ṅwaha wa 2017 (Mulayo 9 wa 2017), na Mulayo wa Thengo ya Thundu na Tshumelo dza Muvhuso, wa ṅwaha wa 2024 (Mulayo 28 wa 2024).
7.2. Mulayotibe uyu u dzinginya u dzheniswa ha ndima ntswa kha Mulayo wa Ndangulo ya Sekithara ya Masheleni hu tshi itelwa u tikedza tshanduko dza fhano hayani dzo livhiswaho kha u khwaṱhisa mavhusele na ndangulo ya zwilinganyo zwa masheleni zwa tshiofisi. U dovha hafhu wa dzinginya khwiniso kha khethekanyo ya 68 ya Mulayo wa u renga Thundu na Tshumelo dza Muvhuso hu tshi itelwa u tikedza tshanduko dzine dza khou bvela phanḓa dzo livhiswaho kha u khwaṱhisa muhanga wa ndangulo ya masheleni na u renga thundu na tshumelo wa ḽa Afrika Tshipembe, u khwinisa zwa vhulavhelesi, na u ṱuṱuwedza zwa u vha khagala ha zwa milayo.
D. MAFHUNGO MASWA KHA KHABINETHE
1. Maga a muvhuso a u vhona uri hu khou vha na nḓisedzo ya maḓi i fulufhedzeaho kha vhadzulapo vhoṱhe vha ḽa Afrika Tshipembe.
1.1. Khabinethe yo ṱanganedza u bviswa ha Pulane ya Mashumele ya nga ha Maḓi ya Lushaka ine ya sumbedzisa maga mahulwane o livhiswaho kha u vhona uri hu khou vha na nḓisedzo ya maḓi a maimo a nṱha nga nḓila i fulufhedzeaho kha vhadzulapo vhoṱhe vha ḽa Afrika Tshipembe ngeno nga thungo hu tshi khou tandululwa thaidzo dza vhubvo ha khaedu dza nḓisedzo ya maḓi kha shango. Pulane yo bveledzwa nga Komiti ya Thaidzo dza zwa Maḓi ya Lushaka ine mudzulatshidulo wayo ha vha Phresidennde Vho Cyril Ramaphosa vha tshi khou shumisana na masia mararu a muvhuso khathihi na vha Dzangano ḽa Mivhusoyapo ḽa Afrika Tshipembe.
1.2. Khabinethe yo fhululedza zwa u rwelwa ṱari ha Mbekanyamushumo ya u Ṱavhanyisa Tswikelelo ya Maḓi ya Lushaka, ye ya rwelwa ṱari nga Ḓuvha ḽa Dzitshaka ḽa Vho Nelson Mandela nga ḽa 18 Fulwana, nga tshifhinga tshithihi na zwa u thomiwa ha zwikimu zwa nḓisedzo ya maḓi zwo fhandekanywaho zwa 67, zwine khazwo ha katelwa magwedzho na mitshini ya u bwa maḓi hu tshi itelwa u engedza tswikelo ya maḓi a u nwa o tsireledzeaho kha zwitshavha zwine zwa sa khou wana tshumelo yo teaho kha vunḓu ḽa Gauteng, KwaZulu-Natal na Kapa Vhubvaḓuvha. Maga aya a nḓisedzo ya maḓi a fhasi ha mavu a 67 a khou lavhelelwa u vhuedza vhathu vha swikaho 125 986 u mona na mavunḓu aya mararu, hune dziṅwe nṱha dza mushumo uyu dza khou ḓo thomiwa nga ṅwedzi wa Tshimedzi 2026 na wa Lambamai 2027.
1.3. Thandela idzi dzi imela luṱa lwa u thoma lwa Mbekanyamushumo ya u Ṱavhanyisa Tswikelelo ya Maḓi ya Lushaka ya Muhasho wa Maḓi na Vhuthathatshili, ine ya khou ṋetshedzwa nga kha Bodo dza Maḓi nga fhasi ha Mulayo wa Tshumelo dza zwa Maḓi. Ho avhelwa masheleni a fhiraho R200 miḽioni kha Luṱa lwa u Thoma lwa mbekanyamushumo, lune lwa katela zwa u vhorwa ha magwedzho, mveledziso ya maḓi a fhasi ha mavu, tsireledzo ya zwisima, u kuvhanganya maḓi a mvula na u vusuluswa ha themamveledziso dza maḓi dzine dza vha hone zwazwino hu tshi itelwa u engedza tswikelo ya maḓi a u nwa o tsireledzeaho.
1.4. Sa tshipiḓa tsha mbekanyamushumo yo ṱanḓavhuwaho ya vhubindudzi kha themamveledziso ya tshitshavha, muvhuso mathomoni a uno ṅwaha wo ṋetshedza masheleni a swikaho R156 biḽioni kha themamveledziso ya zwa maḓi na vhuthathatshili kha tshifhinga tsha miṅwaha miraru i ḓaho. Vhubindudzi uvhu vhu ḓo tikedza u engedzea na u ṱhogomelwa ha themamveledziso ya maḓi, u khwinisa zwa u fulufhedzea ha nḓisedzo maḓi khathihi na u tandulula khaedu dza zwa maḓi na vhuthathatshili dzine dza kwama zwitshavha.
2. Nḓivhadzo nga ha mvelaphanḓa yo swikelwaho kha zwa u thoma u shumiswa ha maitele o fhelelaho a u langa zwa vhufhalali fhano kha ḽa Afrika Tshipembe
2.1. Khabinethe yo ṱanganedza mafhungo maswa nga ha u thomiwa ha maitele o fhelelaho a u vhona uri hu khou vha na zwa vhufhalali ho teaho fhano kha ḽa Afrika Tshipembe u ya nga pulane ya mbuno ṱhanu u ya nga he zwa ḓivhadzwa ngaho nga Phresidennde Vho Cyril Ramaphosa nga nḓila i tevhelaho:
2.1.1. U bva nga ḽa 23 Fulwana 2026, ho vhigwa na u rekhodiwa milandu ya zwiito zwa u pfuka milayo ya zwa vhufhalali khathihi na miṅwe i elanaho na zwenezwo i swikaho 205 sa milandu ya zwa vhugevhenga, hezwi zwi amba u engedzea u bva kha milandu ya 103 ye ya vhigwa nga vhege ya u thoma ya ṅwedzi wa Fulwana 2026.
2.1.2. Ho farwa vhathu vha swikaho 354, he vunḓu ḽa Free State ḽa vha ḽone ḽe ḽa redzhisiṱara tshivhalo tshihulwanesa tsha vhathu vho farwaho vhane vha swika 174, vhane khavho, milandu ya 107 yo no vha kha mutevhe wa khothe.
2.1.3. U bva nga ḽa 1 Lambamai 2026 u swika mafheloni a ṅwedzi wa Fulwana 2026, khothe dzo khunyeledza milandu ya 28 736 ine ya elana na zwa vhufhalali, nga maanḓa zwa u humiselwa murahu ha vhathu u ya mashangoni avho.
2.1.4. Vhukati ha ḓuvha ḽa 14 Fulwi u swika nga ḽa 24 Fulwana 2026, vhadzulapo vha nnḓa vha si na maṅwalo o teaho vha swikaho 68 327 vho humiselwa murahu mahayani avho nga kha mishumo ya zwa u tevhedza mulayo yo dzudzanywaho zwavhuḓi. Kha vhathu vha swikaho 68 327, 81% yavho ndi vhathu vha bvaho Malawi; 16 % yavho vha bva Zimbabwe ngeno 3% yavho i vhathu vha bvaho Mozambique.
2.1.5. Zwa u thoma u ṋetshedzwa ha Thendelo ya Vhaendi ya Eḽekiṱhironiki (“ETA”) khathihi na Sisṱeme yo Khwiniswaho ya Ndangulo ya U tshimbila zwi khou bvela phanḓa fhaḽa vhukavhamabufho ha dzitshaka ha OR Tambo, Lanseria, King Shaka na ha Ḓorobo ya Kapa.
2.1.6. Senthara ya Tshifhinganyana ya u Humisela Vhathu Mahayani avho ya Musina i ḓo fhungudzwa u bva kha vhuhulu ha u kona u kuvhanganya vhathu vha swikaho 20,000 u ya kha vhathu vha 1500.
3. Muvhigo wa Ṅwaha wa Khomishini ya vhu26 ya nga ha Ndinganelo ya zwa Mishumo (CEE)
3.1. Khabinethe yo ṱanganedza na u dzhiela nṱha Muvhigo wa Ṅwaha wa 2025/26 wa Khomishini ya Ndinganelo ya zwa Mishumo (CEE). Muvhigo u tevhela tshanduko ya mishumoni na u tevhedza Mulayo wa Ndinganelo ya zwa Mishumo.
3.2. Muvhigo wa Ṅwaha nga Ṅwaha wa CEE ya vhu26 u sumbedzisa u sa eḓana ha vhuimo ha nṱha hune ha khou bvela phanḓa mishumoni, hune zwa u sa eḓana ho sedzwa muvhala na mbeu zwa khou bvela phanḓa kha maimo a nṱha kha sekithara ya phuraivethe.
3.3. Zwigwada zwa vhadzulapo vha Vhatshena na MaIndia zwi kha ḓi vha zwo imelelwa nga nḓila yo kalulaho kha maimo a nṱha a vhulanguli, hune zwa vha kha tshikalo tsha 57.1% na 12.2% nga u tevhekana. Kha maimo a vhulanguli ha nṱha, vhashumi vha Vhatshena vha kha 44.1% ngeno vhashumi MaIndia vha kha 12.5%. Vhashumi vha Vharema na vha Makhaḽadi vha kha ḓi vha vho ḓalesa maimo a fhasi a mushumo na a zwiimo zwa avho vha songo gudelaho mishumo, ngeno vhuimeleli ha vhashumi vha re na vhuholefhali vhu kha ḓi vha fhasi, kha 1.3% ya vhashumi vhoṱhe.
3.4. Muvhigo wo dovha hafhu wa dzhiela nzhele nyengedzeo ya vhuimeleli ha vhashumi vha Vharema kha vhuimo ha avho vha re na ndalukano dza phurofeshinaḽa, vhulanguli ha vhukati, vhuimo ha vhukoni ha zwa thekhinikhala na vhulanguli ha fhasi, kha 52.0% nahone wo dovha hafhu wa dzhiela nṱha vhuimeleli ha 3.1% ha vhadzulapo vha mashango a nnḓa kha maimo oṱhe nahone u khou kwamea vhukuma nga vhuimeleli ho raloho kha vhuimo ha vhathu vha re na zwikili zwa fhasi na vhane vha si vhe na zwikili zwine hezwi zwa nga vha u pfuka Mulayo wa Tshumelo dza Mishumo une wa sumbedzisa uri vhatholi vha tea u pfa vho fushea u thoma kha ḽa uri a hu na vhaṅwe vhathu fhano kha Riphabuḽiki vha re na vhukoni ho teaho ha u ḓadza zwikhala izwo phanḓa ha musi vha tshi nga thola mudzulapo wa shango ḽa nnḓa.
3.5. Muvhuso u ḓo bvela phanḓa na u shumisa mawanwa kha u lavhelesa tshanduko, u ṱuṱuwedza vhuimeleli vhu linganaho khathihi na u sumbedzisa maga a u khakhulula zwithu kha maraga wa zwa vhashumi nga u angaredza.
4. Masiandaitwa a u ṋetshedzwa ha ḽaisentsi ya tshipekiṱhiramu kha
themamveledziso ya didzhithaḽa
4.1 Khabinethe yo dzhiela nzhele muvhigo wa nga ha masiandaitwa a u ṋetshedzwa ha ḽaisentsi ya tshipekiṱhiramu tsha zwirathisi zwa radio kha themamveledziso ya didzhithaḽa na vhuṱumanyi fhano kha ḽa Afrika Tshipembe. U ṋetshedzwa ha ḽaisentsi ya tshipekiṱhiramu tsha ṱhoḓea khulwane zwo bveledza tswikelo khulwane, kushumele kwa nethiweke kwo khwinifhadzeaho na thikhedzo ya zwa vhubindudzi kha themamveledziso ya didzhithaḽa.
4.2 Khabinethe yo sumbedzisa u vhilahedzwa nga fhungo ḽa uri vhatshimbidzi vha khamphani dza zwa vhudavhidzani a vha athu swikela vhuḓifhinduleli havho ha zwa matshilisano vhune ha elanaho na zwa u kovhelwa ha tshipekiṱhiramu. Muvhuso wo vhea tshipikwa tsha u ṱumanya zwiimiswa zwa muvhuso zwa 21 878 nga ṅwaha wa 2029, zwine khazwo ha vha na zwikolo zwa 16 139, zwiimiswa zwa mutakalo zwa
4 232, ḽaiburari dza 570 na maanḓalanga a sialala a 937. U bva nga ṅwedzi wa Lambamai 2026, vhatshimbidzi vha khamphani dza zwa vhudavhidzani vho vha vho tou kona u ṱumanya fhedzi zwiimiswa zwa muvhuso zwa 5 295 kha vhuḓifhinduleli havho hoṱhe ha zwa matshilisano.
E. U THOLWA
U tholwa hoṱhe hu ḓo khunyeledzwa nga murahu ha u khwaṱhisedzwa ha ndalukano na u ṱanzwa madzina ho teaho.
1. Vho Nkosikhona Sydney Mbatha sa Muofisiri Muhulwane wa Zhendedzi ḽa zwa Masheleni a Mveledziso ya Mabindu Maṱuku.
2. Mufumakadzi Vho Vangile Petronella Nene sa Muthusamulangi Muhulu: Tshumelo dza Phurofeshenaḽa kha Muhasho wa Tshumelo dza Muvhuso na Themamveledziso.
3. Mufumakadzi Vho Beryl Ferguson sa Mudzulatshidulo wa Bodo ya Dziphakha dza Lushaka dza Afrika Tshipembe.
4. U tholwa ha Miraḓo ine ya si vhe ya Khorotshitumbe kha Bodo ya Vhalangi vha Koporasi ya Vhubindudzi ha Muvhuso (PIC) Soc. Limited
(a) Vho Seiso Joel Mohai – Muthusaminisṱa vha Muhasho wa Vhupulani, Vhulavhelesi na Vhusengulusi sa Mudzulatshidulo
(b) Mufumakadzi Vho Patience N.Z. Nqeto
(c) Mufumakadzi Vho Lebogang R. Mokgabudi
(d) Muambeli Vho Gatlelane Ouma Rasethaba
(e) Mufumakadzi Vho Vivien McMenamin
(f) Mufumakadzi Vho Bajabulile Swazi Tshabalala
(g) Vho Itani Mafune
(h) Mufumakadzi Vho Moipone Ramoipone - muimeleli wa Muhasho wa Vhufaragwama ha Lushaka
U tholwa ho livhiswa kha u tandulula khaedu dzine dza vha hone zwazwino dza zwa mavhusele. Minisṱa wa Gwama vha ḓo bvela phanḓa na u ṱuṱuwedza tshanduko dza PIC sa zwe zwa themendelwa nga Khomishini ya Muhaṱuli Vho Mpati musi vha tshi khou shumisana na Khabinethe.
5. U tholwa kha Bodo ya Khoro ya Thekhinoḽodzhi ya Minerala (MINTEK)
a. Dokotela Vho Thibedi Ramontja (Mudzulatshidulo) (u dovha u tholwa hafhu);
b. Mufumakadzi Vho Azwindini Thomani (u dovha u tholwa hafhu);
c. Dokotela Vho Takalani Madzivhandila (u dovha u tholwa hafhu);
d. Vho Luvuyo Keyise;
e. Dokotela Vho Faranna Boodrham;
f. Dokotela Vho Palesa Ramashala;
g. Mufumakadzi Vho Lerato Hilda Dikgole;
h. Dokotela Vho Sandile Ncanana;
i. Mufumakadzi Vho Nondumiso Ngonyama; na
j. Dokotela Vho Avela Majavu (u dovha u tholwa hafhu);
k. Vho Kagiso Menoe (Muimeleli wa Muhasho wa Zwiko zwa Minerala na Pheṱhiroḽiamu).
F. VHUṰAMBO NA KHONIFARENTSI
1. VHUṰAMBO VHUNE HA KHOU ḒA
1.1 Ṱano ḽa Zwiendatshikhalani na Vhupileli ḽa Afrika na Ṱano ḽa zwa Muyani ḽa ṅwaha wa 2026
1.1.1 Khabinethe yo tendela u farwa ha Ṱano ḽa vhu13 ḽa Zwiendazwikhalani zwa Afrika na Ṱano ḽa zwa Vhupileli khathihi na Ṱano ḽa Muyani ḽa ṅwaha wa 2026, fhasi ha thero ine ya ri, “Khoro ya Afrika kha Tshumisano ya zwa Vhupileli na Vhuendazwikhalani”, ine ya ḓo farelwa kha Gammba ya Mmbi ya Muyani ine ya vha fhaḽa Waterkloof, ḓoroboni ya Tshwane, u bva nga ḽa 16 u swika nga ḽa 20 Khubvumedzi 2026.
1.1.2 Ṱano iḽi ḽi khou lavhelelwa u kunga vhaṱani vha fhiraho 300 u bva ḽifhasini ḽoṱhe, vhurumelwa ha tshiofisi u bva kha mashango a fhiraho 50 na vhaeni vha mbambadzo vha fhiraho 30 000. Vhuṱambo uvhu vhu ḓo dovha hafhu ha sumbedzisa mvelaphanḓa kha sekithara dza vhuendelamashango na vhupileli ngeno vhu tshi khou ṱuṱuwedza tshumisano ya dzitshaka, mbambadzo na vhubindudzi.
1.2 . Simphoziamu ya Mveledziso ya Themamveledziso ya Tshifhinga Tshilapfu ya Afrika Tshipembe ya ṅwaha wa 2026
1.2.1 Khabinethe yo dzhiela nzhele zwauri shango ḽa Afrika Tshipembe ḽi ḓo fara Simphoziamu ya Mveledziso ya Themamveledziso ya Tshifhinga Tshilapfu ya ḽa Afrika Tshipembe (SIDSSA) ya ṅwaha wa 2026 u bva nga ḽa 23 u swika ḽa 25 Ṱhangule 2026. Vhuṱambo uvhu vhu khou lavhelelwa u kunga vharumelwa vha swikaho 700.
1.2.2 Simphoziamu iyi i ḓo ṱanganya vhabindudzi, zwiimiswa zwa masheleni, vhadzudzanyi vha mbekanyamaitele, vharangaphanḓa vha mihumbulo na vhaṅwe vhafarisani vha ndeme kha zwa u bvela phanḓa na adzhenda ya vhubindudzi ha themamveledziso ya Afrika Tshipembe na u sumbedza mvelaphanḓa kha zwa u thoma u shumiswa ha Pulane ya Themamveledziso ya Lushaka ya 2050 yo tendelwaho nga Khabinethe.
1.2.3 SIDSSA ya ṅwaha wa 2026 i ḓo ḓivhadza thandela khulwane dza malo dza nga ha themamveledziso dzine dza vha dza tshipikwa dze dza nangwa nga fhasi ha Luṱa lwa Khwevhophikhisano lwa 2 u itela ndugiselo ya thandela na thikhedzo ya thekhinikhaḽa, u bvisa khanḓiso ya vhuraru ya Bugu ya u Fhaṱa, u ṋetshedza mvelaphanḓa nga ha Thandela dzo Ṱanganelaho dza Ndeme (SIPs), i sumbedza mveledziso dza vhushaka ha tshumisano ha ndeme ha zwa themamveledziso ho livhiswaho kha u vhea shango ḽa Afrika Tshipembe sa vhupo ha mveledziso ya themamveledziso na masheleni ha maimo a nṱha kha dzhango ḽa Afrika.
1.3 Ṅwedzi wa Vhafumakadzi: Vhuṱambo ha Ṅwahaḓana ha vhu70 ha Matshi wa Vhafumakadzi wa ṅwaha wa 1956
1.3.1 Nga ḽa 9 Ṱhangule 2026, shango ḽa Afrika Tshipembe ḽi ḓo vha ḽi tshi khou pembelela ṅwahaḓana ya ḓivhazwakale ya vhu70 ya Matshi wa Vhafumakadzi wa ṅwaha wa 1956, he vhafumakadzi vha fhiraho 20 000 vha matsha vho livha fhaḽa Union Buildings vha tshi khou gwalabela zwa u engedzwa ha Milayo ya Basa na Mulayo wa Vhupo ha Dziḓoroboni. Tshihumbudzo itshi tshihulwane ngaurali tshi ḓo pembelelwa nga fhasi ha thero ya lushaka ine ya ri: “Vhafumakadzi vho Maanḓafhadzwaho vha Maanḓafhadza Lushaka.”
1.3.2 Khabinethe yo ombedzela zwauri vhuhali ha murafho wa 1956 ho bvela phanḓa na u ṱuṱuwedza zwa u katelwa ha vhafumakadzi Phalamenndeni, kha muvhuso, sekithara ya phuraivethe, na tshitshavha tsha vhadzulapo, zwi tshi khwaṱhisa vhudzulapo vhu linganaho na pfanelo dza ndayotewa kha Afrika Tshipembe ḽa demokirasi. Musi ri tshi khou fhululedza zwa u konḓelela ha vhafumakadzi vha lushaka lwashu, Khabinethe yo khwaṱhisedza vhuḓikumedzeli ha muvhuso vhu sa dzinginyei ha u tsireledza, u ṱuṱuwedza, na u bveledza phanḓa pfanelo dza vhafumakadzi khathihi na u khwaṱhisa mushumo wa u fhelisa Khakhathi dzo Ḓitikaho kha Mbeu na Mabulayo a Vhafumakadzi (GBVF), u fhelisa zwa u sielwa nnḓa kha zwa ikonomi khathihi na u vhona uri hu khou vha na tswikelo i linganaho kha zwishumiswa zwa mveledziso.
1.3.3 Khabinethe yo ombedzela uri vhuṱambo uvhu ha ṅwahaḓana vhu vhumba thikho ya ndeme ya Fulo ḽa Zwipikwa zwa Mbofholowo ḽo ṱanḓavhuwaho, ḽi tshi ṱuṱuwedzwa nga thero khulwane: "U ṱhonifha ḓivhazwakale, u ṋetshedza vhumatshelo." Kha Ṅwedzi Woṱhe wa Vhafumakadzi, muvhuso u ḓo ranga phanḓa puḽatifomo dza shango ḽoṱhe u itela u ṱhonifha zwa u ḓikumedzela ha vhafumakadzi kha nndwa ya mbofholowo ngeno u tshi khou khwaṱhisedzwa mushumo wa ndeme wa vhafumakadzi ṋamusi.
2 KHONFARENTSI DZO ṰANGANEDZWAHO
2.1 . Khonfarentsi ya Zwiporo zwa Afrika na Ṱano ya vhu26
2.1.1 Afrika Tshipembe ḽo vha hone fhethu he ha farelwa Khonfarentsi na Ṱano ḽa vhu26 ḽa Zwiporo zwa Afrika nga ḽa 7 na ḽa 8 Fulwana 2026 ngei ḓoroboni ya Johannesburg.
2.1.2 Khonfarentse iyi yo dzhiela nzhele mvelaphanḓa yo itwaho kha u vhuedzedza tshumelo dza zwidimela zwa vhaṋameli zwa shango ḽashu, he nyendo dza vhaendelamashango dza ṅwaha nga ṅwaha dzi fhiraho 100 miḽioni mafheloni a ṅwedzi wa Ṱhafamuhwe 2026 na nḓila dza zwiporo dza 35 zwa ndeme kha dza 40 dza shango dzi khou thoma u shuma. Muvhuso u kha ḓi vha wo ḓikumedzela kha u vhuedzedza tshumelo dza zwiporo zwa vhaṋameli dzo tsireledzeaho, dzi fulufhedzeaho nahone dzi swikeleaho, hune tshipikwa tsha vha u swikela nyendo dza vhaṋameli vha 600 miḽioni nga ṅwaha u swika nga ṅwaha wa 2030
3 NḒIVHADZO
3.1 U ṅwaliswa ha mbingano dza sialala dzo teaho
3.1.1 Khabinethe i humbudza miraḓo yoṱhe ya tshitshavha uri ḓuvha ḽa 31 Ṱhangule 2026 ndi ḓuvha ḽa u fhedzisela ḽa u ṅwalisa mbingano dza sialala dzo teaho nga fhasi ha tshifhinga tsho khetheaho tsha u ṅwalisa tsho ḓivhadzwaho nga Minisṱa vha Muhasho wa zwa Muno.
3.1.2 Tshifhinga itshi tsha u ḓiṅwalisa tsho khetheaho, tsha u bva nga ḽa 1 Khubvumedzi 2024 u swika nga ḽa 31 Ṱhangule 2026, tsho ḓivhadzwa u itela uri avho vhane vha vha kha mbingano dza sialala vhe vha vha vha songo ṅwaliswa nga tshifhinga tsho tiwaho, vha kone u dzudzanya tshiimo tshavho tsha mbingano. Hezwi zwi katela mbingano dza sialala dzo vhaho hone phanḓa ha Mulayo wa u Dzhielwa Nṱha ha Mbingano dza Sialala we wa thoma u shuma nga ṅwedzi wa Lara 2000, hu tshi katelwa na mbingano dzo khunyeledzwaho nga murahu ha zwenezwo dzi songo ṅwaliswaho nga murahu ha tshifhinga tsho vhewaho.
3.1.3 Khabinethe i khou ita khuwelelo kha miraḓo ya tshitshavha vhane vha ṱoḓa zwidodombedzwa zwa u ḓadzisa zwa nga ha maitele a u ḓiṅwalisa kana maṅwalo a u tikedza uri vha dalele ofisi ya Muhasho wa zwa Muno ya tsini na ha havho.
3.2 Mafhelo a vhege a u fhedzisela a u Ṅwalisa Vhakhethi
3.2.1 Khabinethe i khou ita khuwelelo kha vhakhethi vhoṱhe vho teaho uri vha shumise mafhelo a vhege a u fhedzisela a u ḓiṅwalisa ha vhakhethi a lushaka, o vhetshelwaho u bva nga ḽa 1 na ḽa 2 Ṱhangule 2026, u ḓiṅwalisela u voutha phanḓa ha Khetho dza Muvhuso Wapo dza 2026. Vhakhethi vho teaho vha khou ṱuṱuwedzwa u shumisa tshikhala itshi tsha u fhedzisela tsha u ḓiṅwalisa kana u khwinisa zwidodombedzwa zwavho zwa u ḓiṅwalisa. Zwiṱitshi zwa u vouthela zwi ḓo vula u bva nga 08h00 u swika nga 17h00 shango ḽoṱhe. Vhakhethi vho teaho vha nga dovha vha ḓiṅwalisa kana u khwinisa zwidodombedzwa zwavho tshifhinga tshiṅwe na tshiṅwe nga kha phothaḽa ya tshiofisi ya IEC ya inthanethe ya u ṅwalisa vhakhethi, ine ya wanala awara ḓuvha ḽoṱhe, masiari na vhusiku, maḓuvha a sumbe nga vhege, kha https://registertovote.elections.org.za.
3.2.2 Khabinethe i ita khuwelelo kha vhadzulapo vha ḽa Afrika Tshipembe vhoṱhe, nga maanḓa vhaswa na vhakhethi vhane vha khou tou thoma u khetha, uri vha shumise pfanelo dzavho dza demokirasi dza u khetha. Demokirasi yashu yo ḓisendeka kha lutamo lwa vhathu, nahone vouthu yavho ndi ya ndeme kha u bvelela ha demokirasi i shumaho zwavhuḓi. Nga u shumisa pfanelo dzashu dza u voutha na u swikela vhumatshelo ha khwine kha vhoṱhe, ri pembelela miṅwaha ya u ḓikumedzela na u lwela mbofholowo yashu ye ra i wana zwi tshi vhavha.
G. MILAEDZA
1. Maipfi a ndiliso
Khabinethe yo livhisa maipfi ayo a ndiliso kha khonani na muṱa wa:
• Mutambi wa vhukati wa Bafana Bafana na Mamelodi Sundowns Jayden Adams (Grootman), we a ḓisa dakalo kha lushaka nga kutambele kwawe kwa nṱhesa hu tshi katelwa na kha Tshiphuga tsha Ḽifhasi tsha FIFA tsha ṅwaha wa 2026.
• Mutambi wa kale wa Rugby wa Afrika Tshipembe wa vha fhasi ha miṅwaha ya 18 Luqobo Makwedini, we a vha e mutambi wa muswa wa vhuimo ha nṱha we a ḓisa dakalo kha vhanzhi nga u shuma hawe nga vhuḓiimiseli na u ḓikumedzela musi e mudavhini wa zwa mitambo.
• Ḽizhakanḓila ḽa zwa matambwa Seputla Sebogodi we a sia ifa ḽi vhonalaho sa muṅwe wa vhatambi vha re na vhukoni na u ṱhonifhiwa vhukuma kha ḽa Afrika Tshipembe, we a vha kha mushumo uyu lwa miṅwaha ya mahumi na mahumi kha zwa thelevishini na matambwa.
• Muhali wa nndwa ya mbofholowo Vho Shantavothie “Shanthie” Naidoo Tweedie vhe u ḓikumedzela havho ha vhutshilo hoṱhe na u ḓiṋetshedzela zwo thusa kha u bveledza lwendo lwa Afrika Tshipembe lwa u ya kha mbofholowo. Sa mulwelambofholowo wa khethululo, vho livhana na zwifhinga zwo fhambanaho zwa u valelwa, hu tshi katelwa na u valelwa vhe vhoṱhe, nga fhasi ha Mulayo wa zwa Vhutherorisi khathihi na u iledzwa. Vho dovha vha dzula vhe kha vhufhalali ngei shangoni ḽa United Kingdom u bva nga ṅwaha wa 1972 u swika nga ṅwaha wa 1991.
• Vho Bettina Wyngaard, ramilayo wa Afrika Tshipembe we a shanduka a vha muṅwali na mulwelambofholowo, a ḓivhelwaho nganea dzawe dza Tshivhuru na vhuimeleli hawe ha pfanelo dza vhafumakadzi.
2. U fhululedza
Khabinethe yo livhisa maipfi ayo a u fhululedza na u tamela mashudu kha:
• Thimu ya Afrika Tshipembe kha u fhefheḓisa fuḽaga na u ita uri shango ḽi ḓihudze nga tshifhinga tsha Mitambo ya Commonwealth ngei ḓoroboni ya Glasgow. Afrika Tshipembe u swika zwino ḽo wina mendele ya 22: mendele ya musuku ya rathi, ya siḽivhere ya malo, na ya buronzi ya malo.
Mendele ya musuku
• Pieter Coetze - kha mbambe ya vhanna ya backstroke ya 200m
• Pieter Coetze - kha mbambe ya vhanna ya backstroke ya 50m
• Pieter Coetze - kha mbambe ya vhanna ya backstroke ya 100m
• Nathan Hendrick - kha mbambe ya vhanna ya freestyle S13 ya 100m.
• Lara van Niekerk - kha mbambe ya vhafumakadzi ya breaststroke ya 200m.
• Christian Sadie – kha mbambe ya vhanna ya freestyle S7 ya 50m.
Mendele wa Siḽivhere
• Erin Gallagher - kha mbambe ya vhafumakadzi ya butterfly ya 50m.
• Aimee Canny - kha mbambe ya vhafumakadzi ya breaststroke ya 100m.
• Michael Houlie - kha mbambe ya vhanna ya breaststroke ya 50m.
• Nathan Hendricks – kha mbambe ya vhanna ya freestyle S13 ya 50m.
• Danika Vyncke - kha mbambe ya vhafumakadzi ya freestyle S13 ya 50m.
• Aimee Canny - kha mbambe ya vhafumakadzi ya individual medley ya 200m.
• Pieter Coetzé, Michael Houlie, Erin Gallagher, Aimee Canny – kha mbambe yo ṱanganelaho ya medley relay ya 4x100m.
• Kaylene Corbett – kha mbambe ya vhafumakadzi ya breaststroke ya 200m.
Mendele wa Buronzi
• Erin Gallagher – kha mbambe ya vhafumakadzi ya butterfly ya 100m.
• Ruard van Renen - kha mbambe ya vhanna ya backstroke ya 50m.
• Ruard van Renen – kha mbambe ya vhanna ya backstroke ya 100m.
• Olivia Nel - kha mbambe ya vhafumakadzi ya backstroke ya 100m.
• Aimee Canny, Rebecca Meder, Erin Gallagher, Olivia Nel – kha mbambe ya vhafumakadzi ya freestyle relay ya 4x100m.
• Pieter Coetze, Guy Brooks, Ruard van Renen, Chad le Clos - kha mbambe ya vhanna ya freestyle relay ya 4x100m.
• Pieter Coetzé, Michael Houlie, Chad le Clos, Ruard van Renen – kha mbambe ya vhanna ya medley relay ya 4x100m. Chad Le Clos o vha mugidi wa bvumo kha ḓivhazwakale ya Mitambo ya Commomnwealth he a vunḓa rekhodo nga u wana mandala ya 21 nga murahu ha u thusa shango ḽa Afrika Tshipembe uri ḽi wane mendele wa buronzi kha mbambe ya vhanna ya medley relay ya 4x100m.
• Olivia Nel, Aimee Canny, Erin Gallagher, Rebeca Meder – kha mbambe ya vhafumakadzi ya medley relay ya 4x100m.
• Thimu ya Springboks kha u kunda havho kha mitambo yoṱhe vhuraru hayo ya Vhugweṋa ha Dzitshaka na u vha nṱha ha ḽogo nga phoindi nnzhi.
• Thimu ya Springboks Junior kha u wina havho mutambo wa Vhugweṋa ha Ḽifhasi ha Rugby wa Vhaswa vha fhasi ha Miṅwaha ya 20 fhaḽa ḓoroboni ya Tbilisi, kha ḽa Georgia.
• Dricus Du Plessis kha u kunda Kamaru Usman kha mutambo muhulwane wa nndwa ya Ultimate Fighting Championship (UFC) fhaḽa Ḓoroboni ya Oklahoma.
• Bayanda Walaza kha kugidimele kwawe kwavhuḓisa kha Muṱangano wa TIPOS P-T-S ngei shangoni ḽa Slovakia, he a wina mbambe ya 100m ya vhanna nga tshifhinga tsha khwinesa tsha mithethe ya 9.89 na u vha mudzulapo wa ḽa Afrika Tshipembe wa vhuṋa we a gidima nga fhasi ha mithethe ya 9.90.
• Thimu ya bola ya milenzhe ya vhafumakadzi ya lushaka ya Afrika Tshipembe, Banyana Banyana musi i tshi khou ṱaṱisana kha mitambo ya Tshiphuga tsha Dzitshaka tsha Bola ya Milenzhe ya Vhafumakadzi tsha Afrika ya ṅwaha wa 2026 ngei shangoni ḽa Morocco nahone ri vha tamela mashudu kha mutambo wavho wa vhuvhili na shango ḽa Ivory Coast nga Ḽavhuṱanu, ḽa 31 Fulwana 2026.
• Yunivesithi ya Witwatersrand (Wits) kha u vhewa kha vhuimo havhuḓi ha u vha yunivesithi ya nṱhesa Afrika, u ya nga Senthara ya u Kalwa ha Dziyunivesithi dza Ḽifhasi (CWUR) ya ṅwaha wa 2026. U kalwa uhu hu vhea yunivesithi ya Wits kha vhuimo ha nṱha ha 1% ya zwiimiswa zwa pfunzo ḽifhasini ḽoṱhe, hune ya vha kha vhuimo ha 200 kha zwiimiswa zwi fhiraho 21,000 zwo senguluswaho ḽifhasini ḽoṱhe.
• Yunivesithi ya Cape Town (UCT), nga u vha kha vhuimo ha vhu102 ḽifhasini ḽoṱhe kha zwikalo zwa Times Higher Education Sustainability Impact Rankings zwa ṅwaha wa 2026, khathihi na kha u kona u swikela hayo vhuimo ha nṱha ha yunivesithi dza nṱhesa dza 100 lwa ṱahe kha Zwipikwa zwa Mveledziso ya Tshifhinga tshilapfu zwa UN (SDGs).
• Lubanzi Dube wa miṅwaha ya 12, kha u vha murema wa u thoma wa Afrika Tshipembe u wina kha Muṱaṱisano wa Vhugweṋa wa World Startup Forum wa ṅwaha wa 2026 wa maimo a nṱha ngei shangoni ḽa Switzerland. Musi a tshi khou ṱaṱisana na vhaṅwe vhatumbuli vha maimo a nṱha vha swikaho 400 u bva kha ḽifhasi ḽoṱhe, Lubanzi o kunda nga vhutumbuli hawe ha maimo a nṱha vhune ha tou vha hone ha mathomo, ha SolEase, ine yo itelwa u tandulula khaedu dza mutakalo wa milenzhe. Vhukoni hawe a vhu ngo tou vhea shango ḽa Afrika Tshipembe kha vhuimo ha nṱha ha ḽifhasi fhedzi ho dovha hafhu ha ṱuṱuwedza vhaswa vha Afrika u tevhela saintsi, thekhinoḽodzhi na zwa mabindu.
• Thimu ya Afrika Tshipembe kha u wana vhuimo ha vhuṋa kha Muṱaṱisano wa Vhugweṋa ha Ḽifhasi wa Mupeleṱo ngei ḓoroboni ya Shanghai, kha ḽa China, he mugudi wa Gireidi ya 7, Mbulelo Tolom a kona u swikela vhuimo havhuḓi ha vhurathi nga u angaredza musi a tshi khou ṱaṱisana na vhagudi vha bvaho kha gireidi dza nṱha.
Dzimbudziso:
Sisṱeme ya Mafhungo na Vhudavhidzani ha Muvhuso (GCIS)
Hu kwamiwa: Mufumakadzi Vho Nomonde Mnukwa, Mulangi Muhulu vho tou Farelaho
Luṱingothendeleki: 083 653 7485
